An toàn và hợp lý trong sử dụng thuốc đông dược
Vấn đề này có liên quan đến nhiều khâu: từ đất gieo trồng dược liệu, đến thu hái,
chế biến, bảo quản, đến nhiều người, nhiều ngành, nhưng chẩn đoán, lựa chọn vị
thuốc để dùng, cách dùng thế nào lại phụ thuộc vào thầy thuốc. YHCT có hệ thống
lý luận rất phong phú và chặt chẽ và cũng thật khó
Đông dược có nguồn gốc từ động vật, khoáng vật và thực vật đã được cổ nhân phát
hiện và sử dụng hàng ngàn năm để phục vụ cho sức khoẻ con người.

Qua thực tiễn, người ta đã biết vận dụng lý luận của học thuyết Âm dương - Ngũ
hành, tính biến đổi của kinh dịch, xây dựng nên y lý YHCT. Theo học thuyết Âm
dương thì bệnh hàn phải dùng thuốc ôn nhiệt. Bệnh nhiệt tuỳ mức độ mà dùng
thuốc hàn, lương. Khi dùng sai các kinh văn đã chỉ ra:

“Hàn ngộ hàn tắc tử

Nhiệt ngộ nhiệt tắc cuồng”

Lại có Tứ khí ngũ vị và quy kinh để chỉ rõ tác dụng vị thuốc với tạng phủ: vị mặn
vào thận, vị đắng vào tâm, vị cay vào phế, vị ngọt vào tỳ. Muốn cho thuốc vào
đúng chỗ, thì cần sao tẩm, dùng tá dược như dấm, muối, đường mật hay rượu để


Bạc hà, Mentha Arvensis L- Họ Hoa môi (Labiatea).

Tính vị quý kinh: cay, mát, vào phế, can. Tác dụng: tán phong nhiệt, phát hàn giải
biểu. Không dùng Bạc hà dại

Bạch chỉ, Angelica Dahurica Benth et Hook- Họ Hoa tán

Tính vị qui kinh: cay,ấm, vào kinh phế, đại tràng. Tác dụng: Phát biểu giải cơ, tán
phong táo thấp, hoạt huyết. Sao qua để chữa lâm lậu. Sao cháy chữa rỉ máu.

Chú ý phân biệt với Độc hoạt và Bạch chỉ nam. Độc hoạt là thuốc chữa phong
thấp. Bạch chỉ nam chữa lở ngứa (theo kinh nghiệm dân gian)

Bách hợp: Lilium Browni FE Brown var colehosleri Wilson- Họ Hành tỏi
Liliaceae

Tính vị qui kinh: đắng hơi lạnh vào kinh tâm phế. Tác dụng: nhuận phế định tâm
an thần

Không dùng cho người trúng hàn

Cần phân biệt với thứ vẩy của Tỏi voi là loại hoa loa kèn đỏ, có tên amryllis
beiladoca swell thuộc họ Thuỷ tiên. Loại này vẩy to không nhớt. Tỏi voi có thể gây
nôn, ngứa

Cũng cần phân biệt với Hải thông, Họ Hành tỏi: loại vẩy này nhỏ hơn vẩy Bách
hợp, có vị cay, khi dùng dễ bị say thuốc.

Còn Bách hợp đúng có màu trắng ngà, trong sáng, tép khô dày, không đen, không