nghiên cứu - trao đổi
62 tạp chí luật học số 11/2009
Ths. Nguyễn Thị Yến *
ut doanh nghip ó c Quc hi
khoỏ XI kỡ hp th 8 thụng qua ngy
29/11/2005 v cú hiu lc t ngy 01/07/2006.
Lut doanh nghip nm 2005 l o lut
quan trng i vi cỏc nh kinh doanh núi
riờng v ton b nn kinh t núi chung. õy
l o lut th hin c th t tng ca Hin
phỏp nm 1992: Cụng dõn cú quyn t do
kinh doanh trong khuụn kh phỏp lut, th
hin trit t duy c lm nhng gỡ m
phỏp lut khụng cm. Lut doanh nghip
nm 2005 ó cú rt nhiu thnh cụng nh:
iu chnh chung cỏc loi hỡnh doanh nghip
thuc mi thnh phn kinh t, khụng phõn
bit ngun vn s hu; quy nh th tc gia
nhp th trng n gin, thun tin cho cỏc
nh kinh doanh; quy nh c th v c ch
qun tr ni b doanh nghip Tuy nhiờn,
bờn cnh nhng thnh cụng ú, Lut doanh
nghip cng th hin mt s im hn ch

din hp phỏp ca doanh nghip vo thi
im cha cú doanh nghip l iu khụng
th. iu ny cng th hin rừ nột trong
L

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 11/2009 63

trường hợp những người tiến hành đăng kí
kinh doanh không đủ điều kiện để được cấp
giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh. Hơn
nữa, trong thực tiễn hoạt động kinh doanh,
sau khi được thành lập hoặc trong quá trình
hoạt động, doanh nghiệp có thể thuê người
không phải là thành viên là đại diện hợp
pháp cho doanh nghiệp của mình (thuê
giám đốc). Nếu doanh nghiệp chưa ra đời
thì không thể có chủ thể kí hợp đồng thuê
giám đốc được. Do đó, việc Luật doanh
nghiệp cũng như Nghị định số 88 quy định
về người đại diện hợp pháp ngay trong hồ
sơ thành lập doanh nghiệp là điều không
cần thiết và mâu thuẫn với chính các quy
định của Luật. Người đại diện hợp pháp của
doanh nghiệp chỉ có thể do đại hội đồng cổ
đông (đối với công ti cổ phần), hội đồng

doanh khi tiến hành đăng kí kinh doanh,
nhưng lại dẫn đến tình trạng vô hiệu hoá văn
bản có hiệu lực pháp lí cao hơn. Điều này là
không hiếm gặp trong thực tiễn áp dụng luật
ở nước ta hiện nay.
Ba là việc cấp đăng kí kinh doanh đối
với những ngành nghề kinh doanh không bị
cấm nhưng không nằm trong hệ thống ngành
kinh tế quốc dân:
Đối với những ngành nghề kinh doanh
không thuộc ngành nghề cấm kinh doanh
nhưng không nằm trong hệ thống ngành kinh
tế quốc dân, các nhà kinh doanh cũng như cơ
quan đăng kí kinh doanh đều gặp khó khăn,
lúng túng. Về phía cơ quan đăng kí kinh
doanh, thường phải xin ý kiến của những
người có thẩm quyền mới dám cấp giấy
chứng nhận đăng kí kinh doanh, vì vậy mất
nhiều thời gian hơn; còn về phía các nhà
kinh doanh, do phải chờ đợi nên cũng mất đi
những cơ hội kinh doanh đáng lẽ đã đến nếu
như không phải chờ đợi quá lâu. nghiªn cøu - trao ®æi
64 t¹p chÝ luËt häc sè 11/2009

Bốn là về con dấu thứ hai của doanh
nghiệp:
Theo khoản 2 Điều 36 Luật doanh nghiệp:

Theo khoản 3 Điều 39 Luật doanh
nghiệp: Khi hết thời hạn cam kết góp vốn mà
có thành viên vẫn chưa góp đủ số vốn theo
cam kết, các thành viên còn lại góp đủ số
vốn chưa góp theo tỉ lệ phần vốn của họ
trong vốn điều lệ của công ti thì thành viên
chưa góp không còn là thành viên công ti và
công ti phải đăng kí thay đổi nội dung đăng
kí kinh doanh. Quy định này chỉ đúng nếu
thành viên cam kết góp chưa hề góp vốn vào
công ti cho đến hết thời hạn cam kết góp.
Nếu họ đã góp được một phần, nói cách khác
là góp chưa đủ so với phần vốn đã cam kết
thì họ vẫn là thành viên công ti và quyền lợi
của họ tương ứng với phần vốn họ đã góp
vào công ti.
Hai là việc kế thừa tư cách thành viên
của người thừa kế khi thành viên công ti
trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên
chết hoặc bị toà án tuyên là đã chết.
Khoản 1 Điều 45 Luật doanh nghiệp
quy định: “Trong trường hợp thành viên là
cá nhân chết hay bị toà án tuyên bố là đã
chết thì người thừa kế theo di chúc hoặc
theo pháp luật của thành viên đó là thành
viên của công ti”. Quy định này là không
thực sự phù hợp với bản chất của công ti
trách nhiệm hữu hạn, hơn nữa không bảo vệ
được lợi ích của công ti và không phù hợp
với quy định của Bộ luật dân sự năm 2005.

Luật doanh nghiệp năm 2005 đã tôn
trọng triệt để nguyên tắc “Công dân có
quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ
pháp luật” được quy định trong Hiến pháp
năm 1992 bằng việc cho phép các chủ thể
kinh doanh có nhiều quyền lựa chọn hơn khi
quyết định đầu tư kinh doanh. Cụ thể, trước
đây theo quy định của Luật doanh nghiệp
năm 1999, một cá nhân chỉ được quyền kinh
doanh dưới hình thức doanh nghiệp tư nhân,
hộ kinh doanh cá thể, góp vốn thành lập
công ti hay các hình thức khác mà không
được thành lập công ti trách nhiệm hữu hạn
một thành viên; công ti trách nhiệm hữu hạn
một thành viên phải do tổ chức có tư cách
pháp nhân thành lập. Hiện nay, Luật doanh
nghiệp năm 2005 đã cho phép tổ chức, cá
nhân thành lập công ti trách nhiệm hữu hạn
một thành viên và công ti này dù do một cá
nhân thành lập vẫn có tư cách pháp nhân.
Điểm bất cập của các quy định pháp luật đối
với loại hình doanh nghiệp này nằm ở cơ cấu
tổ chức quản lí của nó. Bởi vì, theo khoản 1,
2 Điều 74 Luật doanh nghiệp: Công ti trách
nhiệm hữu hạn một thành viên trong trường
hợp do một cá nhân là chủ sở hữu có chủ
tịch công ti và giám đốc hoặc tổng giám đốc;
chủ tịch công ti có thể kiêm nhiệm hoặc thuê
giám đốc quản lí công ti. Nếu chủ tịch công
ti kiêm giám đốc thì đây không phải là

kinh doanh Vit Nam khi hi nhp vi sõn
chi ton cu. Hn na, vic Lut doanh
nghip nm 2005 quy nh v ngha v liờn
i chu trỏch nhim vụ hn ca thnh viờn
hp danh (im khon 2 iu 134), v
nhng hn ch i vi quyn ca thnh viờn
hp danh (iu 133), v ngha v liờn i
ca thnh viờn hp danh trong hai nm k
t ngy chm dt t cỏch thnh viờn hp
danh (khon 5 iu 138) v vic thnh viờn
gúp vn khụng c tham gia qun lớ
cụng ti, khụng c tin hnh cụng vic
kinh doanh nhõn danh cụng ti (im b
khon 2 iu 140) l phự hp vi bn cht
ca cụng ti hp danh nhng ó khụng
khuyn khớch cỏc nh kinh doanh u t
di hỡnh thc cụng ti hp danh. Trong
thc t, s lng cụng ti hp danh c
thnh lp rt ớt v cú rt nhiu ch th kinh
doanh v bn cht tn ti s liờn kt bi
nhõn thõn ca nhng ngi tham gia, s
hựn vn l yu t th yu nhng v hỡnh
thc li khụng thnh lp di hỡnh thc
cụng ti hp danh nh: Phũng khỏm cha
bnh t nhõn; vn phũng t vn lut, t vn
k toỏn, kim toỏn, thit k, xõy dng
5. V nhúm cụng ti
Lut doanh nghip nm 2005 ó ln u
tiờn a vo iu chnh mụ hỡnh nhúm cụng
ti. õy l bc khi u cho s ra i ca

t nhõn thnh cụng ti trỏch nhim hu hn
(iu 24 Ngh nh s 139); cha quy nh
chuyn i t cụng ti trỏch nhim hu hn
mt thnh viờn l cỏ nhõn thnh doanh
nghip t nhõn. õy l thiu sút hon ton
cú th khc phc c trong nhng vn bn
hng dn thi hnh. nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 11/2009 67

Nhìn chung, những bất cập, hạn chế của
Luật doanh nghiệp năm 2005 khi điều chỉnh
hoạt động của các loại hình doanh nghiệp
thuộc mọi thành phần kinh tế là không đáng
kể so với những thành công của Luật này.
Những hạn chế này nếu được chỉnh sửa sẽ
làm cho Luật thực sự hoàn thiện.
Theo chúng tôi, có thể đề ra một vài giải
pháp nhằm khắc phục những hạn chế trên
của Luật doanh nghiệp năm 2005, cụ thể
như sau:
Một là không nên yêu cầu các sáng lập
viên khi tiến hành đăng kí kinh doanh phải
ghi người đại diện theo pháp luật của doanh
nghiệp trong điều lệ và trong giấy chứng nhận
đăng kí kinh doanh tại thời điểm được cấp
cũng không nên ghi tên người đại diện theo
pháp luật của doanh nghiệp. Sau khi doanh

nhóm công ti, bởi vì loại hình này sẽ ngày
càng phát triển trong nền kinh tế thị trường
Việt Nam khiến những quy định hiện hành
tỏ ra không đủ sức để điều chỉnh.
Tóm lại, Luật doanh nghiệp năm 2005 là
bước kế thừa, phát triển những tư tưởng thực
sự tiến bộ của Luật doanh nghiệp năm 1999,
được ban hành nhằm tạo điều kiện hết sức
thuận lợi cho các nhà kinh doanh trong quá
trình thực hiện hoạt động kinh doanh. Cùng
với Luật đầu tư năm 2005, Luật doanh
nghiệp năm 2005 được các nhà kinh doanh
chào đón nồng nhiệt với hi vọng sẽ là đạo
luật cốt yếu giúp các nhà kinh doanh thành
công ở trong nước và vươn ra thị trường thế
giới. Với một vài hạn chế nhỏ, nếu được sửa
đổi, bổ sung và hướng dẫn cụ thể, Luật
doanh nghiệp năm 2005 sẽ là một trong
những đạo luật thành công nhất của thời kì
đổi mới và sẽ phát huy hiệu quả điều chỉnh
nhiều hơn nữa trong thực tiễn kinh doanh ở
Việt Nam./.