kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 4/2008
Nghiên cứu xác định tỷ lệ thành phần hoá học thích hợp
của pheromone sâu khoang

(
S. litura
)
study on proper proportion of pheromone chemicals of
S. LituraLê Thanh Hà
1
, Nguyễn Thị Chúc Quỳnh
2
,
Lê Văn Trịnh
2

Abstract
A study on proportion of chemicals to make S. litura pheromone lures was carried out since 2005.
The result of research have indicated that the potential attraction to the insect from proportion of Hexal
1 and Hexal 2 as 97/3 microlit per lure was the best with 18 male trapped in 8
th
day after application
and effective duration for insect attraction reached to 20 days.

I. Đặt vấn đề
Pheromone sâu khoang tổng hợp là một hỗn
hợp gồm 2 thành phần là (Z, E)- 9- 11- 14:Ac
và (Z, E)- 9- 12- 14: Ac. Tuy nhiên, theo một

nhau: 5; 10; 15; và tới 180 phút. Mỗi đợt
thí nghiệm tiến hành với số lượng từ 50 - 100
trưởng thành đực sâu khoang S. litura.
Sau khi xác định các công thức là có hiệu
lực hấp dẫn cao thì tiến hành sản xuất với số
lượng 500 mồi pheromone và đánh giá ngoài
đồng ruộng. Các công thức thí nghiệm tiến
hành đồng thời trên một khu ruộng rau có
cùng thời vụ gieo trồng. Bố trí thí nghiệm
theo phương pháp tuần tự, mỗi công thức bố
trí nhắc lại 10 lần. Hàng ngày theo dõi số
lượng trưởng thành sâu hại từng loại, bao gồm
trưởng thành sâu khoang và trưởng thành sâu
khác vào bẫy. Các công thức tốt nhất sẽ được
đưa vào sản xuất số lượng lớn để cung ứng
trên thị trường.
III. Kết quả nghiên cứu
và thảo luận
Để xác định tỷ lệ thành phần và liều lượng
chất hoá học tạo dạng pheromone sâu khoang.
Các thí nghiệm được tiến hành với quần thể sâu
khoang tại các vùng rau đồng bằng sông Hồng
với các tổ hợp tỷ lệ các thành phần hoá học với

1. Viện ĐH Mở Hà Nội
2. Viện Bảo vệ thực vậtkết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 4/2008
liều lượng khác nhau được thực hiện đầu tháng

các công thức liều lượng khác nhau không thể
hiện tính hấp dẫn trội hẳn và qua xử lý thống
kế cũng thấy không có sự sai khác có ý nghĩa.
Tuy nhiên, ở công thức Hexal 4 và Hexal 3 là
98/2 có xu hướng hấp dẫn sâu khác cao hơn
chút ít so với các công thức còn lại và trong số
trưởng thành các sâu khác vào bẫy lại chiếm
tới 84,5% là trưởng thành sâu đo xanh (Plusia
eriosoma) thường phát sinh gây hại trên rau
thập tự.
kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 4/2008
0
5
10
15
20
25
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25
Ngµy sau ®Æt bÉy
con/10 bÉy/ ngµy
Hexal 4/Hexal 3=99/1
Hexal 4/Hexal 3=98/2
Hexal 4/Hexal 3=97/3
Hexal 1/Hexal 2/Hexal 3=90/9/1

Hình 2. Số lượng trưởng thành sâu khác vào bẫy pheromone sâu khoang
trên cải bắp với thành phần và liều lượng chất hoá học khác nhau
(Văn Đức, Gia Lâm, Hà Nội, 2005)

Từ kết quả thí nghiệm nêu trên, theo hướng

Hexal2 là 99/1 microlit có mức độ hấp dẫn sâu
kết quả nghiên cứu khoa học BVTV - Số 4/2008
khoang thấp nhất (hình 3).
Theo dõi số lượng trưởng thành các sâu khác
vào bẫy pheromone cũng cho kết quả tương tự
với kết quả thí nghiệm năm 2005. Tính tổng số
trưởng thành các sâu khác vào bẫy đạt cao nhất ở
mồi pheromone có tỷ lệ các thành phần là 95/5.
Thấp nhất là công thức có tỷ lệ liều lượng thành
phần là 97/3 microlit (Hình 4).
Như vậy, tổ hợp liều lượng thành phần hoá
học giữa Hexal 1 và Hexal 2 là 97/3 microlit thể
hiện mức độ chuyên tính khá cao đối với sâu
khoang. Còn tỷ lệ là 95/5 có mức độ chuyên tính
với sâu khoang thấp nhất, nhưng lại có tiềm năng
hấp dẫn trưởng thành sâu khác cao nhất. Điều
này mở ra khả năng phát triển loại pheromone
cho sâu hại khác.
0
3
6
9
12
15
18
21
1 3 5 7 9 11 13 15
Ngµy sau ®Æt bÉy
Sè lî ng (con/bÉy)
Hexal1/Hexal 2= 95/5

baited traps. Jounal of Chemical Ecology, No.
19/1993. Page 1939- 1956.
4. Trumble J. T. Integrating pheromone into
vegetable crop production. Paths forwards for
direct control. Insect pheromone research new
directions. Edited by Ring T. C. and Albert K. M.
Chapman and Hall. 1997. Page 397 - 420.