Phân tích bài Chiếc lược ngà của
Nguyễn Quang Sáng

Phân tích bài Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng

Nếu biển khơi có sóng nổ sóng chìm khi dịu êm lặng lẽ lúc cuộn sóng trào dâng
thì cuộc đời cũng có bao tình huống bất ngờ xảy ra,nhất là trong hoàn cảnh chiến tranh
ác liệt để thử thách tình cảm con người.Truyện ngắn “Chiếc Lược Ngà” (1966) Của
Nguyễn Quang Sáng cũng được xây dựng nên từ một tình huống éo le như thế để khắc
sâu tình cha con thiêng liêng sâu nặng.Vang vọng suốt câu chuyện, suốt những quãng
đời, suốt những cuộc đời ấy chỉ là một tiếng kêu, một tiếng kêu bình dị và thiêng liêng
nhất trong cuộc đời mỗt con người: “Ba”
Cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ,như bao nhiêu con người Việt Nam
“tuốt gươm ko chịu sống quỳ” khác ông Sáu khoác ba lô lên đường kháng chiến,tạm
biệt quê hương,gia đình và đứa con gái chưa tròn một tuổi.Giữa chiến trường bom rơi
đạn nổ không thể gặp con,bao yêu thương nhung nhớ chất đầy trong trái tim người cha
ấy. Ông trở về thăm nhà khi đứa con đã 8 tuổi. Ông vui mừng biết bao, xúc động biết
bao, đến nghẹn lại, đến cả vết sẹo bên má cũng giật giật khi được gặp lại đứa con gái
mà ngày đêm ông hằng nhớ thương. Đáp lại sự vồ vập mong chờ của người cha bé
Thu lại tỏ ra ngờ vực,lạnh lùng lảng tránh ba.Qua việc xây dựng một cô bé gái gan
góc t/g đã thể hiện bút pháp phân tích tâm lí đặc sắc.Trong tâm hồn ngây thơ của cô
bé thì người cha chụp ảnh với mẹ nó ngày xưa mới là cha nó còn người đàn ông có vết
sẹo dài trên má kia thì không phải,cha nó không có viết sẹo xấu xí đó nên nó nhất định
không chịu gọi ông Sáu là cha.Khao khát đốt lòng ông Sáu là được gặp con được nghe
con gọi ba, được sống trong tình ruột thịt ấm áp,có ba có con, có cả gia đình trong
những phút giây ngắn ngủi.Vì thế ông tìm mọi cách vỗ về làm thân và bày tỏ tình cảm
chân thật của mình nhưng đáp lại là sự hoảng sợ, căm ghét, xa lánh của con gái.Có
một tình thế người đọc tưởng như cô bé 8 tuổi kia sẽ không thể ương ngạnh được

đã cất lên tiếng kêu “ba “xé lòng,tiếng kêu xé sự im lặng và xé cả ruột gan mọi
người.”. Tiếng kêu mà ông Sáu đã mong chờ suốt những năm tháng xa cách, đã mong
chờ suốt những ngày trở về bên con,cũng là “tiếng ba mà nó đè nén bao nhiêu năm
nay”,giờ thì nó đã vỡ oà ra nhưng trong lòng người đọc như có cái gì nghẹn ắng
lại.Không dừng lại ở đó nó còn bày tỏ tình cảm với người ba của nó một cách mãnh
liệt,nồng nàn: “Nó hôn ba nó khắp mọi nơi.Nó hôn tóc, nó hôn cổ,hôn vai và hôn cả
vết thẹo dài trên má của ba nó nữa” Người cha không cầm nổ nước mắt vì sung suớng,
vì cảm động và cũng vì cảnh ngộ éo le của mình, ông phải đi rồi.
Trong những ngày tháng chiến tranh gian khổ,khó khăn,thiếu thôn đủ thứ, ông
Sáu vẫn không nguôi nhớ con và lại càng day dứt khi đã đánh con.”Nỗi khổ tâm cứ
giày vò” ông.“Ba về !Ba mua cây lược cho con nghe ba” đó là mong ước đầu tiên của
đứa con gái bé bỏng trong lúc cha con từ biệt vì thế ông đã cố công kiếm một chiếc
ngà voi để làm lược cho con.Một phần là vì trong rừng không mua được lược mà vì
lược cho con gái ông phải làm từ vật liệu quý như thế,chiếc lược do chính tay cha làm
cho con gái.Chiếc lược gỡ rối tâm tư nhớ nhung và day dứt vì đánh con của ông. Đau
lòng biết bao, kỉ vật đầu tiên ông làm cho con gái cũng chính là kỉ vật cuối
cùng.Trong giờ phút đối mặt với thận chết thì phụ tử thiêng liêng vẫn sống trong lòng
ông,kỉ vật ấy ông nhất định phải tặng cho con gái, phải giữ lời hứa với con.Chỉ khi
người đồng đội hứa sẽ trao tận tay cho con ông mới nhắm mắt đi xuôi.
Với nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật đắc sắc,ngôn ngữ giản dị mộc mạc, xây
dựng tình huống bất ngờ, éo le Nguyễn Quang Sáng đã thể hiện 1 cách cảm động tình
cha con thiêng liêng sâu nặng,giữa đạn bom khói lửa,sự sống và cái chết mong manh
tình phụ tử thiêng liêng ấy không một thứ gì có thể tiêu diệt được mà nó lại càng bên
bỉ hơn, sáng đẹp hơn lúc nào hết. “Tình cha ấm áp như vầng thái dương…”