BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ TUYẾT HỒNG

ĐÁNH GIÁ CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƢ VỀ HOẠT ĐỘNG
CỦA CÁC TRẠM Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VĨNH LONG
TỈNH VĨNH LONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ TUYẾT HỒNG

ĐÁNH GIÁ CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƢ VỀ HOẠT ĐỘNG
CỦA CÁC TRẠM Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VĨNH LONG
TỈNH VĨNH LONG
Chuyên ngành: Giáo dục và phát triển cộng đồng
Mã ngành: Thí điểm

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học
PGS.TS. Nguyễn Đức Sơn

HÀ NỘI - 2017


Nguyễn Thị Tuyết Hồng


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CP

:

Chính phủ

Nxb

:

Nhà xuất bản

NQ

:

Nghị quyết

TYT

:

Trạm y tế


CSHT

:

Cơ sở hạ tầng

TTB

:

Trang thiết bị


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1.Tính cấp thiết của đề tài.............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu: ................................................................................................ 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ......................................................................... 3
4. Giả thuyết khoa học ................................................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................................ 4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu.................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................... 4
8. Cấu trúc luận văn ....................................................................................................... 6
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN
CƢ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRẠM Y TẾ TẠI CƠ SỞ ......... 7
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề ............................................................. 7
1.2. Vài nét khái quát về hệ thống y tế Việt Nam ............................................ 9
1.3. Trạm Y tế ................................................................................................. 10
1.4. Cộng đồng, cộng đồng dân cư và đánh giá của cộng đồng dân cư .......... 15
1.4.1. Cộng đồng ...................................................................................... 15

2.3.2. Đánh giá về quy trình phục vụ của các Trạm Y tế trên địa bàn thành
phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ............................................................... 62
2.3.3. Đánh giá về chất lượng phục vụ của các Trạm Y tế trên địa bàn thành
phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ............................................................... 63
2.3.4. Đánh giá về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị của Trạm Y tế trên địa bàn
thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ...................................................... 65
2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động của các Trạm Y tế
trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long .................................. 68
2.5. Đánh giá chung về thực trạng .................................................................. 70
Tiểu kết chương 2............................................................................................ 72
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG HOẠT ĐỘNG
CỦA CÁC TRẠM Y TẾ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VĨNH LONG,
TỈNH VĨNH LONG ...................................................................................... 73


3.1. Định hướng đề xuất biện pháp ................................................................. 73
3.2. Nguyên tắc đề xuất biện pháp .................................................................. 74
3.3. Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động của các Trạm Y tế trên
địa bàn Thành phố Vĩnh Long ........................................................................ 78
3.3.1. Tuyên truyền rộng rãi, nâng cao nhận thức cho cộng đồng dân cư về
tầm quan trọng và hoạt động của các Trạm Y tế………………....................70
3.3.2. Khuyến khích cộng đồng dân cư đánh giá hoạt động của các Trạm Y
tế một cách thường xuyên và cung cấp những thông tin đánh giá cho các cơ
quan chức năng ........................................................................................ 79
3.3.3. Tăng cường công tác khen thưởng đối với những cá nhân, cộng đồng
dân cư có nhiều đóng góp cho sự phát triển của các Trạm Y tế ................ 81
3.3.4. Bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tinh thần trách
nhiệm và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ của các Trạm Y tế ..... 83
3.3.5. Tăng cường nguồn lực tài chính đầu tư hệ thống trang thiết bị y tế,
phát triển y dược cổ truyền tại các Trạm Y tế, phục vụ hiệu quả công tác

địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long........................................................... 62
Bảng 2.11. Đánh giá của người dân về bảng giá chi phí các dịch vụ CSSK, khám
chữa bệnh tại các TYT trên thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ......................... 64
Bảng 2.12. Đánh giá về mức độ hài lòng của người dân khi sử dụng dịch vụ khám
chữa bệnh tại các TYT trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ............ 65
Bảng 2.13. Đánh giá của cộng đồng dân cư về cơ sở hạ tầng của các TYT trên địa
bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long................................................................. 66
Bảng 2.14. Đánh giá của cộng đồng dân cư về trang thiết bị của các TYT trên địa
bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long................................................................. 67
Bảng 2.15. Đánh giá của cộng đồng dân cư về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng
hoạt động của các TYT trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long........... 69


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. Nhận thức của người dân về tầm quan trọng của các TYT đối
với công tác CSSK nhân dân trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh
Vĩnh Long ....................................................................................................... 48
Biểu đồ 2.2. Thực trạng tiếp cận thông tin về giáo dục sức khỏe của cộng
đồng dân cư trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ................... 51
Biểu đồ 2.3. Đánh giá về nội dung tiếp cận thông tin giáo dục sức khỏe của
cộng đồng dân cư trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long .......... 53
Biểu đồ 2.4. Con đường tiếp cận thông tin giáo dục sức khỏe của cộng đồng
dân cư trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ............................ 55
Biểu đồ 2.5. Thực trạng người dân đến TYT trên địa bàn thành phố Vĩnh
Long, tỉnh Vĩnh Long ...................................................................................... 57
Biểu đồ 2.6. Mục đích đến TYT của người dân trên địa bàn thành phố Vĩnh
Long, tỉnh Vĩnh Long ...................................................................................... 58
Biểu đồ 2.7. Thực trạng sử dụng dịch vụ CSSK, khám chữa bệnh tại các TYT
của CĐDC trên địa bàn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long ..................... 60
Biểu đồ 2.8. Đánh giá của cộng đồng dân cư về thái độ phục vụ của cán bộ

điều kiện cho người dân nhận thức về vai trò, trách nhiệm và quyền hạn của

1


mình trong việc đánh giá các dịch vụ liên quan đến cộng đồng chính là một
nội dung quan trọng trong hoạt động phát triển cộng đồng nói chung.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long có 01 bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và
08 bệnh viện đa khoa cấp thành phố, thị xã và huyện và 107 trạm y tế xã, phường,
thị trấn. Riêng về địa bàn Thành phố Vĩnh Long, có 01 bệnh viện đa khoa tuyến
tỉnh, 01 bệnh viện Thành phố và 11 trạm y tế xã, phường, bao gồm 7 trạm y tế
thuộc phường và 4 trạm y tế thuộc xã, các trạm y tế đều được công nhận chuẩn
Quốc gia về y tế. Đạt được kết quả này là nhờ sự quan tâm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh
và nhà tài trợ, các Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long đã được sửa chữa,
nâng cấp và xây dựng mới, đồng thời hỗ trợ các trang thiết bị cho các trạm y tế như
máy siêu âm, máy đo điện tim, dụng cụ khám nha…. theo danh mục Bộ Y tế qui
định cho trạm y tế có bác sĩ và hệ mua sắm hệ thống thiết bị tin học, đào tạo và phát
triển hệ thống quản lý thông tin y tế từ tuyến xã đến tuyến tỉnh, chính vì vậy, hiện
nay các trạm y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long các trạm y tế đều đáp ứng đủ
chức năng cung cấp, thực hiện các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu trên địa bàn
xã, phường. Và nhiệm vụ của Trạm Y tế là thực hiện các họat động chuyên môn kỹ
thuật về y tế dự phòng, khám bệnh, chữa bệnh, kết hợp, ứng dụng y học cổ truyền
trong chữa bệnh, phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe sinh sản, quản lý sức khỏe cộng
đồng, truyền thông giáo dục sức khỏe theo hướng dẫn của cơ quan quản lý cấp
trên…. và một số nhiệm vụ khác do Gíam đốc Trung tâm y tế Thành phố và Chủ
tịch UBND xã, phường. Vai trò, vị trí của mạng lưới trạm y tế các xã, phường dần
được khẳng định. Các chương trình y tế quốc gia được triển khai và thực hiện có
hiệu quả. Công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng chống dịch bệnh, chăm sóc
sức khỏe sinh sản, chăm sóc người cao tuổi và tư vấn, truyền thông giáo dục sức
khỏe, dân số - kế hoạch hóa gia đình đã tạo được chuyển biến mạnh mẽ, nhận thức

Đánh giá của cộng đồng dân cư đối với hoạt động của các Trạm Y tế.
3.2.Khách thể nghiên cứu

3


Hoạt động và dịch vụ của các Trạm Y tế phục vụ cộng đồng trên địa
bàn Thành phố Vĩnh Long.
4. Giả thuyết khoa học
Hoạt động của các Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long đã đáp
ứng được các yêu cầu cơ bản theo đánh giá của cộng đồng dân cư. Tuy nhiên,
vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định. Nếu điều chỉnh theo hướng tuyên
truyền và thu hút sự tham gia của cộng đồng thì hoạt động của Trạm Y tế sẽ
được đánh giá tốt hơn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài như cộng đồng,
cộng đồng dân cư, đánh giá của cộng đồng dân cư, hoạt động của Trạm Y tế.
5.2. Khảo sát thực trạng về đánh giá của cộng đồng dân cư đối với hoạt
động của các Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long.
5.3. Đề xuất các biện pháp đối với hoạt động của các Trạm Y tế và
cộng đồng dân cư.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu đánh giá của cộng đồng dân cư về hoạt động chung của các
Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Các cách tiếp cận
- Tiếp cận giáo dục học.
- Tiếp cận phát triển cộng đồng.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu
7.2.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận.

rút ra những bài học kinh nghiệm, những kết luận khoa học bổ ích, những ưu điểm
cần học hỏi và phát triển; làm cơ sở để đề xuất các biện pháp đánh giá của cộng
đồng dân cư đối với hoạt động của các Trạm Y tế trên địa bàn thành phố Vĩnh Long.

5


7.2.2.5. Phương pháp chuyên gia
Trực tiếp làm việc với một số chuyên gia hoặc gián tiếp (bằng phiếu hỏi) trao
đổi những vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu: . Đặc biệt xin ý kiến về các biện
pháp nâng cao chất lượng hoạt động y tế của các Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố
Vĩnh Long.
7.2.3. Các phương pháp xử lí thông tin
Thông tin được xử lí bằng toán học thống kê, mã hóa thông tin hợp lí
để sử dụng các phần mềm tin học thực hiện thống kê toán học, vẽ đồ thị và
biểu đồ.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,
nội dung chính của luận văn được thể hiện qua 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá của cộng đồng dân cư đối với
hoạt động của các Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long
Chương 2: Thực trạng đánh giá của cộng đồng dân cư đối với hoạt
động của các Trạm Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long
Chương 3: Các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động của các Trạm
Y tế trên địa bàn Thành phố Vĩnh Long.

6


Chƣơng 1

hình mới.
1.1.2. Những công trình nghiên cứu về hoạt động của Trạm Y tế
Năm 2001, tác giả Đỗ Nguyên Phương nghiên cứu đề tài “Một số vấn
đề công bằng, hiệu quả trong công tác chăm sóc sức khỏe ở Việt Nam, chăm
sóc sức khỏe nhân dân theo hướng công bằng và hiệu quả”.
Năm 2002, tác giả Hà Văn Giáp nghiên cứu đề tài “Mô tả tình hình cung ứng và
sử dụng dịch vụ y tế tại một số xã huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa”.
Năm 2003, tác giả Nguyễn Thị Kim Chúc nghiên cứu đề tài “Tình hình sử dụng
dịch vụ y tế của người dân huyện Ba Vì – kết quả theo dõi tại cơ sở thực địa dịch tễ”.
Năm 2004, Bộ Y tế nghiên cứu và xuất bản công trình “Tăng cường kĩ năng
quản lí y tế xã”; tác giả Lương Ngọc Khuê nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu thực
trạng và góp phần hoàn thiện mô hình khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tại Trạm y
tế xã Phù Linh và Đức Hòa, huyện Sóc Sơn, Hà Nội”.
Năm 2007, tác giả Trịnh Văn Mạnh nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một số
yếu tố liên quan việc sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người dân ở Trạm Y tế
xã Ngũ Hùng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương”; tác giả Nguyễn Đình Dự
nghiên cứu đề tài “Mô tả sự tiếp cận và sử dụng dịch vụ y tế của người dân huyện
Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang”; tác giả Vũ Xuân Phú nghiên cứu đề tài “Thực trạng chi
trả khám chữa bệnh ở tuyến y tế cơ sở tại Chí Linh – Hải Dương và đề xuất giải
pháp can thiệp”.
Năm 2008, tác giả Trần Đăng Khoa nghiên cứu đề tài “Đánh giá tiếp cận và
sử dụng dịch vụ y tế của người dân huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh”.

8


Năm 2011, tác giả Nguyễn Khánh Phương nghiên cứu đề tài “Giải
pháp tài chính trong chăm sóc sức khỏe người nông dân nông thôn tại 4
huyện thuộc tỉnh Hải Dương và Bắc Giang”.
Từ các nghiên cứu đó có thể có nhận xét như sau:

- Tuyến 3: Gồm các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa trực thuộc Bộ Y tế và
một số bệnh viện thuộc các thành phố trực thuộc Trung ương do Bộ Y tế qui định.
Hệ thống khám chữa bệnh ở nước ta được tổ chức theo 4 cấp hành
chính với Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chung ở tuyến Trung ương. Bộ
Y tế cũng quản lí trực tiếp các viện, trường đại học, cao đẳng y dược, các
bệnh viện tuyến Trung ương và các viện nghiên cứu. Ở tuyến tỉnh, Sở Y tế
chịu trách nhiệm chung về các hoạt động y tế trên địa bàn tỉnh. Dưới Sở Y tế
là các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa tuyến tỉnh và trung tâm y tế dự phòng
tuyến tỉnh. Ở tuyến huyện, mỗi huyện có Phòng Y tế, bệnh viện huyện và
Trung tâm Y tế dự phòng tuyến huyện. Cấp hành chính cuối cùng là
xã/phường. Mỗi xã có một TYT xã, chịu trách nhiệm về chăm sóc sức khỏe
ban đầu, cung cấp các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, bao gồm cả y tế dự
phòng, giáo dục sức khỏe…Ngoài ra, còn có các cơ sở y tế, bệnh viện tư nhân
tham gia vào việc khám chữa bệnh và cung cấp các dịch vụ khám chữa bệnh
cho người dân.
1.3. Trạm Y tế
1.3.1. Khái niệm
Theo nghị định số 117/2914/NĐ-CP ngày 08 tháng 12 năm 2014 của
Chính phủ quy định về Y tế xã, phường, thị trấn: Tổ chức Y tế xã, phường, thị
trấn được gọi chung là Trạm Y tế là đơn vị y tế thuộc Trung tâm y tế huyện,
quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh được thành lập theo đơn vị hành chính xã,
phường, thị trấn [Chính phủ Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
(2014), Nghị định số 117/2914/NĐ-CP ngày 08 tháng 12 năm 2014 của Chính
phủ quy định về Y tế xã, phường, thị trấn].

10


1.3.2. Chức năng của Trạm Y tế
Trạm Y tế có chức năng cung cấp, thực hiện các dịch vụ chăm sóc sức

* Về chăm sóc sức khỏe sinh sản:
- Triển khai các hoạt động chuyên môn, kĩ thuật về quản lí thai, hỗ trợ
và đỡ đẻ thường.
- Thực hiện các kĩ thuật chuyên môn về chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em theo
phân tuyến kĩ thuật và phạm vi hoạt động chuyên môn theo qui định của pháp luật.
* Về cung ứng thuốc thiết yếu:
- Quản lí các nguồn thuốc, vác xin được giao theo quy định.
- Hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hợp lí và hiệu quả.
- Phát triển vườn thuốc nam mẫu phù hợp với điều kiện thực tế ở địa phương.
* Về quản lí sức khỏe cộng đồng:
- Triển khai quản lí sức khỏe hộ gia đình, người cao tuổi, các trường hợp
mắc bệnh truyền nhiễm, bệnh chưa rõ nguyên nhân, bệnh không lây nhiễm, bệnh
mãn tính.
- Phối hợp thực hiện quản lí sức khỏe học đường.
* Về truyền thông, giáo dục sức khỏe:
- Thực hiện cung cấp các thông tin liên quan đến bệnh, dịch, tiêm
chủng; các vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và tuyên
truyền biện pháp phòng chống.
- Tổ chức tuyên truyền, tư vấn, vận động quần chúng cùng tham gia
thực hiện công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, công tác
dân số - kế hoạch hóa gia đình.
(2) Hướng dẫn về chuyên môn và hoạt động đối với đội ngũ nhân viên
y tế thôn, bản (ấp, khóm).
- Đề xuất với Trung tâm Y tế huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là Trung tâm y tế huyện) về
công tác tuyển chọn và quản lí đối với đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản (ấp, khóm).

12




(6) Thực hiện kết hợp quân – dân y theo tình hình thực tế ở địa phương.
(7) Chịu trách nhiệm quản lí nhân lực, tài chính, tài sản của đơn vị theo
phân công, phân cấp và theo quy định của pháp luật.
(8) Thực hiện chế độ thống kê, báo cáo theo qui định của pháp luật.
(9) Thực hiện các nhiệm vụ khác do Giám đốc Trung tâm Y tế huyện
và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã giao.
Căn cứ vào điều kiện, năng lực của từng Trạm Y tế, Trung tâm Y tế
huyện trình Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương qui
định trạm y tế trên địa bàn được thực hiện những nhiệm vụ cụ thể về khám
bệnh, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe sinh sản và thực hiện các nhiệm vụ qui
định. Điều này để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân theo qui
định của pháp luật và của Bộ Y tế.
1.3.4. Tổ chức và nhân lực của Trạm Y tế
1.3.4.1. Tổ chức của Trạm y tế
- Trạm Y tế xã có Trưởng trạm và 01 phó Trưởng trạm.
- Viên chức làm việc Trạm Y tế xã chịu trách nhiệm phụ trách lĩnh vực công
tác theo sự phân công của Trưởng trạm, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ của Trạm
Y tế.
- Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm Trưởng trạm, Phó trưởng trạm và luân
chuyển, điều động viên chức làm việc tại Trạm Y tế do Giám đốc Trạm Y tế
huyện quyết định theo thẩm quyền và phân cấp quản lí ở địa phương.
1.3.4.2. Nhân lực của Trạm y tế
Cơ cấu chức danh nghề nghiệp và số lượng của từng chức danh nghề nghiệp
làm việc tại TYT xã xác định trên cơ sở nhu cầu thực tế, khối lượng công việc và
đặc điểm, điều kiện kinh tế - xã hội của đơn vị hành chính cấp xã nơi có TYT.
1.3.5. Mối quan hệ của Trạm Y tế

14