1
1
ĐÁNH GIÁ NHANH CÓ SỰ THAM
ĐÁNH GIÁ NHANH CÓ SỰ THAM
GIA CỦA CỘNG ĐỒNG (PRA)
GIA CỦA CỘNG ĐỒNG (PRA)
PRA – Participatory Rapid Appraisal
PRA – Participatory Rapid Appraisal
Participatory Rural Assessment
Participatory Rural Assessment
2
Nội dung trình bày
I. Giới thiệu về PRA
II. Các công cụ kỹ thuật sử dụng trong
PRA
3
I. Giới thiệu về
PRA
4
Trước thập niên 1970, các chương trình phát triển nông thôn
ở các nước đang phát triển có tỷ lệ thất bại cao do:
• Chi phí khá cao, tốn nhiều thời gian và nhân lực.
• Các tổ chức thuộc chính phủ, phi chính phủ và các cơ quan
quốc tế thường sử dụng phương thức áp đặt chủ yếu từ trên
xuống (top-down) mà không tham khảo lấy ý kiến của nông
dân là những người hưởng lợi trực tiếp.
• Mức độ tham gia của nông dân trong khu vực dự án thường
ít thậm chí trong vài trường hợp không có.
• Các kỹ thuật thiếu thống nhất, được sử dụng không linh
hoạt nên không nhạy cảm với các điều kiện địa phương.
5

trường.
Ưu điểm chính của PRA so với nghiên cứu bằng các điều tra thông
thường là có sự tham gia ở mức độ cao của cộng đồng, thời gian
ngắn và chi phí thấp.
7
2. Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia
của người dân (PRA - Participatory Rural Appraisal)
PRA là một công cụ bổ sung cho các phương pháp nghiên cứu
truyền thống trong các nghiên cứu thăm dò, lập kế hoạch và đánh
giá các dự án cho hàng loạt các lãnh vực khác nhau như nông
nghiệp, phát triển nông thôn, quản lý tài nguyên thiên nhiên, phát
triển xí nghiệp và chăm sóc y tế, các chương trình phát triển chung
.v.v. Ngoài ra, PRA có thể áp dụng cho tất cả các lãnh vực liên
quan đến phát triển cộng đồng như trồng trọt, chăn nuôi, tín dụng,
giáo dục, phát triển giới, kế hoạch hóa gia đình…
Ở Việt Nam, từ cuối những năm 80, ngày càng nhiều nhiều tổ chức
quốc tế (như Ngân hàng thế giới [WB], UNDP, FAO, IFAD, FADO,
IDRC, ), các cơ quan nghiên cứu, phát triển trong nước đã sử
dụng PRA để xây dựng và thực hiện các chương trình, đề án ở
nhiều qui mô khác nhau về quản lý tài nguyên thiên nhiên, phát
triển nông nghiệp và nông thôn.
8
3. Phân biệt RRA và PRA
RRA PRA
Mốc Thậpkỷ70và80 Thậpkỷ80và90
Thời
gian
2-4tuần,Khônggianrộng-thời
gianngắn
2-4tuần,Khônggianhẹp,thờigianngắn.

câuhỏiđịnhhướng.
Vaitròhướngdẫn,hỗtrợ.Dùngcâuhỏi
bánđịnhhướng,mở
9
3. Phân biệt RRA và PRA
Phương pháp PRA và các phương pháp RRA không loại trừ nhau và
có thể sử dụng đồng thời. Việc lựa chọn các phương pháp phụ
thuộc vào loại thông tin cần thu thập, vào nguồn thông tin sẵn có
và điều kiện cụ thể (cán bộ, thời gian, ngân sách, xe cộ).
Tuy nhiên, với các số liệu định lượng như trong điều tra dân số,
hoặc nếu cần phân tích thống kê thì PRA không thể thay thế các kỹ
thuật điều tra thông thường. Mặt khác, nếu các mục tiêu chính là
tìm hiểu thái độ ý kiến của các thành viên cộng đồng thì PRA chính
là phương pháp nêu được lựa chọn.
Một số công cụ kỹ thuật được sử dụng ở cả hai giai đoạn này.
Tiến hành PRA mà không làm RRA trước là rất rủi ro vì nó thường
lái những người ngoài dự án áp dụng những ý tưởng của họ mà
chưa hiểu thấu đáo hoàn cảnh của địa phương.
10
4. Các ví dụ về PRA
- Một cộng đồng đang bức xúc về nạn phá rừng
yêu cầu được giúp đỡ, một cuộc PRA có thể thực
hiện ở cộng đồng đó để hiểu rõ thực tế và tìm giải
pháp khắc phục.
- Điều tra đánh giá nhanh nông thôn có sự tham
gia của người dân liên quan đến tình hình khai
thác và sử dụng lâm sản ngoài gỗ.
- Mô tả đánh giá khả năng của một huyện trong
việc huy động, tổ chức, tham gia hỗ trợ các hoạt
động chăm sóc sức khỏe.


Học hỏi trực tiếp từ người dân địa phương về kiến thức,
kinh nghiệm, điều kiện sống và lao động của họ.

Loại bỏ thành kiến bằng sự lắng nghe chứ không giảng
dạy, bằng sự thăm dò thay cho sự bất cần, quan tâm
người nghèo, người bị thiệt thòi, phụ nữ.

Sử dụng mềm dẻo, tối ưu các kỹ thuật và công cụ, tức là
phải cân nhắc giữa số lượng, sự hợp lý, sự chính xác và
thời gian.

Sử dụng phép kiểm tra chéo các thông tin (phỏng vấn,
quan sát, số liệu thứ cấp).
15
II. Một số công cụ kỹ
thuật sử dụng trong PRA
16
Phương pháp PRA bao gồm một loạt các công cụ để thu
thập và phân tích thông tin (số liệu thứ cấp và số liệu
thực địa).
Những công cụ chính bao gồm:
- Xem xét số liệu thứ cấp (sẵn có)
- Quan sát trực tiếp
- Vẽ bản đồ: tài nguyên, cơ sở hạ tầng, xã hội, v.v.
- Xây dựng sơ đồ mặt cắt (transect);
- Sơ lược lịch sử thôn bản (các sự kiện quan trọng)
- Biểu đồ xu hướng (biến động theo thời gian), biểu đồ
mối quan hệ nhân quả, biểu đồ lịch thời vụ;
- Phỏng vấn bán cấu trúc, phân loại giàu nghèo, biểu đồ


Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
người)

Chọn một địa điểm cao, dễ quan sát toàn thôn bản, đi lại
thuận lợi để có nhiều ngườicùng tham gia

Người dân thảo luận và vẽ sơ đồ thôn bản lên mặt đất. Vật
liệu sử dụng có thể là phấn màu, cành cây, lá cây để thể
hiện các đặc điểm địa hình, sử dụng đất, giao thông trên
sơ đồ thôn. Trong quá trình vẽ sơ đồ, cán bộ PRA hỗ trợ,
thúc đẩy người dân thảo luận bằng cách đặt ra các câu hỏi
phù hợp.

Sau khi hoàn thành chép lại sơ đồ đã phác hoạ trên mặt
đất vào giấy khổ lớn

Sơ đồ thôn bản cần có các thông tin sau: giao thông chính,
sông suối, ruộng, nương, rừng, bãi chăn thả …. của bản.
Một số công cụ kỹ thuật trong PRA
Một số công cụ kỹ thuật trong PRA
20
21
2. Lược sử thôn bản
Mục đích:

Giúp dân nhớ lại những dấu mốc lịch sử về sự phát triển của
cộng đồng, thông qua đó có thể nhìn nhận phát triển một cách
đúng đắn và khích lệ tình đoàn kết, hỗ trợ nhau.
Các bước thực hiện:

1966 ThànhlậpHTX,bắtđầukhaipháruộngnướcvàđivàolàmăntậpthể
1969-1970 Bệnhsốtrétlàmchếtnhiềungười.
1971 Tổchứcphongtràodiệtgiặcdốt.Giáoviênvềtậnbảnđểxoámùchữ
1972-1981 Nhândânhạsơn,địnhcanhđịnhcưởvùngđấtthấp.Bảnmớicó19hộ.Rừng
bắtđầubịnhândânởcácbảnkhácchặtphámạnhđểlàmnươngrẫy
1980 Dịchsởilàmchết20trẻemtrongbản
1983-1994 Trồngquế.HTXquảnlýrừngquế,nhưngkhôngthànhcông,bịtànphá.Nhân
dânvẫnphárừnglàmnươngrẫy.
1990-nay Rừngđựơckhoanhnuôibảovệ.Cáchộgiađìnhnhậnkhoántrôngcoi.Rừng
giangđượcbảovệtốt.Nhândânbắtđầutrồngcâyănquảvàquế.
23
3. Điều tra theo tuyến và xây dựng sơ đồ mặt cắt
Mục đích:

Việc thực hiện các tuyến đi lát cắt sẽ giúp xây dựng bản đồ
mặt cắt – là 1 bản vẽ cắt ngang xuyên qua một vùng hay
một khu đất nhằm cung cấp hình ảnh cụ thể về những đặc
điểm quan trọng của địa hình đất đai như độ dốc, sông rạch
…  làm cơ sở để lập kế hoạch phát triển thôn bản.
Cách làm:

Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
người.

Thảo luận trên sa bàn hoặc trên bản đồ, sơ đồ để xác định
các hướng đi lát cắt, chuẩn bị các dụng cụ như địa bàn, sơ
đồ, bản đồ, các dụng cụ quan sát, đo đếm, giấy bút. Cán bộ
PRA giải thích thật rõ mục đích đi lát cắt, yêu cầu nông dân
dẫn đường và sẵn sàng thảo luận.
