TIỂU LUẬN

Nghiên cứu mối quan hệ giữa vật chất và ý thức
.Vân dụng mối quan hệ này trong công cuộc đổi mới
ở nước ta trong giai đọan hiện nay

nghiên cứu thành công sẽ góp phần nhỏ bé làm tài liệu tham khảo cho những ai
có nhu cầu nghiên cứu triết học. Phần nội dung :
Chương 1:Lý luận chung về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức
Đây là vấn đề cơ bản ,cốt lõi để phân biệt các trường phái triết học
Trong mối quan hệ ấy ,triết học Mác –Lênin khẳng định:”YT do VC sinh ra và
quyết định ,song sau khi ra đời ,YT có tính độc lập tương đối nên có sự tác động
trở lại to lớn đối với VC thông qua họat dông thực tiễn của con người[1,202].
1.1.Vật chất quyết định ý thức.



thực hóa ý tưởng phải sử dụng lực lượng VC .Ong cha ta thường nói “có thực
mới vực được đạo “,hay “có bột mới gột nên hồ”.
1.2.Tính độc lập tương đối của YT:
VC là cái có trước ,YT là cái có sau ,YT do VC quyết định .Đó là quan
điểm của các nhà duy vật trước Mac đã khẳng định .Nhưng triết học Mac-Lênin
không chỉ dùng lại ở đó mà nó lại khẳng định rằng VC quyết định YT ,song YT
lại tác động trở lại VC ,cải tạo thế giới VC thông qua họat động thực tiễn của con
người .
YT là sự phản ánh hiện thực khách quan vào bộ óc con người một cách
năng động ,sáng tạo [2,195].Cho nên nó giúp con người hiểu biết bản chất và qui
luật vân động của sự vật ,hiện tượng .Trên cơ sở đó con người xác định phương
hướng ,mục tiêu họat động của mình ,xác định phương pháp và biện pháp cụ thể
để thực hiện mục tiêu .Nhờ có YT con người phân biệt được đúng ,sai ,lợi
,hại,cái gì nên làm ,cái gì cần tránh ,tìm được đường đi đúng hướng tránh được
sai lầm .Trong quá trình họat động thực tiễn xuất hiện nhiều khả con người có thể
phân tích ,phát hiện nhiều khả năng tốt ,xấu để chỉ đạo họat động của mình tạo
điều kiện cho khả năng tốt phát triển ,ngăn ngừa hạn chế khả năng xấu .
Trong các lọai YT thì YT lý luận khoa học có vai trò to lớn nhất .YT lý
luận của giai cấp vô sản là chủ nghĩa Mac-Lênin .Đó là hệ thống lý luận khoa
học ,là kim chỉ nam cho họat động của giai cấp công nhân và quần chúng nhân
dân lao động trong việc cải tao thế giới bằng thực tiễn .tác động của YT rất năng
động và to lớn .Và như Mac đã khẳng định :”…lý luận có thể trở thành sức mạnh
VC khi nó thâm nhập vào lực lượng quần chúng “,điều này thể hiện rất rõ ở cuộc
đấu tranh giải phóng dân tộc ở nước ta.khi nước nhà lâm nguy Bác Hồ đã ra lời
kêu gọi tòan quốc kháng chiến ,lời kêu gọi đó đã thấm sâu vào khối óc và con
tim của triệu triệu con người Việt Nam ,đặc biệt la anh bộ đội cụ Hồ ,họ đã
không ngại khó khăn gian khổ sẵn sàng chiến đấu ,hi sinh ,vì độc lập tự do của tổ
,vì CNXH .VC quyết định YT ,YT tác động trở lại VC ,mối quan hệ biện chứng
ấy là cơ sở khách quan của phương pháp luận khoa học : mọi suy nghĩ và hành

khoa học về vai trò của YT đối với VC .Chính quan hệ biện chứng giữa VC và

YT đã giúp con người không chỉ nhận biết được thế giới mà còn cải tạo được thế
giới VC để phục vụ cho lợi ích của con người, vai trò của YT biểu hiện tập trung
ở chỗ nó chỉ đạo hoạt động thực tiễn của con người .Tầm quan trọng của YT tiến
bộ của lý lụân cách mạng đã được Lênin tổng kết trong câu nói nổi tiếng “không
có lý luận cách mạng thì không có phong trào cách mạng “.Thật vậy khi điều
kiện khách quan đã xuất hiện và ch1n mùi thì những chủ trương đường lối sáng
suốt,biện pháp đúng đắn ,quyết tâm cao là điều kiện có ý nghĩa quyết định đối
với sự thành công của cách mạng .Nguyên nhân chủ yếu của sự thành công của
cách mạng Việt Nam là Đảng ta đã nắm vững và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa
Mác-Lênin phù hợp với tình hình thực tế nước ta nên đã đề ra đường lối và
phương pháp cách mạng đúng đắn trong từng giai đoạn cách mạng.
nghiệp giảm 0,15%.

Đại hội Đảng lần thứ V cũng chỉ tìm ra được đầy đủ những nguyên nhân
đích thực sự trì trệ trong nền kinh tế của nước ta và cũng chỉ đề ra các chủ trương
chính sách và toàn diện về đổi mới, nhất là về kinh tế. Trong năm năm 1981 –
1985 chúng ta chỉ kiên quyết khắc phục chủ quan, trì trệ trong bố trí cơ cấu kinh
tế, cải tạo xã hội chủ nghĩa và quản lý kinh tế, lại phạm những sai lầm mới
nghiêm trọng trong lĩnh vực phân phối lưu thông. Nhìn chung, chúng ta chỉ thực
hiện được mục tiêu tổng quát do Đại hội lần thứ V đề ra là cơ bản ổn định tình
hình kinh tế, ổn định đời sống nhân dân.
Trong cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
hội đã nhận định "trong cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đảng ta đã có nhiều cố
gắng nghiên cứu, tìm tòi, xây dựng đường lối, xác định đúng mục tiêu và phương
hướng xã hội chủ nghĩa. Nhưng Đảng đã phạm sai lầm chủ quan duy ý chí, vi
phạm quy luật khách quan : Nóng vội trong cải tạo xã hội chủ nghĩa, xoá bỏ ngay
nền kinh tế nhiều thành phần : có thúc đẩy mạng quá trình mức xây dựng công
việc nặng : duy trì quá lâu cơ chế quản lý tập trung quan liêu, bao cấp, có nhiều
chủ trương sai trong việc cải cách giá cả, tiền tệ, tiền lương.
Tất nhiên, ngoài những khuyết điểm chủ quan nêu trên, còn có những
nguyên nhân khách quan như hậu quả của nhiều năm chiến tranh, bối cảnh quốc
tế…song chủ yếu là do chúng ta phạm sai lầm chủ quan, những sai lầm cùng với
trì trệ công tác tổ chức, cán bộ đã kìm hãm lực lượng sản xuất và triệu tiêu nhiều
động lực phát triển.
2.2.Những chủ trương ,đường lối đổi mới đất nước và những thành
tựu được :
Trước tình hình ngày càng nghiêm trọng trong khủng hoảng kinh tế xã hội
ở nước ta, Đảng và Nhà nước đã đi sâu nghiên cứu, phân tích tình hình, lấy ý
kiến rộng rãi của cơ sở, của nhân dân, và đặc biệt là đổi mới tư duy về kinh tế.
đại hội lần thứ VI của Đảng đã rút ra bốn kinh nghiệm lớn, trong đó kinh nghiệm


để tiến hành đổi mới trong lĩnh vực chính trị".
Như vậy, rõ ràng Đảng Cộng Sản Việt Nam ngày càng vận dụng đúng đăng
phương pháp luận duy vật biện chứng về mối quan hệ vật chất và ý thức vào
cuộc đổi mới, tiến hành đổi mới kinh tế trước để tạo điều kiện đổi mới trong lĩnh
vực chính trị, Đại hội VII, sau khi đã phân tích sâu sắc đặc điểm tình hình quốc tế
và trong nước đã đề ra mục tiêu tổng quát và các mục tiêu cụ thể, những phương
châm chỉ đạo trong năm năm 1991 – 1995, đặc biệt đáng chú ý là phương châm
kết hợp động lực kinh tế và động lực chính trị tinh thần, phương châm tiếp tục
đổi mới toàn diện và đồng bộ đa công tác đổi mới vào chiều sâu với bước đi
vững chắc, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ việc
đổi mới lĩnh vực khác.
Với những chủ trương, đường lối đúng đắn công cuộc đổi mới ở nước ta đã
đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ :khắc phục một bước rất quan trọg tình
trạng khủng hoảng kinh tế xã hội … khắc phục dựoc nhiều mặc đình đốn, suy
thoái, tốc độ tăng trưởng khá và liên tục tro ng ba năm qua.Lạm phát được đẩy
lùi từ 67%năm 1991 xuống 17.5% năm 1992 và còn 5.2% năm 1993. Tổng sản
lượng thực năm năm qua đã tăng 26 so với năm năm trước, tạo điều kiện cơ bản
để ổn định dời sống nhân dân, phát triển ngành nghề chuyển dịch cơ cấu nông
nghiệp và kinh tế nông thôn, vấn đề lương thực được giải quyết tốt. Sản xuất
công nghiệp đạt nhịp độ tăng trưởng bình quân hàng năm 13,3% (mức kế hoạch
là 7,5 – 8,5%). Quan hệ kinh tế đối ngoại mở rộng theo hướng đa dạng hoá và đa
phương hoá, thị trường xuất nhập khẩu được củng cố và mở rộng theo hướng đa
dạng hoá và đa phương hoá, thị trường xuất khẩu được củng cổ và mở rộng đầu
tư vốn từ nước ngoài tăng mạnh…tăng tưởng kim ngạch xuất khẩu trong 5 năm
1991 – 1995 đạt trên 17 tỷ USD (kế hoạch 12-15 tỷ USD), đảm bảo nhập các loại
vật tư thiết bị và hàng hoá đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống, góp phần
cải thiện cán cân thanh toán thương mại… Khoa học công nghiệ có bước phát
triển, đã tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn trong sự nghiệp đổi

mới và phát triển của nước ta, phục vụ cho việc xây dựng đường lối, chính sách

Quán triệt phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí
Minh, vận dụng thành thạo phép duy vật biện chứng vào việc nghiên cưú và quản
lý kinh tế, phát huy mạnh mẽ hơn nữa quan hệ biện chứng giữa kinh tế và chính
trị trong công cuộc đổi mới nhằm tăng trưởng nền kinh tế quốc dân, nhất định
chúng ta sẽ trở thành những cán bộ quản lý kinh tế tốt, góp phần xứng đáng vào
công cuộc đổi mới kinh tế đất nước, tại điều kiện cho nền kinh tế Việt Nam cất
cánh, để từ đó nâng cao hơn nữa vị trí của Việt Nam trên chính trường quốc tế,
góp phần củng cố hơn nữa sự ổn định về chính trị đất nước. Đó là lương tâm, là
trách nhiệm của từng cán bộ quản lý kinh tế, chính trị của chúng ta. Để cách
mạng Việt Nam giành được những thành quả mới trong điều kiện lịch sử mới,
hoàn cảnh mới, để cho mối quan hệ giữa vật chất và ý thức phát triển theo đúng
lý luận khoa học của chu nghĩa Mác –Lênin thì cách mạng Việt Nam phải hoạch
định được những chiến lược và sách lược phù hợp với điều kiện cụ thể với điều
kiện hiện nay:
- Hết sức xem trọng xây dựng phát triển chiến lược con người.
- Phải xem xét và sử dụng thích hợp cính sách đòn bâỷ kinh tế (bởi con
người hoạt động gắn liền với lợi ích của ho).
- Cần coi trọng và đẩy mạnh cuộc cách mạng XHCN trên lĩnh vực tư
tưởng văn hoá- đạo đức, lối sống.
- Phải đẩy mạnh và nâng cao chất lượng giáo dục, coi trọng nhân tài( bởi
nhân tài là nguyên khí quốc gia).
- Luôn vun xới, chăm lo mối quan hệ giữa tồn tại xã hội và ý thức xã hội
phát triển theo đúng nghĩa của nó.