nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 6/2007 69
Ths. Nguyễn Thị Yến *
h trng mua bỏn hng hoỏ tng lai
gm hai loi quan h: Quan h mua
bỏn hng hoỏ qua s giao dch hng hoỏ v
quan h mua bỏn hng hoỏ bờn ngoi s
giao dch hng hoỏ (mua bỏn trờn th trng
OTC Over the Counter). Mua bỏn hng
hoỏ qua s giao dch hng hoỏ l hỡnh thc
mua bỏn rt mi m Vit Nam, ln u
tiờn c ghi nhn ti Lut thng mi nm
2005 v c hng dn c th trong Ngh
nh s 158/2006/N-CP ngy 28/12/2006
ca Chớnh ph. õy l hỡnh thc mua bỏn
cú th ỏp ng tt hn mong mun ca cỏc
nh sn xut nhm gim thiu ri ro cho
hng hoỏ, c bit l hng hoỏ nụng sn,
theo TS. Phm Duy Liờn thỡ Th trng s
giao dch hng hoỏ l th trng ú ngi
ta buụn bỏn, trao i vi nhau khụng phi
l hng hoỏ, sn phm trc tip giao ngay
m l thụng qua cỏc hp ng cam kt mua

hng khụng c trc tip tham gia mua
bỏn hng hoỏ ti s giao dch m thnh viờn
kinh doanh ca s giao dch trc tip thc
hin. Khỏch hng cng cú th thụng qua
thnh viờn mụi gii ca s giao dch hng
hoỏ kt ni vi thnh viờn kinh doanh
ca s giao dch, ngha l thnh viờn mụi
T

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni nghiên cứu - trao đổi
70 tạp chí luật học số 6/2007

gii s l cu ni gia khỏch hng v thnh
viờn kinh doanh ca s giao dch. Tuy
thụng qua thnh viờn mụi gii nhng hot
ng mua bỏn hng hoỏ vn do thnh viờn
kinh doanh thc hin, thnh viờn mụi gii
ch lm nhim v mụi gii m khụng c
trc tip thc hin hot ng mua bỏn.
Thnh viờn kinh doanh ca s giao
dch hng hoỏ ngoi vic thc hin mua
bỏn hng hoỏ cho khỏch hng hng thự
lao u thỏc cú th t tin hnh mua bỏn
hng hoỏ qua s giao dch hng hoỏ cho
chớnh mỡnh (hot ng t doanh). Hot
ng ny em li cho thnh viờn kinh

khụng phi lỳc no cng nhm mc ớch
trao i hng hoỏ m nhiu khi nhm hng
ti s chờnh lch gia giỏ hng hoỏ ti thi
im giao kt hp ng v giỏ hng hoỏ vo
thi im giao hng. Hp ng kỡ hn cha
ng yu t ri ro cao hn so vi hp ng
mua bỏn thụng thng nhng bờn mua v
bờn bỏn nhiu khi li tỡm kim li nhun
trờn c s s bin ng ú ca th trng.
Ch cú iu, thi im giao hng trong
tng lai c th l thi im no thỡ c
Lut thng mi nm 2005 v Ngh nh s
158/2006/N-CP u khụng ch rừ m tu
thuc vo s tho thun ca cỏc bờn. õy
thc s l mt im khụng phự hp ca cỏc
quy nh phỏp lut hin hnh, bi vỡ thi
im giao hng trong tng lai nu khụng
cú quy nh c th ca phỏp lut s khụng
cú c s phỏp lớ thuyt phc phõn bit
gia hp ng kỡ hn (hp ng mua bỏn
hng hoỏ trờn th trng hng hoỏ giao sau)
v hp ng mua bỏn hng hoỏ thụng
thng (hp ng mua bỏn hng hoỏ trờn
th trng hng hoỏ giao ngay).
gim thiu ri ro cho chớnh mỡnh,
trờn c s hp ng kỡ hn ó giao kt, hai
bờn cú th kớ tip hp ng v quyn chn
bỏn hoc quyn chn mua (hp ng quyn
lc kinh t mnh sn sng chp nhn ri
ro ng thi vn thu c li nhun.
Hp ng kỡ hn l giao dch trung
ho, khon li m bờn bỏn thu c cng
chớnh l s tin m bờn mua mt i, ri ro
i vi bờn bỏn v bờn mua l khụng cú
gii hn (tu thuc hon ton vo s bin
ng ca th trng). Hp ng quyn
chn khụng phi l giao dch trung ho, li
nhun ca bờn mua quyn chn khụng
phn ỏnh ỳng thit hi v ngha v ca
bờn bỏn quyn chn v ngc li. Kh
nng l ca bờn mua quyn chn ch gii
hn khon tin m h ó phi b ra
mua quyn m li nhun thỡ khụng gii
hn. Cũn kh nng l ca bờn bỏn quyn s
xut hin khi giỏ c hng hoỏ th trng
bin ng vt quỏ khon tin m h ó
nhn c t vic bỏn quyn.
c. V i tng
i tng ca quan h mua bỏn hng
hoỏ qua s giao dch hng hoỏ l hng hoỏ.
Hng hoỏ c cỏc bờn tho thun giao kt
phi l hng hoỏ c phộp giao dch ti s
giao dch; tuõn th cỏc quy nh v loi
hng, tiờu chun cht lng, chng loi v
cỏc iu kin khỏc m s giao dch hng
hoỏ t ra. Theo thụng l chung, hng hoỏ
c mua bỏn ti s giao dch thng l
nhng hng hoỏ c giao kt vi s lng

i vi hp ng quyn chn, i
tng ca hp ng khụng phi l hng hoỏ
m l quyn chn mua, quyn chn bỏn i
vi hng hoỏ. Núi cỏch khỏc, i tng ca
hp ng quyn chn khụng hng ti hng
hoỏ hu hỡnh m hng ti quyn thc hin
hoc khụng thc hin quyn v ngha v m
bờn mua quyn ó to ra trong hp ng kỡ
hn. Tuy nhiờn, hp ng quyn chn ch l
hp ng phỏi sinh t hp ng kỡ hn,
c cỏc bờn kớ kt trờn c s hp ng kỡ
hn, vỡ vy, i tng ca hp ng quyn
chn khụng trc tip l hng hoỏ nhng cú
liờn quan mt thit n hng hoỏ, hng ti
mc tiờu gim thiu ri ro m hp ng kỡ
hn mang li.
d. V phng thc giao dch
Mua bỏn hng hoỏ qua s giao dch
hng hoỏ l phng thc mua bỏn thụng
qua trung gian, ú l s giao dch hng ho.
S giao dch hng hoỏ l phỏp nhõn c
thnh lp v hot ng di hỡnh thc cụng
ti trỏch nhim hu hn, cụng ti c phn theo
quy nh ca Lut doanh nghip v quy
nh ca Ngh nh s 158/2006/N-CP
ngy 28/12/2006 ca Chớnh ph. Cỏc khỏch
hng (nhng ngi cú nhu cu mua v
nhng ngi cú nhu cu bỏn hng hoỏ
thụng qua s giao dch hng hoỏ) s u
thỏc cho thnh viờn kinh doanh ca s giao

lo ngi v vic hng hoỏ cú m bo tiờu nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 6/2007 73

chun cht lng hay khụng, cú c giao
nhn trờn thc t hay khụng ngi bỏn
cng khụng phi lo lng v quyn c
thanh toỏn ca mỡnh. iu ú cho thy khi
mua bỏn hng hoỏ qua s giao dch hng
hoỏ, quyn li ca khỏch hng s c bo
m tt hn so vi mua, bỏn hng hoỏ ngoi
s giao dch. Khỏch hng s yờn tõm v
cht lng, chng loi hng hoỏ; v ngha
v giao nhn hng; v ngha v thanh toỏn
giỏ tr khi lng hng hoỏ c giao dch
mc dự th trng cú th bin ng v mt
trong hai bờn giao kt hp ng cú th gp
ri ro dn n h khụng mun thc hin
hp ng mua bỏn ó giao kt. Cũn nu cỏc
bờn giao kt hp ng mua bỏn hng hoỏ
tng lai bờn ngoi s giao dch hng hoỏ
(hp ng trin hn), ri ro khụng ch nm
s bin ng v giỏ c m cũn cú th l
cht lng, chng loi hng hoỏ hay s vi
phm v quyn v ngha v ca mt bờn
hoc c hai bờn khi th trng cú nhng
bin ng bt li v phớa h.
Thc t Vit Nam cho n thi im

vi ý ngha quan trng ca s giao dch
hng hoỏ trong vic chp ni cỏc nhu cu
mua bỏn, to iu kin thun li cỏc
khỏch hng tham gia giao dch, bo m
kh nng thanh toỏn v kh nng giao nhn
hng hoỏ qua s giao dch; vi nhng th
mnh ca th trng Vit Nam hi vng
cỏc s giao dch hng hoỏ s c thnh lp
trong thi gian sm nht v hot ng mua
bỏn hng hoỏ qua s giao dch hng hoỏ s
sụi ng, hp dn cỏc nh u t; tng sc
thu hỳt ca th trng Vit Nam i vi cỏc
nh u t trong v ngoi nc./.

(1).Xem: TS. Phm Duy Liờn, iu kin xõy dng v
phỏt trin s giao dch hng hoỏ ti Vit Nam,
www.http//ftu.edu.vn