HỘI THẢO ỨNG DỤNG GIS TOÀN QUỐC 2011

275

ỨNG DỤNG GIS TRONG QUẢN LÝ LÃNH THỔ DU LỊCH
VƯỜN QUỐC GIA BIDOUP – NÚI BÀ
(GIS APPLICATION FOR TOURIST TERRITORY MANAGEMENT IN BIDOUP - NUI
BA NATIONAL PARK)Nguyễn Hữu Duy Viễn
Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG TP. Hồ Chí Minh

Abstract: This research based on demand of GIS application in tourist territory management
in Bidoup - Nui Ba National Park. Contents including GIS database of tourism building and
interface programs with functions such as: display, update, query to serve for the tourist
territory management in this area.
Keywords: Tourist territory management, GIS, Bidoup - Nui Ba National Park.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Công tác quản lý du lịch thường mất nhiều thời gian cho việc tổng hợp, cập nhật thông
tin thường xuyên và với một khối lượng lớn từ nhiều nguồn, lĩnh vực khác nhau. Đặc biệt,
trong công tác quản lý về lãnh thổ thì yếu tố không gian của dữ liệu có một ý nghĩa rất quan
trọng. Với thế mạnh phân tích, quản lý và thể hiện dữ liệu không gian, ứng dụng GIS là một
giải pháp phù hợp trong vấn đề hỗ trợ cho công tác này.
Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà thuộc tỉnh Lâm Đồng có tính đa dạng sinh học cao với
nhiều hệ sinh thái rừng: rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới núi trung bình, rừng kín hỗn
hợp cây lá rộng - lá kim, rừng lùn đỉnh núi, rừng thưa cây lá kim á nhiệt đới núi thấp; đa
dạng về loài (1.468 loài thực vật với 91 loài đặc hữu, 62 loài quý hiếm; 382 loài động vật với
36 loài Sách đỏ Việt Nam, 26 loài Sách đỏ IUCN) là điều kiện thuận lợi cho việc phát triển du
lịch sinh thái. Tuy nhiên, do chủ yếu dựa vào các công cụ truyền thống (các văn bản, báo cáo,

2.3.2. Thu thập dữ liệu thứ cấp thông qua việc liên hệ Ban Quản lý và các cơ quan, ban
ngành tại Lâm Đồng, từ mạng truyền thông, luận văn, công trình nghiên cứu,
Dữ liệu không gian: các dữ liệu số hành chính (tỉnh, huyện, xã), thủy văn Việt Nam từ
Chi nhánh MapInfo Việt Nam (1999), hệ tọa độ lat – long; các dữ liệu số do Phân viện
Điều
tra Quy hoạch rừng II thuộc Viện Điều tra Quy hoạch rừng (2004), hệ tọa độ UTM, ellipsoid
WGS 84; các mảnh bản đồ địa hình 1:25.000 địa bàn khu vực của Xí nghiệp Bản đồ Đà Lạt
(1960), hệ tọa độ UTM; Bản đồ các khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam 1:2.750.000 của Cục
Môi trường (2001), hệ tọa độ UTM, ellipsoid WGS 84.
Dữ liệu thuộc tính: thống kê đơn vị quản lý rừng (phân khu, tiểu khu), thông tin về
Vườn tại “Diễn đàn Truyền thông Bảo tồn Đa dạng Sinh học Khu vực phía Nam Việt Nam”
tổ chức ngày 02/8/2008, “Luận chứng khoa học về việc chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên
Bidoup – Núi Bà thành Vườn Quốc gia” do Phân viện Điều tra Quy hoạch rừng II thuộc Viện
Điều tra Quy hoạch rừng thực hiện, nghiên cứu “Đánh giá tiềm năng phát triển du lịch sinh
thái Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà” do Khoa Du lịch – Đại học Đà Lạt thực hiện, thông tin
từ các bản đồ giấy do Xí nghiệp bản đồ Đà Lạt xuất bản.
HỘI THẢO ỨNG DỤNG GIS TOÀN QUỐC 2011

277
2.3.3. Thu thập các dữ liệu sơ cấp với các công cụ chính: máy định vị GPS, la bàn, thước dây,
bút, sổ ghi chép, … Đồng thời chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn sâu kết hợp với quan sát và sử
dụng nhật ký ghi chép để ghi lại các thông tin quan sát được trong quá trình ngoại nghiệp.
2.3.4. Phân tích thiết kế giao diện và lập trình GIS dựa trên cơ sở ngôn ngữ lập trình Avenue
- ngôn ngữ lập trình đã được hãng ESRI tích hợp bên trong ch
ương trình ArcView GIS 3.x,
cho phép người khai thác có thể thiết kế các chức năng của chương trình để xây dựng nên các
công cụ phù hợp với nhu cầu.
2.3.5. Trực quan hóa dữ liệu nhằm thể hiện cơ sở dữ liệu GIS lên giao diện.
3. KẾT QUẢ VÀ MỘT SỐ ỨNG DỤNG CỤ THỂ
3.1. Kết quả

nơi hiển thị
dữ liệu.
Cửa sổ thuộc tính gồm: Thanh tiêu đề; Thanh Menu: “Tập tin”, “Bảng dữ liệu”,
“Trường dữ liệu”, “Cửa sổ”, “Trợ giúp”; Thanh nút lệnh: lưu, chọn và bỏ chọn tất cả mẫu
tin, đảo vùng chọn, truy vấn, tìm kiếm, dồn mẫu tin về đầu, kết nối và bỏ kết nối bảng dữ liệu,
sắp xếp, thống kê và trợ giúp; Thanh công cụ: hiển thị thuộc tính của mẫu tin được chọn, chọn
mẫu tin thủ công. Phần còn lại là nơi hiển thị nội dung bảng dữ liệu.

HỘI THẢO ỨNG DỤNG GIS TOÀN QUỐC 2011

278
3.2. Một số ứng dụng cụ thể
3.2.1. Hiển thị thông tin du lịch
Hệ cơ sở dữ liệu GIS lưu trữ cả phần thuộc tính và không gian của đối tượng, giữa
chúng có mối quan hệ mật thiết và tương ứng với nhau. Chúng ta có thể phóng to, thu nhỏ các
đối tượng nên thông tin về các đối tượng sẽ được hiển thị đầy đủ, chi tiết và không bị giới hạn
về không gian như các bản đồ giấy.


Hình 4. Hình ảnh minh họa cho một đối tượng không gian

3.2.2. Đo khoảng cách và xác định tọa độ không gian đối tượng
Thông qua công cụ đo lường , nhà quản lý có thể đo đạc khoảng cách giữa hai điểm
bất kỳ. Giả sử, nhà quản lý đang muốn xác định khoảng cách từ trạm kiểm lâm Hòn Giao đến
trạm Klong Klanh. Để thực hiện yêu cầu, nhà quản lý chỉ cần cho hiển thị lớp “Trạm kiểm
lâm”, sau đó sử dụng công cụ đo lường, nhấp chọn vào trạm Hòn Giao và kéo một đường đến
vị trí trạm Klong Klanh. Kết quả sẽ được hiển thị trên thanh tác vụ.
Thông qua công cụ xác định tọa độ và tỷ lệ , ta có thể xác định được tọa độ không
gian của một vị trí cụ thể trên bản đồ và tỷ lệ thu nhỏ của khung nhìn so với thực tế. Nội dung
được thể hiện như Hình 5. Hình 5. Chức năng hiển thị tọa độ không gian và tỷ lệ

3.2.3. Tìm kiếm các thông tin du lịch
Có thể đặt trường hợp rằng nhà quản lý đang muốn tìm hiểu về nơi phân bố của loài
động vật quý hiếm là tê tê. Để thỏa mãn yêu cầu đặt ra, trước hết ta vào trình đơn “Thông tin
du lịch” và chọn mục“Động vật quý hiếm”. Hộp thoại liệt kê các điểm phân bố động vật quý
hiếm xuất hiện. Công việc của nhà quản lý chỉ là một vài thao tác đơn giản để lựa chọn tên
loài động vật là “Tê tê” và nhấn“OK” để tìm kiếm. Kết quả sẽ được hiển thị trên màn hình
một cách nhanh chóng và chính xác.
HỘI THẢO ỨNG DỤNG GIS TOÀN QUỐC 2011

280
hành chính - dịch vụ mới, xác định vị trí phân bố
lại các trạm kiểm lâm cho thật sự hợp lý, đảm bảo phạm vi phủ trên các vùng quản lý, kiểm
soát, bảo vệ rừng; hoặc xác định vị trí để bố trí lại các điểm dân cư, cơ sở ăn uống, mua sắm,
vừa đảm đảm việc phục vụ nhu cầu cho du khách đồng thời lại bảo vệ được môi trường tự
nhiên của khu vực này …
HỘI THẢO ỨNG DỤNG GIS TOÀN QUỐC 2011

281
3.2.5. Hiển thị các bản đồ chuyên đề và các văn bản liên quan
Một số lớp chuyên đề khác nhau đã được thể hiện thành các bản đồ gồm: Bản đồ phân
khu, Bản đồ tiểu khu, Bản đồ vùng quản lý lãnh thổ, Bản đồ trạm kiểm lâm, Bản đồ tuyến
điểm - du lịch, Bản đồ hệ thống cơ sở dịch vụ du khách,… Người sử dụng có thể nhấn chọn
trên trình đơn “Bản đồ” để xem các trang bản đồ đã được dàn sẵn này. Hình 8. Hiển thị các trang bản đồ

Nhà quản lý lãnh thổ du lịch có thể dễ dàng mở để xem một số văn bản thường gặp như:
Luật Du lịch, Quy hoạch tổng thể du lịch, Luật bảo vệ và phát triển rừng, Quản lý thực –
động vật quý hiếm, Quy chế quản lý rừng, Hướng dẫn quy chế quản lý rừng, … thông qua
các liên kết đường dẫn đã được thiết lập và gán cho menu “Văn bản liên quan”.
3.2.6. Cập nhật các đối tượng trên cơ sở dữ liệu
Vì thông tin du lịch mang tính động, do đó để đảm bảo giá trị, dữ liệu cần được cập nhật
thường xuyên khi có thay đổi. Do đó, chúng tôi đã thiết kế nhóm các công cụ thêm mới, xóa
và chỉnh sửa thông tin cho các dữ liệu chuyên đề du lịch: Điểm du lịch tự nhiên, Điểm du lịch
nhân văn, Động vật quý hiếm, Cơ sở dịch vụ mua sắm, Cơ sở dịch vụ ăn uống, Trạm kiểm
lâm. Tùy lớp dữ liệu mà thông tin thuộc tính sẽ có sự khác nhau.
Để cập nhật cho lớp dữ liệu “Điểm du lịch tự nhiên”, ta chọn lớp này. Khi đó trong
nhóm công cụ chỉnh sửa chỉ có công cụ
bật sáng. Ta chọn vào công cụ này và nhấp chuột

Nghiên cứu đã khảo sát khu vực nghiên cứu, bám sát yêu cầu quản lý lãnh thổ du lịch
kết hợp yêu cầu kỹ thuật để thiết kế và xây dựng cơ sở dữ liệu GIS du lịch Vườn Quốc gia
Bidoup – Núi Bà; thiết kế, xây dựng giao diện công cụ quản lý lãnh thổ du lịch và đưa ra một
số ứng dụng trong khai thác thông tin từ nguồn dữ liệu đã được xây dựng. Với giao diện gần
gũi, đối tượng không chuyên GIS vẫn có thể sử dụng được sản phẩm.
Tuy nhiên, nghiên cứu còn một số hạn chế: nguồn thông tin của cơ sở dữ liệu GIS chưa
thật sự đầy đủ để có thể đáp ứng hết được nhu cầu của đối tượng sử dụng; việc thực thi sản
phẩm vẫn còn phụ thuộc vào chương trình ArcView GIS. Do vậy, cần nghiên cứu thêm về các
yêu cầu cụ thể của nhà quản lý để bổ sung dữ liệu và đóng gói sản phẩm để tạo tiện lợi hơn
cho đối tượng khai thác.

Tài liệu tham khảo

Nguyễn Hiếu Trung. 2004, Ứng dụng Hệ thống thông tin Địa lý trong công tác quản lý địa phương
cấp phường, xã, Đề tài nghiên cứu Khoa học cấp trường, Trường Đại học Cần Thơ, Cần Thơ.
Nguyễn Hữu Duy Viễn (CN), Đồng Nguyên Khôi, Lê Thị Tường Vi, Hà Nguyễn Thùy Đoan. 2008,
Đánh giá tiềm năng và định hướng phát triển du lịch sinh thái khu vực đèo qua dãy Hòn Giao
(Khánh Hòa – Lâm Đồng), Đề tài Nghiên cứu Khoa h
ọc cấp Trường, Trường Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn, TP. Hồ Chí Minh.
Nguyễn Hữu Duy Viễn. 2009, Ứng dụng GIS hỗ trợ công tác quản lý lãnh thổ du lịch Vườn Quốc gia
Bidoup – Núi Bà, Đề tài Nghiên cứu Khoa học cấp Trường, Trường Đại học Khoa học Xã hội và
Nhân văn, TP. Hồ Chí Minh.
Trung tâm DitaGIS Đại học Bách khoa. Ngôn ngữ lập trình Avenue, Giáo trình điện tử, TP. Hồ Chí
Minh.