Chương 1
ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
Người trình bày: Ths. Hoàng Thị Ba

Đạo đức và đạo đức trong kinh doanh
Các biểu hiện đạo đức kinh doanh tại Việt Nam
Phương pháp và công c3 nghiên cứu hành vi
đạo đức
Xây dựng chương trình đạo đức kinh doanh
Một số tình huống nghiên cứu về đạo đức kinh
doanh

Khái niệm
Vai trò của việc nghiên cứu đạo đức kinh
doanh đối với doanh nghiệp
Các triết lý về đạo đức kinh doanh
Sự phát triển của đạo đức kinh doanh
Các vấn đề đạo đức trong kinh doanh
Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội
?

Đạo đức
Đạo đức là sự nghiên cứu về bản chất và nền
tảng của đạo lý trong mối quan hệ con người
trong đó đạo lý được hiểu là sự công bằng,
chuẩn mực và quy tắc ứng xử.
Đạo đức là một bộ môn khoa học nghiên cứu
về bản chất tự nhiên của cái đúng – cái sai,
triết lý về cái đúng – cái sai, quy tắc hay chuẩn
mực chi phối hành vi của các thành viên.


2*'0!"#&-")03*
,!%*
2*,$1!"#45)6!"%
)0"763,'$78
 !"#)#!&%$$,!,9
$%&'()
Quan điểm vị lợi nhuận
Quan điểm pháp lý
Quan điểm đạo lý
Cách tiếp cận Triết lý T t ởng chủ đạo
Quan điểm
vị lợi
Egoism
(chủ nghĩa vị kỷ)
Hành vi đ ợc coi là đúng đắn hay có thể chấp nhận đ ợc là
khi chúng có thể mang lại lợi ích cho một cá nhân, con ng
ời, đối t ợng cụ thể đ ợc mong muốn.
Utilitarism
(chủ nghĩa vị lợi)
Hành vi đ ợc coi là đúng đắn hay có thể chấp nhận đ ợc là
khi chúng có thể mang lại nhiều lợi ích, nhiều điều tốt cho
rất nhiều ng ời, nhiều đối t ợng.
Quan điểm
pháp lý
Deontology
(thuyết đạo đức
hành vi)
Chú trọng đến việc bảo vệ quyền của cá nhân và quan tâm
đến việc xét từng hành vi cụ thể và cách thức chúng đ ợc
tiến hành, chứ không chú trọng vào kết quả. Bởi kết quả tốt

L
M$0,0=DNOP
C/,"*Q<')R=F0#3;SG
L
Xã hội=:SMS+07T%)EUV
L
Quản lý=W.$A')R:>"XYFX5Z[X>0>5Z\>>G
00!=F!")!E]]-Y,3,6G
L
.'
L
W8E^'(
0!S=F)R-"$S&$$,;&SG
L
WS-F)EU,^0$_0`G
L
M%!E&S<'K0Y0"0a'#4`&$
:SI&J,"$F>)>>->"0G
Minh hoạ: chủ nghĩa vị kỷ trong sáng và vấn đề đạo đức
IBM đã thực hiện một ch ơng trnh ủng hộ máy tính cho các tr ờng học nh một phần đóng
góp cho sự nghiệp phát triển giáo dục. ể đáp lại, công ty đã đ ợc h ởng mức thuế thấp hơn sau khi đã
triết khấu nhng khoản giá trị liên quan đến số l ợng hàng hoá này trong khi tính thuế. Mặt khác,
IBM còn hy vọng có thể tng doanh số trong t ơng lai qua việc đặt chân đ ợc vào thị tr ờng giáo dục
và các khu ký túc xá, cũng nh chuẩn bị khách hàng t ơng lai là các học sinh ra tr ờng đã quen sử dụng
máy tính của IBM.
Nm 1974, Campbell Soup, một công ty sản xuất và chế biến thực phẩm đóng hộp của
Mỹ, đã phát động một phong trào gây quỹ để mua sắm thiết bị, đồ dùng học tập và trang bị thể thao
cho các tr ờng tiểu học. Công ty không chỉ kêu gọi sự hảo tâm và các khoản đóng góp từ thiện, mà
chủ yếu tập trung vào các ch ơng trnh kế hoạch nhỏ của học sinh. Bao b sản phẩm của công ty
mà các em học sinh thu nhặt đ ợc các công ty mua lại. Tác dụng của các ch ơng trnh này là lớn,

*+,'-
D4HI)E F),)0G
IHK:/.'
Σ

Σ.'-/0
1
2Σ

Σ.0
1
⇒"

Σ
(lợi ích) -
Σ
(thiệt hại) = Hiệu quả
⇒
tối đa
M$0,0=TW?bDOPV
C/,"*Q<')R=F0#3;SG
L
Xã hội= :SMS+H07MS+)ET)R,>"VT)Rc
;V
L
Quản lý= W.$U<'PZdFU_"[_,GU)E]
00!=F!")!E]]-Y,3,6G
L
?".SI&JFW!0E,3.)EU1._0a<
,3.G

Tổng quan: Teleology
$$-*"DkD?:?lD?mn?oP pOD:?qD
?P@nF?mn? rnsG
e*,0<[<'=TMS<')'t0S
4V
D9E+)$Thuyết Hành vi
Thuyết đạo đức hành vi (deontology)
IHK:/.'
L
:u]",+()*,<SI34$=
T<1*-"3VT<1V
M$0,0#=ABvwn:qeZDkn?xn
L
?!S.3$$&-YT<1Vc$^
!&0"$<1*-"$,"0<y?
M$0,0#=W?kWBz:
L
:(`0<63c&U)K3*
HY63;
M$0,0#=5{nW?znKns?|do}:~P:?P•B
*+33'(
C/,"*Q<')R=F0#3;
SG
L
Xã hội=&S€63.:
L
Quản lý=<')RUA')R:>"A$,aFX5W[X>0>
5W,">>G
00!=F!")!E]]-Y
,3,6G

bệnh nan y ở giai đoạn cuối không còn khả nng cứu cha chấm dứt sự đau đớn về thể xác và
tinh thần bằng một cái chết nhẹ nhàng. Mặc dù nhng ng ời theo quan điểm vị lợi giải thích
rằng đây chỉ là sự đánh đổi nỗi đau khổ kéo dài về tinh thần và thể xác của ng ời bệnh lấy sự
đau khổ trong chốc lát về tinh thần cho nhng ng ời mạnh khoẻ, hơn na, làm nh vậy sẽ mang
lại lợi ích cho tất cả mọi ng ời, nh chấm dứt sự đau đớn cho ng ời bệnh, tiết kiệm về chi phí cho
gia đnh bệnh nhân, bệnh viện và xã hội, dành ph ơng tiện và thuốc men để giúp cha bệnh cho
các bệnh nhân khác, rất nhiều ng ời vẫn coi quyết định này là vô đạo đức và không thể chấp
nhận đ ợc. Hầu hết các n ớc đã không thông qua dự thảo này.
*+33'(
Thuyết đạo đức công lý (justice)
IH
L
D,+S'K0YU463=RH4*$
HY63
D$&$0,0=D•ns5‚ns5ƒn? „ns
C/,"*Q<')R=F0#3;SG
L
Xã hội=E]/0+E63f"%))R/
L
Quản lý=0YU.',"<')RF$$G
00!=F!")!E]]-Y,3
,6G
L
:U(*S3
L
%%U*,"-*$,0<63
0!S=F)R-"$S&$$,;
&SG
L
IH&$1$&$0T7cVTa…V

Công lý trong quan hệ. General Electric Capital Corporation đã thông báo với
khách hàng của mnh rằng họ đã nộp đơn ra toà xin phá sản trong khi thực chất họ đã
không làm nh vậy. Nh vậy, khách hàng của họ đã nhận đ ợc nhng thông tin sai lầm về quá
trnh thu nợ của công ty.
*+33'(
Thuyết đạo đức tương đối (relativism)
IH
L
n%063%]#t0*,a
M$0,0=:?•ns@W?Zns:}D
C/,"*Q<')R=F0#3;SG
L
Xã hội=,;S,"$9]^63f
L
Quản lý=Ia1S$""$a,1
00!=F!")!E]]-Y,3,6G
L
y$I63_S03$%
L
:U*,"$,0<63
L
?9]$,"U$
0!S=F)R-"$S&$$,;&SG
L
Dt0*S./)R)]-gS;
L
D4HT'V
L
M7Ia'†,
*+'(

L
:U*,"$,0<63
L
Ia"$',
0!S=F)R-"$S&$$,;
&SG
L
M%")`$$
một số tính cách tích cực, cần thiết trong kinh doanh
trong kinh tế thị tr ờng
Lòng tin. Thiên h ớng luôn tin t ởng ở ng ời khác, ngay cả khi lời hứa của ng ời khác có thể là hão
huyền. Lòng tin giúp con ng ời cố gắng thực hiện nhng điều đã cam kết, thoả thuận, ngay cả khi
chúng không đ ợc chính thức hoá bằng văn bản, mà chỉ là nhng lời hứa.
Biết kiềm chế. Thiên h ớng sẵn sàng bỏ qua hay hy sinh nhng lợi ích tr ớc mắt, tạm thời để dành đ
ợc lợi ích lâu dài. Tnh biết kiềm chế thể hiện khả nng tránh việc tận dụng cơ hội để m u lợi riêng.
Cảm thông. khả năng chia xẻ cảm giác và cảm xúc với ng ời khác. Sự cảm thông rất có ích cho
việc dự đoán nhu cầu và thoả mãn khách hàng và ng ời lao động. Sự cảm thông là nguồn gốc của sự
chân thành và trân trọng, nhng yếu tố có ý nghĩa quan trọng để thành công trong việc thiết lập
mối quan hệ bền vng trong kinh tế thị tr ờng khi một ng ời luôn có cơ hội lựa chọn hợp tác với
nhiều ng ời khác.
Công bnh. Thiên h ớng có phản ứng khi cho rằng bất công. Công binh (công bằng) là biểu hiện
của triết lý doing the right thing (gánh lấy trách nhiệm tiên phong - đạo đức vĩ mô) và thể hiện
thành ph ơng châm WIN WIN trong hành động. Tính cách này luôn chú trọng cân nhắc mọi
khía cạnh ngay cả đối với nhng điều lặt vặt v thế th ờng thành công trong việc gây dựng mối
quan hệ kinh doanh lâu.
Trung thực. Thiên h ớng cung cấp các sự kiện hay thông tin đúng, chính xác biết đ ợc. Nói sự thật
giúp loại trừ sự lừa gạt để không rơi vào tnh trạng luẩn quẩn khó xử và góp phần xây dựng sự
trung thực trong mối quan hệ kinh doanh.
một số tính cách tích cực, cần thiết trong kinh doanh
trong kinh tế thị tr ờng