TCNCYH 38 (5) - 2005
PHÁT HIỆN CÁC ĐỘT BIẾN HEMOPHILIA A BẰNG KỸ THUẬT
PCR - RFLP VỚI VENT ADN POLYMERASE

Nguyễn Hoài Giang
1
, Nguyễn Hạnh Phúc
1
Phạm Quang Vinh
2
1
Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương t

2
Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương
Bệnh Hemophilia A liên quan đến các đột biến trên gen mã hóa cho yếu tố đông máu số VIII. Vent
ADN polymerase có khả năng xúc tác tổng hợp ADN mới chính xác hơn so với Taq ADN polymerase. Mục
tiêu: Xác định qui trình phát hiện đột biến ở intron 18 và 19 của gen mã hóa cho yếu tố đông máu số VIII
sử dụng Vent ADN polymerase trong kỹ thuật PCR - RFLP. Phương pháp: Phản ứng chuỗi PCR và cắt
enzyme giới hạn RFLP. Kết quả: Phát hiện
được 16 trên 29 mẫu bệnh nhân Hemophilia A có đột biến ở
intron 18. Cũng trong số bệnh nhân này, chúng tôi chưa phát hiện được trường hợp nào mang đột biến ở

sợi ADN mới của Vent ADN polymerase (trên 80
nucleotide/giây) cũng nhanh hơn so với Taq ADN
polymerase (75 nucleotide/giây). Vent ADN
polymerase lại ít gây lỗi khi xúc tác tổng hợp sợi
ADN mới (1/31.000) so với Taq ADN polymerase
(1/290 đến 1/2.400) [3, 5]. Những đột biến ở
intron 18 và 19 của gen mã hoá cho yếu tố VIII là
đột biến mất vị trí nhận biết của enzyme giới hạn
Bcl
I và
Hind
III [2, 4]. Do vậy, độ chính xác của
các sản phẩm PCR so với khuôn mẫu ADN ban đầu
rất quan trọng, nó đảm bảo kết quả chẩn đoán
phát hiện đột biến ở bệnh nhân Hemophilia A.
Mục tiêu:
Xác định qui trình phát hiện đột
biến ở intron 18 và 19 của gen mã hóa cho
yếu tố đông máu số VIII sử dụng Vent ADN
polymerase trong kỹ thuật PCR - RFLP
II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU

1. Đối tượng
Các mẫu máu của bệnh nhân Hemophilia A (29
mẫu) được cung cấp bởi Viện Huyết học và Truyền
máu Trung ương. Các mẫu máu của người bình
thường khoẻ mạnh (25 mẫu) được cung cấp bởi
Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương. Các enzyme Taq
ADN polymerase, Vent ADN polymerase, các

o
C trong 12 giờ
[4].
- Điện di sản phẩm PCR trên gel polyacrylamide
6% và nhuộm bạc theo phương pháp của
Sambrook và cộng sự [6].
III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1. PCR - RFLP với intron 18 của gen yếu
tố đông máu số VIII
Tất cả các mẫu máu (29 mẫu của bệnh nhân
Hemophilia A và 25 mẫu của người bình thường
khoẻ mạnh) được tách chiết ADN theo phương
pháp đã cải tiến của Sambrook và cộng sự [6]. Kết
quả đo OD ở bước sóng 260nm cho thấy tất cả các
mẫu ADN tách chiết được đều đủ điều kiện để tiến
hành phản
ứng PCR. Đầu tiên, chúng tôi tiến hành
phản ứng PCR với Taq ADN polymerase và cặp mồi
18F và 18R theo các thông số đã được tối ưu bởi
Kogan và cộng sự. Tiếp theo để sử dụng Vent ADN
polymerase trong kỹ thuật PCR - RFLP phát hiện
các đột biến của bệnh Hemophilia A, chúng tôi tiến
hành tối ưu hoá điều kiện cho PCR với enzyme
này. Sử dụng số liệu của hãng New England
Biolabs và kinh nghiệm dùng Vent ADN polymerase
trong nghiên cứu trước của chúng tôi [1, 3], điều
kiệ
n PCR với enzyme này sau khi tối ưu hoá là 30
chu kỳ với 94
o

TCNCYH 38 (5) - 2005

Hình 1. PCR - RFLP với intron 18 của gen yếu tố VIII ở người bình thường và bệnh nhân
Hemophilia A .

.
tGiếng 1: Sản phẩm PCR được khuyếch đại với
enzyme Taq ADN polymerase (ADN khuôn được
tách chiết từ máu của người bình thường khoẻ
mạnh)
Giếng 2: Sản phẩm PCR được khuyếch đại với
enzyme Vent ADN polymerase (ADN khuôn được
tách chiết từ máu của người bình thường khoẻ
mạnh)
Giếng 3: Sản phẩm PCR được khuyếch đại với
enzyme Vent ADN polymerase (ADN khuôn được
ách chiết từ máu của bệnh nhân Hemophilia A).
Giếng 4: Sản phẩ
m PCR (ở giếng 1) sau khi
cắt bằng enzyme giới hạn Bcl I.
Giếng 5: Sản phẩm PCR (ở giếng 2) sau khi
cắt bằng enzyme Bcl I.
Giếng 6: Sản phẩm PCR (ở giếng 3) sau khi
cắt bằng enzyme Bcl I.

và sản phẩm PCR có kích thước 730bp.
Loại trừ 16 mẫu đã phát hiện được mang đột
biến ở intron 18, 13 mẫu bệnh nhân còn lại và 25
mẫu người bình thường khoẻ mạnh được khuyếch
đại bằng cặp mồi 19F và 19R với Vent ADN
polymerase theo điều kiện PCR đã được tối ưu
hoá như trên (giếng 1 đến 4, hình 2). Tất cả các
mẫu bệnh nhân Hemophilia A (13/13) và các mẫu
của người bình thường khoẻ m
ạnh (25/25) đem
nghiên cứu, đều bị cắt bởi enzyme Hind III ở
37
o
C sau 12 giờ (giếng 5 và 6, hình 2). Nghĩa là,
không có bệnh nhân nào trong số 13 bệnh nhân
Hemophilia A được nghiên cứu có đột biến ở
intron 19 gen mã hoá cho yếu tố VIII.

3
TCNCYH 38 (5) - 2005

Hình 2. PCR - RFLP với intron 19 của người bình thường và bệnh nhân Hemophilia A
Giếng 1: Sản phẩm PCR được khuyếch đại với
enzyme Taq ADN polymerase. (ADN khuôn được
tách chiết từ máu của người bình thường khoẻ
mạnh)

.

.

o
C - 1 phút). Kết quả điện di trên gel
polyacrylamide (6%) cho thấy sản phẩm PCR với
cặp mồi 18F và 18R có kích thước 142bp, giống
như kết quả của Kogan và cộng sự đã công bố [4].
Kết quả của các nghiên cứu trước đây về đột biến
gen của bệnh Haemophilia cũng đã chỉ rõ [2, 4],
đột biến ở intron 18 sẽ làm mất vị trí nhận biết của
enzyme giới hạn Bcl I. Nghĩa là những b
ệnh nhân
Hemophilia A có đột biến ở intron 18 sẽ không
thay đổi kích thước của sản phẩm PCR sau khi ủ
với enzyme Bcl I (giếng 6, hình 1). Ngược lại
những người bình thường khoẻ mạnh hoặc những
bệnh nhân Hemophilia A không có đột biến ở
intron 18 sẽ bị enzyme giới hạn Bcl I cắt tạo ra 2
băng kích thước 99 và 43 bp (giếng 4, 5, hình 1).
Điều này cũng hoàn toàn phù hợp với kết quả
nghiên cứu của chúng tôi trên 29 mẫu của bệ
nh
nhân Hemophilia A và 25 mẫu của người bình
thường khoẻ mạnh. Kết quả tối ưu hoá điều kiện
phản ứng PCR với intron 18 cho thấy, Vent ADN
polymerase cho phép nâng cao nhiệt độ gắn mồi
(50
o
C) hơn so với sử dụng Taq ADN polymerase
(45
o
C). Yếu tố này có lẽ cũng góp phần tạo ra sản

V. KẾT LUẬN
1. Hình thành được qui trình phát hiện các đột
biến ở intron 18 và 19 của gen mã hoá cho yếu tố
VIII, bệnh Hemophilia A bằng kỹ thuật PCR - RFLP
với Vent ADN polymerase.
2. 16/29 (55%) số bệnh nhân Hemophilia A
được nghiên cứu có mang đột biến ở intron 18 gen
mã hoá cho yếu tố VIII và không có mẫu nào
mang đột biến ở intron 19.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Hoài Giang, Nguyễn Hạnh
Phúc, Lê Thị Kim Tuyến. (2001). Tối ưu hoá
điều kiện PCR để khuyếch đại các alen D1S80
(pMCT118) bằng Vent DNA polymerase. Tạp chí
Nghiên cứu Y học. 3: 20 - 23.
2. Bowen DJ. (2002). Haemophilia A and
haemophilia B: molecular insights. Mol. Pathol. 55:
1 - 8. Catalog and Technique Reference 2005 -
2006. New England Biolab.
3. Kogan SC, Doherty M and Gitschier J
(1987). An improved method of prenatal diagnosis
of genetics disease by analysis of amplified DNA
sequences - application to haemophilia A. N. Engl.
J. Med. 317: 985 - 990.
4. Sambrook J, Frisch EF, and Maniatis T.
(1989). Molecular Cloning. Cold Spring Harbor
Laboratory Press, USA.
5. Rolfs AI. Schuller U. Finckh I. Weber -
Rolfs (1992). PCR: Clinical Diagnostics and
Research. Springer - Verlag Berlin, Heidelberg.