1. Đặt vấn đề: Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và hai cảnh trong hai Tác phẩm:
-Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của văn học VN hiện đại Trước CM, ông được
biết đến với tư cách là một nhà văn lãng mạn nổi tiếng với những sáng tác “Vang bóng một thời” “Thiếu
quê hương”… , sau CM,cảm hứng nghệ thuật được khơi nguồn từ hiện thực cuộc sống mới, ông trở thành
một nhà văn khãng chiến, một nhà văn CM , say sưa tìm kiếm, khám phá và ngợi ca vẻ đẹp của non sông
gấm vóc và vẻ đẹp của con người VN trong lao động và chiến đấu: “tùy bút Sông Đà”, “Hà Nội ta đánh
Mỹ giỏi”…. Dù ở giai đoạn sáng tác nào, văn Nguyễn Tuân cũng đem đến cho người đọc sự cuốn hút đặc
biệt bởi ngòi bút tài hoa uyên bác .Trong văn nghiệp của Nguyễn Tuân, truyện ngắn Chữ người tử tù
( trong tập Vang bóng một thời- sáng tác trước CM) và Người lái đò sông Đà ( trong tùy bút Sông Đà-
sáng tác trong chuyến đi thực tế lên Tây Bắc 1958) là hai thành công nổi bật, tiêu biểu cho phong cách
nghệ thuật của tác giả ở hai giai đoạn sáng tác.Đặc biệt là cảnh cho chữ và cảnh vượt thác được xem là
những áng văn đẹp nhất trong văn học VN.Qua đó không những giúp ta cảm nhận được sự tài hoa uyên
bác của Nguyễn Tuân mà còn thấy được nét ổn định và nét mới trong phong cách nghệ thuật của tác
giả trước và sau CM
2.Giải quyết vấn đề:
a/ phân tích lần lượt hai cảnh trong hai tác phẩm
*Cảnh cho chữ:
- Giới thiệu khái quát: cảnh cho chữ nằm ở phần cuối truyện ngắn Chữ người tử tù. Câu chuyện là cuộc
gặp gỡ giũa hai con người trong một tình huống vô cùng hi hữu: Một bên là Huấn Cao có tài viết chữ
nhanh và đẹp, văn võ song toàn nhưng lại là kẻ phản nghịch lãnh án tử hình; một bên là viên quản ngục-
kẻ thực thi pháp luật đang giam giữ Huấn Cao nhưng lại là người có tấm lòng biệt nhỡn liên tài, yêu quý
cái Đẹp.Trên bình diện xã hội, họ đối lập nhau, nhưng trên bình diện nghệ thuật , họ đều là những nghệ sĩ
chân chính.Sự gặp gỡ giũa hai con người ấy trong chốn đề lao tạo ra một tình huông đầy kịch tính, kịch
tính càng được đấy đến cao trào khi quản ngục bỗng nhận được công văn khẩn và biết sáng sớm mai
Huấn Cao đã bị giải ra pháp trường . Liệu cái sở nguyện thiết tha của viên quản ngục là có được chữ
Huấn Cao để treo trong nhà có thực hiện được không? Liệu tấm lòng biệt nhỡn liên tài của ông có được
Huấn Cao thấu hiểu? Liệu con người tài hoa Huấn Cao trước khi
từ giã cõi đời có kịp để lại cho đời những dòng chữ cuối cùng? Đặt trong dòng cốt truyện, trong kết cấu
của tác phẩm, cảnh cho chữ có vai trò “cởi nút”, giải tỏa.Từ đây, nổi bật lên vẻ đẹp kỳ vỹ của nhân vật ,
nổi bật lý tưởng thẩm mỹ của người nghệ sỹ Nguyễn Tuân.
- Cảnh cho chữ- “một cảnh tượng xưa nay chưa tùng có”
TểM LI:
on vn ó th hin ti ngh ca Nguyn Tuõn trong vic dng cnh , to khụng khớ, ging vn trang
trng, c kớnh, vn dng khai thỏc trit th phỏp tng phn dng nờn mt cnh tng ỳng l xa
nay cha tng cú. cnh cho ch l mt trong nhng ỏng vn p nht ca vn hc Vit nam hin i, l
mt im sỏng gúp phn khụng nh lm nờn thnh cụng cho tỏc phm Ch ngi t tự.cnh cho ch em
n mt kt thỳc cú hu, giỳp ngi c thờm yờu mn mt nột p trong vn húa dõn tc, cm phc
trc mt ti nng, nhõn cỏch cao c, gieo vo lũng ngi mt nim tin bt dit vo chin thng ca thiờn
lng.
-Phõn tớch cnh vt thỏc trong Ngi lỏi ũ sụng
+ễngũ trong tỏc phm l mt ngi lao ng, l hỡnh nh ca con ngi Tõy Bc trong cụng cuc lao
ng, xõy dng cuc sng mi., ng thi cng l mt ngh s trong ngh thut vt thỏc leo ghnh.
+ hiu c ti ngh siờu phm ca ụng ũ, trc ht chỳng ta phi núi n sụng - i tng m
ụng chinh phc. tỏc gi ó miờu t ụng ũ trong th tng phn vi th lc thiờn nhiờn hựng hu sụng
- mt nhõn vt vụ cựng sng ng- mang din mo v tõm a ca th k thự s mt i vi con
ngi( din mo ú c th hin qua a th him tr:B ỏ, ghnh,xoỏy nc, Bờ đá dựng thành vạch
chẹt lũng sụng nh mt cỏi yết hầu,trờn sụng cú những cái hút nớc khủng khiếp nh cái giếng bê
tông , Nớc thở và liêu nh cửa cống cái bị sặc,nú rống lên nh một ngàn con trâu mộng ang lng ln
gia rng tre na n la.ỏnh gm hn c l tõm a ca nú qua cỏch by binh b trn nham him vi
vụ s nhng boong-ke chỡm, phỏo i ỏ ni, ba lp trựng vi thch trn
+ chinh phc mt i th cao tay nh th, ũi hi ngi lỏi ũ mt s tng tri, dy dn kinh
nghim, mt bn lnh gan d can trng, mt s thụng minh khụn khộo v c bit l ti nng siờu vit
Sông Đà, i vi ụng là một bản trờng thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc lòng n c nhng cỏi chm
than, chm cõu, v nhng on xung dũng
S am hiu k cng v i tng chớnh l mt yu t quan trng giỳp cho ụng cú c t th ch ng
trong cuc chin vi sụng Cnh vt thỏc chớnh l tõm im núng nht, mt trn thy chin vụ cựng
ỏc lit, gay cn, y khụng khớ chin trn, t ú lm ni bt v p ca ụng ũ: ngi lao ng- ngh s
ti ba.
(Tp trung phõn tớch cnh vt thỏc : Phỏ tan 3 lp trựng vi thch trn)
+Khụng khớ trn mc ngay t cõu vn m u cnh vt thỏc :
chọi với chúng, ông đò trong thể cưỡi hổ tung hoành nắm chặt,kẹp chặt, ghì cương,phóng
nhanh, lái miết, đè sấn, chặt đôi, phóng thẳng, xuyên nhanh, chọc thủng…) Mật độ động từ dày đặc diễn
tả nhiều hành động liên tiếp dồn dập, mạnh mẽ khiến người đọc như nghẹt thở để rồi thở phào nhẹ nhõm
khi kết thúc. Cảnh vượt thác có thể xem là đoạn hay nhất trong bản anh hùng ca ngợi ca trí dũng tuyệt vời
của con người lao động.
b/ Đối chiếu hai cảnh đó để thấy nét ổn định và đối mới trong phong cách nghệ thuật của Nguyễn
Tuân trước và sau CM:
-Nét ổn định:
Phong cách tài hoa nghệ sĩ của Nguyễn Tuân qua hai cảnh trên:
+Khám phá sự vật ở phương diện văn hóa thẩm mỹ, con người ở phương diện tài hoa nghệ sĩ. Cả hai
hình tượng nhân vật: Huấn Cao và ông đò đều là những con người tài hoa nghệ sĩ . Cho dù họ ở những
thuộc những giai đoạn, tầng lớp khác nhau, làm những công việc khác nhau nhưng đều là đối tượng của
cái đẹp trong văn NT(Huấn Cao trong cảnh cho chữ hiện lên với vẻ đẹp của tài thư pháp, của thiên lương,
khí phách; ông đò trong vượt thác lại được thể hiện qua tài nghệ tay lái ra hoa )
+Sự uyên bác của Nguyễn Tuân được thể hiện qua việc vận dụng vốn hiểu biết sâu rộng về nhiều lĩnh
vực : văn hóa, lịch sử, địa lý, điện ảnh hội họa, quan sự, võ thuật … hai cảnh trên đều đem đến cho người
đọc những kiến thức bổ ích một cách thú vị
+Đặc biệt có cảm hứng đối với những cảnh tượng tạo cảm giác mãnh liệt. Ông là nhà văn của những
tình cảm lớn, những cảm giác mạnh, trong hai cảnh đã phân tích đều truyền đến cho người đọc
những rung cảm mãnh liệt Thủ pháp tương phản thường được vận dụng để tô đậm những cảnh tượng gây
ấn tượng dữ dội .Trong cảnh cho chữ ông Huấn đã cho chữ trong hoàn cảnh ngục tù tăm tối ,trong cảnh
vượt thác ông đò bé nhỏ chinh phục sông Đà hung bạo .
+Vốn ngôn ngữ phong phú, chuẩn xác, giàu giá trị tạo hình, gợi cảm.câu văn được gọt dũa cẩn trọng.
Ngôn từ trong văn ông biến hóa khôn lường. Ông được mệnh danh là thầy phù thủy của ngôn ngữ. ở cả
hai cảnh trong hai tác phẩm đã khẳng định tài nghệ đó của ông.
-Nét đổi mới:
+Trong cảnh cho chữ ông tìm cái đẹp vang bóng một thời đã lùi vào quá khứ, ở các bậc siêu phàm, trong
cảnh vượt thác ông đã phát hiện và ngợi ca cái đẹp trong đời sống thực taị của đất nước, nhân dân lao
động.Ngày trước