1

Luận văn

Sự lạm dụng quyền hạn và quyền
lực của Võ Tắc Thiên

2

LỜI MỞ ĐẦU

Nói đến quyền lực, có lẽ mọi người chúng ta đều hiểu rằng nó là một trong
những công cụ của nhà lãnh đạo để đạt được mục tiêu mà mình đã đề ra. Chúng tôi nghĩ
rằng: không ai có thể chịu nổi cảm giác mình chẳng có tí quyền lực gì đối với con
người và những sự kiện xung quanh. Hơn nữa, theo học thuyết nhu cầu của Maslow thì
quyền lực là nhu cầu nằm ở mức bậc thang cao nhất, đó chính là nhu cầu “tự thể hiện”.
Mặt khác, khi để cho mọi người nhận thấy rằng mình quá khát khao, hoặc quá lộ liễu
trong việc mưu cầu quyền lực sẽ dễ dẫn đến những phản ứng nghịch. Do đó, sự linh
hoạt, sáng suốt và khôn khéo trong việc mưu cầu cũng như sử dụng quyền lực hiện có
4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN HẠN VÀ
QUYỀN LỰC
1.1 Các khái niệm
1.1.1 Sự ảnh hưởng
Dưới góc độ Triết học, có lẽ chúng ta đều biết rằng : tất cả sự vật, sự việc trong thế
giới này đều có sự tác động qua lại với nhau. Không một sự vật, sự việc, hiện tượng nào
có thể tồn tại một cách độc lập. Hay nói đúng hơn, giữa chúng có mối quan hệ, sự tương
tác nào đó. Chính vì vậy mà sự ảnh hưởng được hiểu là sự tác động của một bên lên phía
bên kia. Dưới góc độ quản trị thì đó là sự tác động của con người vào con người.
Kết quả của nổ lực ảnh hưởng thể hiện ở: Sự tích cực nhiệt tình tham gia, sự tuân
thủ phục tùng, sự kháng cự chống đối.

Trong quá trình lãnh đạo của mình, nếu nhà quản trị không có sự hiểu biết nhất định
về quyền lực cũng như việc áp dụng những nguyên tắc nào để việc lãnh đạo có hiệu quả
thì nhà quản trị dễ dàng rơi vào điều tối kỵ trong lãnh đạo, đó là sự lạm dụng quyền hạn,
quyền lực.
Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng – NXB Giáo Dục:
Lạm dụng là “ sử dụng vượt quá phạm vi quy định hoặc quá lẽ thường”
Như vậy, lạm dụng quyền hạn, quyền lựccó thể được hiểu chính là việc sử dụng
quyền hạn, quyền lực vượt quá phạm vi cho phép nhằm đạt được mục đích .
1.2. Cơ sở của quyền lực
Trong thực tế, quyền lực của một người không phải tự nhiên mà có được, nó cần
phải có thời gian phấn đấu lâu dài cùng với nỗ lực của nhà quản trị mà có được. Quyền
lực được xác lập dựa trên những tiêu chí sau:
Thứ nhất, quyền lực vị trí , quyền lực do vị trí mang lại. Bao gồm:
– Quyền hạn do hệ thống tổ chức quy định chính thức.
– Quyền kiểm soát tất cả các lĩnh vực của lĩnh vực của tổ chức.
– Quyền được khen thưởng và trừng phạt.
6

– Quyền kiểm soát thông tin và phân phối thông tin.
– Quyền kiểm soát môi trường làm việc của tổ chức .
Thứ hai, quyền lực cá nhân . Quyền lực này có được do năng lực kinh nghiệm, do
quan hệ giao tiếp, quen biết và do uy tín của bản thân, phẩm chất cá nhân mang lại.
Thứ ba, quyền lực chính trị. Bao gồm các quyền như:
– Quyền kiểm soát quá trình ra quyết định.
– Quyền liên kết giữa cá nhân và các tổ chức khác.
– Quyền thể chế hóa các quy định và các quyết định.
– Quyền hợp tác và liên minh.

của những phi tần thuộc hàng thứ hai.
Khi trở về hoàng cung, Võ Tắc Thiên nhanh chóng bộc lộ tài năng của mình trong
việc vận động và lập mưu mẹo. Mị đã tống Tiêu phi cho khỏi bị ngáng đường và nhằm
thỏa lòng Vương hoàng hậu. Bà đặt ra mục tiêu tiếp sau chính là truất ngôi hoàng hậu.
Năm 654, con gái của Võ Tắc Thiên bị giết. Lúc đó, Vương hoàng hậu ở gần phòng của
đứa trẻ. Vì vậy, bà bị nghi là đã giết nó vì ghen tuông.
Ngay sau đó, Võ Tắc Thiên được hoàng đế phong làm Thần Phi, ở thứ bậc cao hơn
bốn phi tần cao nhất và chỉ kém hoàng hậu. Tháng 11 năm 655, Vương hoàng hậu bị
8

giáng phong và Võ Tắc Thiên được đưa lên làm hoàng hậu, nhiều người gọi bà là Võ
hậu.
Sau khi Cao Tông bắt đầu bị giảm sút sức khỏe vì đột quỵ ( có truyền thuyết cho
rằng là do mắt vua Cao Tông có vấn đề ), từ tháng 11 năm 660, bà bắt đầu cai trị Trung
Hoa từ phía sau. Thậm chí sau này bà còn có được quyền lực tuyệt đối khi hành quyết
Thượng Quan Nghi và Lý Trung vào tháng 1 năm 665, và từ đó bà ngồi sau vị hoàng đế
lúc ấy đã câm lặng để coi chầu và đưa ra các quyết định. Bà cai trị dưới tên chồng và sau
khi ông chết thì dưới tên của các vị vua bù nhìn tiếp theo ( con bà Hoàng đế Trung Tông
và sau đó là đứa con khác Hoàng đế Duệ Tông ).
Tháng 10 năm 690, lúc này bà đã 66 tuổi, bà tuyên bố lập ra nhà Chu, lấy tên theo
tên thái ấp của cha bà và muốn sánh ngang với triều đại rực rỡ nhà Chu trước đó ( thời cổ
Trung Quốc ) mà bà coi gia đình họ Võ có nguồn gốc từ đó. Khi lên ngôi, bà tuyên bố
mình là Hoàng đế Thánh Thần, người phụ nữ đầu tiên nắm chức "Hoàng đế" vốn đã được
phát minh ra từ 900 năm trước bởi hoàng đế đầu tiên là Tần Thủy Hoàng. Thêm nữa, bà
là người phụ nữ duy nhất trong lịch sử 2100 năm của triều đình Trung Quốc được ngồi
lên ngôi rồng, và điều này một lần nữa lại gây sốc cho những nhà nho đạo Khổng. Lý
thuyết chính trị Trung Quốc truyền thống không cho phép một phụ nữ được lên ngôi, Võ
hậu quyết định dẹp yên chống đối và đưa các quan lại trung thành vào triều.
Tháng 10 năm 695, bà chính thức lấy hiệu là Thánh Thần Hoàng Đế.
Ngày 20 tháng 2 năm 705, lúc này bà đã hơn 80 tuổi và ốm yếu, Võ hậu không thể ngăn

Thượng Quan Nghi và thái tử Lý Trung vào tháng 1 năm 665. Dường như bà là Hoàng đế
chứ không phải Cao Tông nữa. Đó là lý do vì sao nhân gian lại gọi giai đoạn mười năm
thứ nhì sau khi Võ Tắc Thiên lên làm hoàng hậu là giai đoạn Nhị Thánh. Thực sự, bà đã
10

vượt quá quyền hạn vốn có của một hoàng hậu. Dần dần, bà thâu tóm hết quyền lực chính
trị vào tay mình.
Thứ hai, ngay khi vua Cao Tông còn sống bà đã đã ngang nhiên ra thánh chỉ, gọi
Cao Tông là Thiên hoàng, còn mình là Thiên hậu, để cùng nhà vua lâm triều một cách
“Danh chánh ngôn thuận” thay vì trước kia bà phải ngồi sau bức màn phía sau ngai vàng
để đưa ra quyết định. Việc hoàng hậu cùng vua lâm triều đủ thấy bà đã lạm dụng quyền
hạn, quyền lực của mình một cách cao độ. Đối với các quan lại trong triều thật sự là điều
khó chấp nhận. Vì xưa nay, chưa bao giờ nữ giới có được quyền ngang hàng đấng mày
râu bàn bạc việc đại sự như thế. Điều này đồng nghĩa với việc từ lâu bà đã cai trị đất nước
từ phía sau, dưới danh nghĩa thay vua quản lý việc nước. Vì vị hoàng đế Cao Tông nhu
nhược lúc ấy chỉ biết câm lặng để coi chầu. Bà cai trị dưới tên chồng và sau khi ông chết
thì dưới tên của các vị vua bù nhìn tiếp theo.
Không dừng lại ở đó, việc lạm dụng quyền hạn, quyền lực của Võ Tắc Thiên còn thể
hiện khi bà tự quyết định phế truất và lập thái tử mặc dù lúc này bà còn là hoàng hậu mà
không thông qua bất cứ sự đồng thuận hay phản đối nào của các quan đại thần. Cụ thể:
hai tháng sau lễ tấn phong hoàng hậu của bà năm 655, thái tử Lý Trung con Vương hậu
đã bị phế thay vào đó là Lý Hoằng con trai bà nhưng cũng không lâu sau vào năm 672 thì
vị thái tử này đã chết mờ ám. Tiếp sau, Lý Hiền lên ngôi thái tử nhưng rồi cũng bị bà
ghép cho tội phản nghịch lúc đang giữ vị trí Phụ Chánh-giúp vua quản việc nước- vào
cuối năm 680 và sau đó bị đày đi xa-Tứ Xuyên. Một vị hoàng tử mới được bà đưa lên đó
là Lý Triết. Việc phế truất và lập thái tử chuyển biến liên tiếp mang những lý do không
chính đáng đều do một tay bà tạo ra với sự lạm dụng vô độ quyền lực cá nhân. Khi Cao
Tông băng hà năm 683, vua Trung Tông lên ngôi nhưng thực chất chỉ là bù nhìn, Võ
Tắc Thiên vẫn thâu tóm mọi quyền lực. Chỉ sau năm mươi bốn ngày, bà quyết định phế
truất và giam Trung Tông trong cung cấm. Một tháng sau Trung Tông bị đày ra Phòng

vươn tới địa vị thống trị mà bà hằng mong muốn.
12

Một điều kiện thuận lợi khác cho việc lạm dụng quyền lực của Võ Tắc Thiên đó là
sự nhu nhược và bất tài trong việc cai trị quốc gia của vua Cao Tông. Ông đã phó mặc
quyền cai trị đất nước cho Võ hậu. Đây là nguyên nhân khách quan đóng vai trò chủ chốt
nhất bởi lẽ nếu không có một hoàng đế bất tài, vô dụng như Cao Tông hoặc rằng ông là vị
vua anh minh thì chắc chắn một điều rằng dù tham vọng quyền lực, tài năng và trí tuệ của
bà đến đâu cũng không thể nắm quyền điều khiển triều chính như vậy.
2.3.1 Hoàn cảnh xuất thân
Nguồn gốc xuất thân của bà cũng ít nhiều ảnh hưởng tới tham vọng về quyền lực
nơi bà. Cha bà -Võ Sĩ Hoạch, xuất thân trong gia đình quý tộc lại là thành viên trong liên
minh của Lý Uyên lập ra nhà Đường. Bà tiếp nhận nơi ông tư tưởng quyền lực và ham
muốn lãnh đạo đứng trên mọi người. Cũng như mẹ bà - Dương Thị - thuộc gia đình quý
tộc hoàng gia nhà Tuỳ trước đó. Hoàn cảnh xuất thân đem đến nhận thức về quyền lực
nơi bà từ rất sớm. Các triều đại Tuỳ - Đường liên tiếp thay thế nhau cai trị mà cha bà đã
góp công sức làm bà càng đam mê vươn tới tham vọng thống trị mọi người để lại dấu ấn
trong sử sách.
2.3.2 Bản chất cá nhân
Một điều mà ai cũng thừa nhận ở Võ Tắc Thiên đó là sự tài trí, một nhan sắc tuyệt
trần. Võ Tắc Thiên tuy không được liệt vào hạng “tứ đại mỹ nhân”, song nhan sắc của bà
cũng đã khiến cả vua Đường Thái Tông (cha) và vua Đường Cao Tông (con) phải
nghiêng ngả. Có lẽ vì vậy mà vua Thái Tông đã đặt cho bà một cái tên mới là “ Mỵ”, có
nghĩa là “duyên dáng, xinh đẹp”. Cùng với sự bản lĩnh, không chấp nhận số phận, bà
muốn mình phải là đấng tối cao trong mắt tất cả mọi người.
Nếu chỉ có những đặc điểm trên thì chưa đủ để cho Võ Tắc Thiên trở thành Nữ
hoàng. Một yếu tố quan trọng quyết định đó chính là tham vọng, khát khao thống trị ở
bà. Bà muốn sánh ngang với Tần Thuỷ Hoàng-một vị vua vĩ đại có công lớn trong khai
lập ra nước Trung Quốc. Điều đó thúc đẩy bà phải lạm dụng tối đa quyền lực cá nhân,
13

nâng cao đươc vai trò, vị trí người phụ nữ trong xã hội. Bà đã chứ tỏ cho cả Trung Hoa
thấy rằng phụ nữ cũng có thể tham gia tốt vào chính sự chứ không chỉ riêng nam giới.
Thứ ba, nhờ sự lạm dụng quyền hạn, quyền lực đó bà có thể vượt lên cả những lề
thói phong kiến cổ xưa để leo lên bậc thang danh vọng, nhanh chóng có được sự phục
tùng của quần thần. Bà đã để lại cho đời sau một người phụ nữ đầy uy quyền trong lịch
sử Trung Quốc.
2.4.2 Nhược điểm
Bên cạnh những ưu điểm đã nêu thì việc lạm dụng quyền hạn, quyền lực của Võ Tắc
Thiên cũng đã cho thấy nhiều nhược điểm.
Thứ nhất, việc lạm dụng quyền hạn, quyền lực đó đã tạo ra những thế lực thù địch,
bằng mặt không bằng lòng với bà, từ đó âm mưu lật đổ bà. Chính vì thế mà đế chế bà
thiết lập nên cuối cùng đã bị đảo chính bởi các thế lực chống đối . Cụ thể vào ngày 20
tháng 2 năm 705, lúc này bà đã hơn 80 tuổi và ốm yếu, Võ hậu không thể ngăn chặn một
cuộc đảo chính giết hại hai anh em họ Trương. Quyền lực của bà cũng kết thúc ngày hôm
đó, bà buộc phải lùi bước, hoàng đế Trung Tông được tái lập, nhà Đường lại tiếp tục từ
ngày 3 tháng 3 năm 705.
Không những vậy, sự lạm dụng đó còn gây nên hàng loạt cái chết mờ ám hoặc bị vu
khống nếu chống đối lại bà. Từ con cái ( cô công chúa đầu lòng, thái tử Lý Hoằng, Lý
Hiền), chị ruột là bà công tước Hàn phu nhân cho đến những vị quan tài giỏi trung thành
với vua ( Vô Kỵ, Thượng Quan Nghi, Lý Trung). Hàng loạt các trung, thần bị chết, đày
đi xa rồi chết đều do tay Võ Tắc Thiên làm nên. Một số khác đi theo bà nhưng chỉ là để
bảo toàn tính mạng hay mưu cầu lợi lộc chứ không phải thật sự nể phục bà như một minh
quân, và những người hiền tài cũng không còn muốn ở cạnh phò tá Võ Tắc Thiên nữa.
Theo Nữ hoàng thì sống chống Nữ hoàng thi chết, vậy nên xung quanh bà là những
tên nịnh thần, hống hách, đôi khi bất tài dẫn đến triều đình chia bè rẽ cánh, hãm hại tàn
sát lẫn nhau.
15

“ Trăm năm bia đá cũng mòn – Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”. Những hành
vi tàn bạo, độc ác đó của Võ Tắc Thiên, xuất phát từ sự lạm dụng quyền hạn, quyền lực

3.2.1 Phát huy ưu điểm
Đối với quyền lực cá nhân, có thể nói Võ Tắc Thiên đã sử dụng rất thành công
quyền lực này. Chính vì thế bà nên tiếp tục phát huy hơn nữa thế mạnh của mình. Đó là
sắc đẹp, tài năng chính trị, tầm nhìn xa trông rộng…Như vậy mọi người sẽ kính phục và
yêu quý bà hơn, nhờ đó triều đại, sự nghiệp của bà sẽ bền vững hơn.
Đối với quyền lực vị trí, Võ Tắc Thiên đã từ từ đi từ vị trí thấp lên vị trí cao nhất.
Cách làm của bà có nhiều điểm cần được phát huy. Đó là việc khéo léo lợi dụng thời cơ,
tranh thủ sự yêu quý của mọi người đặc biệt là cấp trên, sử dụng quyền lực cá nhân để
gây ảnh hưởng để có được vị trí cao trong triều. Như vậy quyền lực của bà sẽ được
củng cố tốt hơn. Quyền lực vị trí càng cao sẽ là cái cốt yếu để tạo nên quyền lực của bà.
Đối với quyền lực chính trị, ở Võ Tắc Thiên có nhiều điểm cần phát huy. Bà nên
tiếp tục mở rộng hơn nữa những mối quan hệ mật thiết với mình. Tiếp tục tuyển chọn và
đào tạo nhân tài, khuyến khích người tài phục vụ cho đất nước, tạo cho họ niềm tin vững
chắc vào chế độ mà họ đang sống. Nhờ đó con người mới có thể tập trung làm việc hăng
say hơn, cống hiến sức lực của mình nhiều hơn. Việc tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia
vào các công tác chính trị, xã hội cũng cần được phát huy hơn nữa. Như vậy sẽ giúp họ
phát triển năng lực cá nhân, đem tài sức của mình ra phục vụ cho công việc. Và đây cũng
sẽ là một lực lượng liên minh hùng mạnh tạo nên quyền lực vững mạnh của Võ Tắc
Thiên ( Vì chính bà mới có khả năng đổi mới, giải phóng cho phụ nữ ).
17

3.2.2 Khắc phục nhược điểm:
Đối với cá nhân, là một người lãnh đạo Võ Tắc Thiên cần có tư cách đạo đức chuẩn
mực cho người dưới quyền noi theo. Bà không nên sử dụng những hành vi tàn độc, trái
đạo đức, như vậy sẽ thu phục nhân tâm , người dưới quyền sẽ toàn tâm, toàn ý phục vụ
bà mà không gây bè rẽ cánh đồng thời cũng tránh được việc để lại tai tiếng xấu cho muôn
đời sau.
Đối với quyền lực vị trí không nên quá lạm dụng. Sử dụng vượt quá quyền hạn của
mình mà cần sử dụng tài năng, sự uy quyền của mình làm cho người khác phải nể phục
và noi theo. Trong quá trình nâng cao quyền lực vị trí, bà cần dựa vào năng lực, tài năng

Đối với quyền lực vị trí-quyền lực bắt nguồn từ vị trí chính thức trong tổ chức, trong quá
trình sử dụng quyền lực cần lưu ý những điểm sau để tận dụng hết quyền lực vị trí:
Một là, chỉ dùng đến quyền lực vị trí khi thực sự cần thiết. Bởi lẽ, là một nhà quản lý, bạn
phải nhờ sự giúp đỡ của các phòng ban khác và của cấp dưới để thực hiện công việc. Vì
thế hãy dùng biện pháp thuyết phục và các phương pháp khác bất cứ khi nào để đạt được
điều bạn muốn.
Hai là, hãy chắc chắn rằng bạn hiểu được giới hạn trong quyền lực vị trí của bạn và đừng
cố vượt qua ranh giới đó. Thay vì cố lạm dụng quyền hạn của mình, bạn hãy tập trung sử
dụng tốt những gì mình đang có và phát huy hết hiệu quả của nó. Khi cần thiết hãy dùng
quyền lực quan hệ để nhờ người khác hỗ trợ, giúp đỡ bạn. Như vậy bạn sẽ không bị rơi
vào trường hợp của Võ Tắc Thiên. Ví dụ, nếu bạn là nhà tư vấn luật doanh nghiệp, hãy
dùng thẩm quyền của bạn trong những vấn đề pháp lý chứ không phải là những vấn đề
liên quan đến tiếp thị và tài chính – những lĩnh vực mà người khác mới có quyền lực vị
trí hợp lệ.
Ba là, hãy bảo vệ không để quyền lực vị trí của bạn bị người khác xâm phạm.
Quyền lực vị trí là cơ sở để sử dụng các quyền lực khác, vì vây muốn nâng cao quyền
lực của mình bạn cần giữ vững nền móng trước. Những nhà quản lý đầy tham vọng luôn
19

tìm cách khuyếch trương quyền lực của mình. Đừng cho phép họ làm thế trên sự bất lợi
của bạn
Đối với quyền lực mối quan hệ, có thể gia tăng quyền lực này bằng các cách:
Một là, gia nhập nhóm liên minh với các nhân viên khác có chung mục đích. Võ Tắc
Thiên cũng đã từng áp dụng cách này khi bà mới vào cung, và kết quả là bà có được một
đội mật thám rộng lớn trong hậu cung chuyên báo tin cho bà. Bạn cũng nên mở rộng các
mối quan hệ. Hãy cố gắng làm bạn của mọi người, hạn chế đến mức tối đa có kẻ thù ở
nơi bạn làm. Khi tham gia, bạn phải chứng minh được khả năng của mình, phẩm chất
đáng tin cậy và mối quan tâm đến lợi ích của các bên tham gia liên minh, có như vậy
mới không để quyền lực vị trí bị ảnh hưởng.
Hai là, giảm sự lệ thuộc cuả bạn vào người khác hoặc làm cho người khác lệ thuộc

thất bại là bà đã không duy trì được lâu vị trí cao nhất và để lại rất nhiều tai tiếng xấu về
sau. Tuy nhiên việc bà giành được quyền lực từ tay nhà Đường về tay mình để lập ra nhà
Chu là một minh chứng sống động trong việc chiếm hữu và sử dụng quyền lực một cách
hiệu quả. Chúng ta học được từ bà rất nhiều điều hữu ích để vận dụng trong cuộc sống và
trong công việc của chúng ta sau này, đặc biệt là khi chúng ta trở thành nhà lãnh đạo.
Ngoài ra, dù là thành công hay thất bại ai cũng còn tồn tại những khuyết điểm của mình.
Từ câu chuyện của Võ Tắc Thiên chúng ta cũng rút ra cho mình những bài học kinh
nghiệm quý báu để tránh được những thất bại không đáng có về sau.
Là một nhà lãnh đạo ai cũng cần có quyền hạn, quyền lực cao nhất để thực hiện việc
lãnh đạo cuả mình một cách tốt nhất. Để quyền lực phục vụ một cách tối ưu cho công
việc lãnh đạo, nhà lãnh đạo cần phải biết cách mở rộng và sử dụng quyền lực một cách
hiệu quả. Họ cần phải biết được nguồn lực xuất phát từ đâu? Các nguyên tắc sử dụng
quyền lực là gì? Làm thế nào để mở rộng quyền lực? Qua việc phân tích sự lạm dụng
quyền lực, quyền hạn của Võ Tắc Thiên, câu trả lời cho những câu hỏi trên đây chính là
thông điệp mà nhóm chúng tôi muốn mang đến cho tất cả những ai muốn trở thành nhà
lãnh đạo thành công trong tương lai.