nghiên cứu - trao đổi
42 tạp chí luật học số 1/2010

TS. Trần Hữu Tráng *
1. Hn hai mi nm thc hin ng li
i mi do i hi i biu ton quc ln th
VI ca ng cng sn Vit Nam (12/1986)
khi xng vi phng chõm i mi ton
din c v t duy, phong cỏch, t chc v
cỏn b, c kinh t, chớnh tr, xó hi v i
ngoi, nhng trc ht l i mi t duy,
nht l t duy kinh t,
(1)
nn kinh t nc ta
ó t c nhiu thnh tu quan trng. T
nc phi nhp khu lng thc, nc ta ó
sn xut lng thc v vn lờn tr thnh
mt trong nhng nc xut khu lng thc,
nụng sn ln trờn th gii vi cỏc mt hng
chin lc nh lỳa go, c phờ. Tc tng
trng ca nn kinh t luụn n nh, i sng
ngi dõn ngy cng c nõng cao.
(2)

- Kinh t th trng nc ta cũn cha thc
s cú c nn tng vng chc. Cỏc ch th
kinh doanh cũn trỡnh phỏt trin thp, nng
sut, hiu qu v sc cnh tranh thp, cha
thc s nng ng, cha phỏt huy ht ni lc.
Nn kinh t cũn thiu nhng t chc kinh t
mnh cú th to ra nhng chui sn phm
thng hiu ton cu, to nn tng vng chc
cho s phỏt trin ca ton b nn kinh t.
- Nn kinh t th trng nc ta mc dự
mi ang trong giai on hỡnh thnh v phỏt
trin nhng li c xõy dng theo khuụn
mu kinh t th trng hin i ca th gii:
Kinh t th trng cú s qun lớ, iu tit ca
* Ging viờn Khoa lut hỡnh s
Trng i hc Lut H Ni nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 1/2010 43

Nhà nước. Nhà nước vừa là chủ thể kinh tế
công vừa là chủ thể quản lí, điều tiết nền kinh
tế. Điều này vừa tạo thuận lợi giúp chúng ta
nhanh chóng đạt được trình độ của nền kinh
tế thị trường phát triển nhưng đồng thời cũng
tạo sức ép cho nền kinh tế bởi khi mà trình độ
quản lí kinh tế còn quá thấp, không tương
xứng với trình độ phát triển của nền kinh tế sẽ
tạo ra nhiều kẽ hở làm phát sinh tiêu cực.

% 100 99,8 109,8 135,2 127,6 150,4 148,7
SL 956 1.106 1.445 1.711 1.713 1.650 1.477
Các tội
XPTTQLKT
% 100 115,7 151,2 179 179,2 172,6 154,5
SL 631 612 186 457 453 701 901
Các tội phạm

về tham nhũng
% 100 0,97 0,29 72,4 71,8 111,1 142,8
SL 44 45 72 293 286 329 271
Các tội phạm

về môi trường
% 100 102,3 163,6 665,9 650 747,7 615,9
SL 1.592 1.822 1.841 2.037 2.060 2.364 2.129
Các tội phạm khác
% 100 114,4 115,6 128 129,4 148,5 133,7
SL
58.221 61.256 68.365 75.453 79.318 91.379 91.995
Tổng
% 100 105,2 117,4 129,6 136,2 157 158

Bảng trên cho thấy những năm gần đây
số lượng tội phạm nước ta gia tăng rất
nhanh. Nếu như các năm 2001 đến 2003 sự
gia tăng của tội phạm còn thấp thì từ năm
2004 tội phạm đã gia tăng đáng kể. Đặc biệt
số lượng bị cáo bị đưa ra xét xử các năm
2006 và 2007 tăng hơn gấp rưỡi so với năm

Các tội xâm phạm sở hữu (42.76%)
Các tội XPATCC, TTCC (20.72%)
Các tội phạm về ma tuý (16.35%)
Các tội XPTM, SK, NP, DD (14.62%)
Các tội XPTTKT (1.91%)
Các TP về tham nhũng (0.75%)
Các tội phạm khác (2.89%)Bảng 2 và biểu đồ 1 cho thấy nhóm tội
xâm phạm sở hữu chiếm tỉ lệ nhiều nhất trong
tổng số tội phạm với 224.916 bị cáo chiếm tỉ
lệ 42,76% tổng số bị cáo. Về diễn biến: Từ
2004 đến 2007 số lượng bị cáo phạm các tội
của nhóm tội này đã gia tăng nhanh chóng.
Đặc biệt năm 2006 so với năm 2001 gần gấp
rưỡi (145,37%). Nhóm tội xâm phạm an toàn
công cộng, trật tự công cộng cũng chiếm tỉ lệ
đáng kể với 109.001 bị cáo chiếm tỉ lệ
20,72% và cũng có mức độ gia tăng rất lớn.
Nhóm tội phạm về ma tuý có mức độ gia tăng
không lớn nhưng lại chiếm tỉ lệ đáng kể trong
cơ cấu tội phạm với 85.993 bị cáo chiếm
16,35%. Trong khi đó, nhóm tội xâm phạm
tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của
con người không chỉ chiếm tỉ lệ lớn với 76.893
bị cáo chiếm 14,62% mà còn có mức độ gia
tăng nhanh chóng. Năm 2006 so với năm 2001
nhóm tội này gia tăng hơn 150% và năm
2007 so với năm 2001 là gần 149%. Nhóm tội

(6)
iu ny cú ngha l s
lng ti phm n i vi ti nhn hi l l
90 - 95% v ti tham ụ l 75 - 80%.
3. C cu v din bin ca tỡnh hỡnh ti
phm nc ta chu nh hng ỏng k ca
cỏc nguyờn nhõn cú ngun gc t nh hng
ca nn kinh t th trng. õy cú th k
n cỏc nguyờn nhõn sau õy:
- Nn kinh t th trng phỏt trin nhanh
chúng, bờn cnh vic to ra b mt mi cho
t nc cng phỏt sinh nhiu tiờu cc. Trc
ht phi k n nh hng ca kinh t th
trng vi s tng trng kinh t, m rng
giao lu hp tỏc quc t, s du nhp li sng
phng Tõy ó tỏc ng lm thay i nhiu
quan nim o c truyn thng tt p, hỡnh
thnh tõm lớ tham lam hỏm li, mun lm
giu bng mi cỏch, k c bng cỏc vic lm
phi phỏp trong mt b phn dõn c. Nn kinh
t th trng gii phúng mi nng lc sn
xut, to iu kin cho con ngi lm giu
chớnh ỏng. Mt lp ngi nhanh nhy, nm
bt c c hi ó giu lờn nhanh chúng, cú
cuc sng ng hong. Bờn cnh ú cú mt
b phn khỏc thốm mun cuc sng giu sang
nhng li khụng chu lm n chớnh ỏng,
thm chớ li lao ng ch mun nhanh chúng
v bng mi cỏch cú tin phc v cuc
sng cỏ nhõn n chi trỏc tỏng. Nhng ngi


cỏc phm cht tõm lớ lch lc ca con ngi.
- S phỏt trin ca nn kinh t th trng
em li s thay i nhanh chúng trong i
sng kinh t. Mt b phn dõn c c
hng li t cỏc chớnh sỏch ca nn kinh t
nh chớnh sỏch n bự rung t, t vic m
ng, xõy cu, xõy dng cỏc cụng trỡnh
cụng cng, m rng ụ th Nhiu ngi
trong s h ó phỏt sinh tõm lớ n chi
hng th, hỡnh thnh thúi quen tiờu xi
thm chớ lao vo cỏc t nn xó hi c bc,
ma tuý Sau khi tiờu ht s tin c n
bự, s ngi ny rt d gia nhp, b sung
vo i ng ngi phm ti. Nn kinh t th
trng cng to ra s xung cp v o c
ca mt b phn cỏn b, ng viờn ch bit
li dng nhng s h trong chớnh sỏch, phỏp
lut v c ch qun lớ phm ti nhm
phc v mc ớch cỏ nhõn mỡnh v gia ỡnh.
- Nn kinh t th trng nc ta cũn
cha cú nn tng vng chc nờn cha to
c nhiu vic lm cho ngi lao ng.
Thiu vic lm dn n thiu thn v kinh t
v t ú dn n vic phỏt sinh ti phm.
Nghiờn cu ti la o chim ot ti sn
cho thy cú n 30,8% s ngi phm ti
khụng cú vic lm.
(8)
Theo s liu ca C16

nhanh chúng. Hot ng ca cỏc c quan bo
v phỏp lut tuy ó cú nhiu c gng nhng
vn cha ỏp ng c yờu cu ca cuc u
tranh chng v phũng nga ti phm cng l
nguyờn nhõn lm cho ti phm gia tng.
S bt cp ca nn kinh t cũn c th
hin trong s thiu hon thin ca h thng
chớnh sỏch v phỏp lut. Cỏc chớnh sỏch qun
lớ thu, ti chớnh, tin t, ti sn cũn nhiu s
h, cỏc quan h s hu v phõn phi cũn cha
hon ton thoỏt khi nhng du n ca thi
bao cp l nguyờn nhõn thun li cho nhúm ti
phm v tham nhng, nhúm ti xõm phm s
hu gia tng. Chớnh sỏch thu hi t nụng
nghip cha ng b vi chớnh sỏch to vic
lm, o to ngh lm cho mt b phn nụng
dõn ri vo tỡnh trng tht nghip. H thng
phỏp lut cha y v hon thin m bo
cho s vn hnh ca nn kinh t th trng vỡ
vy vn cũn nhiu k h ngi phm ti li
dng thc hin cỏc hnh vi phm ti.
4. Phũng chng ti phm luụn l nhim
v trng tõm ca nc ta trong bt kỡ giai nghiªn cøu - trao ®æi
t¹p chÝ luËt häc sè 1/2010 47

đoạn nào của tiến trình lịch sử. Trong giai
đoạn hiện nay, phòng chống tội phạm hơn lúc

các tổ chức xuyên quốc gia với sức mạnh
kinh tế rất lớn. Nhiều tổ chức tội phạm còn
tìm mọi cách mua chuộc, liên kết hay bảo trợ
cho các quan chức trong bộ máy nhà nước,
từ đó khống chế họ để hình thành các tổ
chức mafia có sự kết hợp giữa sức mạnh
kinh tế và chính trị. Những tổ chức tội phạm
này là vô cùng nguy hiểm. Kinh tế thị trường
phát triển thì người phạm tội cũng như các tổ
chức phạm tội sẽ có điều kiện sử dụng các
tiến bộ của khoa học kĩ thuật vào thực hiện
và che dấu tội phạm. Đấu tranh chống tội
phạm trong nền kinh tế thị trường vì vậy đòi
hỏi các cơ quan bảo vệ pháp luật không chỉ
phải nâng cao trình độ nghiệp vụ, nâng cao
hiểu biết các lĩnh vực chuyên môn sâu mà
còn phải được trang bị những công cụ
phương tiện và nguồn tài chính đủ mạnh mới
có đủ khả năng phát hiện và xử lí nhanh
chóng, kịp thời và chính xác các hành vi
phạm tội. Khung pháp lí và các cơ chế chính
sách đảm bảo hoạt động cũng như sự phối
hợp hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp
luật cũng cần được hoàn thiện theo hướng
tăng thêm quyền hạn cũng như đảm bảo đầy
đủ các cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt
động của các cơ quan này. Chỉ trên cơ sở
được tạo các điều kiện đủ mạnh cả về khung
pháp lí, cả về các điều kiện vật chất, kĩ thuật
thì mới đảm bảo cho các cơ quan này hoàn

nhng nh hng t s du nhp li sng
phng Tõy ó tỏc ng n mt b phn
dõn c lm hỡnh thnh nhng phm cht tõm lớ
lch lc nh s xung cp v o c, coi
trng ng tin, s hỏm li, lm giu bt
chớnh, thúi quen n chi hng th, li lao
ng Vỡ vy, vn vụ cựng quan trng l
phi luụn tng cng hiu qu cụng tỏc tuyờn
truyn, giỏo dc. Vic tuyờn truyn giỏo dc
phi c thc hin thng xuyờn, rng rói cú
s phi kt hp cht ch gia gia ỡnh, nh
trng, c quan, chớnh quyn cỏc cp cng
nh cỏc t chc ng, cỏc t chc xó hi, xó
hi ngh nghip. Vic tuyờn truyn, giỏo dc
cn tp trung vo vic giỏo dc hỡnh thnh
nhõn cỏch con ngi hin i, cú phm cht,
li sng tt. Tụn trng tuyt i cỏc li ớch
cụng cng, li ớch ca ngi khỏc. Tuyờn
truyn giỏo dc hỡnh thnh np sng k lut,
khụng xõm hi n li ớch ca ngi khỏc.
Vic tuyờn truyn giỏo dc cng cn tp trung
giỏo dc o c trong sn xut kinh doanh,
coi trng ch tớn, coi trng tớnh mng sc kho
con ngi, loi b cỏc t tng lm giu bt
chớnh, sn xut buụn bỏn bt chớnh, bt hp
phỏp, hỡnh thnh nờn trong mi ngi thúi
quen c x, lm vic v kinh doanh vn hoỏ.
Vic tuyờn truyn giỏo dc ch tht s
phỏt huy tỏc dng nu chỳng ta cú nhng
chin lc phự hp, huy ng c sc

nguyờn nhõn lm phỏt sinh ti phm. Nõng
cao tuyờn truyn giỏo dc trong mi tng lp
nhõn dõn, loi b nhng t tng, nhõn cỏch,
phm cht lch lc trong cỏc tng lp dõn c
cng s hn ch v loi tr c cỏc nguy c
nn nhõn hoỏ ca nhiu ngi. Nu vic
tuyờn truyn giỏo dc huy ng c sc
mnh ton dõn thỡ hiu qu phũng nga ti
phm s vụ cựng ln. nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 1/2010 49

- Cỏc bin phỏp to vic lm
Nh nc vi vai trũ qun lớ v mụ nn
kinh t cn cú cỏc chin lc phỏt trin kinh
t i lin vi cỏc chin lc to cụng n vic
lm cng nh phỏt trin mnh m cỏc loi
hỡnh o to ngh. Vn to thờm vic lm
ang ũi hi Nh nc cú nhng chớnh sỏch
v mụ gii phúng mi nng lc sn cú ca
nn kinh t. Bờn cnh ú, vn o to
ngh ca nc ta hin nay cũn cha ỏp ng
c yờu cu ca nn kinh t. Mt b phn
ln ngi lao ng khụng cú vic lm khụng
phi vỡ thiu vic m vỡ trỡnh lao ng v
k nng ngh nghip ca h khụng th ỏp
ng c yờu cu ca cụng vic. o to
ngh vỡ vy hn lỳc no ht ang ũi hi

ngi cho ngi dõn v cỏc c quan t chc.
Cỏn b, cụng chc cũn nh hng nng n
ca t tng quan liờu, hỏch dch, ca quyn.
Ci cỏch th tc hnh chớnh vỡ vy vn cũn l
vn cp bỏch ca chỳng ta hin nay nhm
nõng cao hiu qu gii quyt cụng vic, to
thun li cho vic gii quyt cụng vic hnh
chớnh cụng. Bờn cnh ú, nõng cao phm
cht, trỡnh chuyờn mụn, nghip v, xoỏ b
t tng quan liờu, hỏch dch ca quyn ca
cỏn b cng ang l vn cn thit. Xõy
dng vn hoỏ cụng s, tụn trng ngi dõn,
nõng cao cht lng, hiu qu cụng vic, tng
cng hot ng thanh tra, kim tra, giỏm sỏt,
minh bch hoỏ cỏc th tc hnh chớnh ang
l nhng vn cp bỏch t ra cho b mỏy
hnh chớnh nc ta. Nn hnh chớnh hin i,
hot ng cú hiu qu s lm hn ch v xoỏ
b rt nhiu cỏc nguyờn nhõn phỏt sinh ti
phm, c bit l cỏc ti phm v tham
nhng, ti chng ngi thi hnh cụng v
- Nõng cao trỡnh qun lớ kinh t
Nõng cao trỡnh qun lớ kinh t cng
ang l yờu cu cp bỏch hin nay. Nn kinh
t th trng nc ta c xõy dng theo
hỡnh mu nn kinh t th trng hin i.
iu ú ũi hi trỡnh qun lớ kinh t phi
tng xng vi trỡnh phỏt trin ca nn
kinh t th trng. S khụng phự hp gia
trỡnh qun lớ kinh t vi trỡnh phỏt

cho tội phạm xảy ra nên hoạt động này có
cùng mục đích với hoạt động chống tội
phạm. Hoạt động chống và phòng ngừa tội
phạm muốn đạt hiệu quả cao đòi hỏi trước
hết phải luôn luôn tiến hành đồng bộ các
biện pháp chống và phòng ngừa tội phạm.

(Xem tiếp trang 76)

(1).Xem: Phạm Ngọc Quang và Trần Đình Nghiêm
(chủ biên), Thời kì mới và sứ mệnh của Đảng ta, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. 300.
(2).Xem thêm: Trí Minh, Sẽ có Tổ chức các nước xuất
khẩu gạo, Nguồn
Se-co-To-chuc-cac-nuoc-xuat-khau-gao/20085/86853.

laodong; Nguồn: Việt Nam đứng thứ hai về xuất khẩu
cà phê,
d=20001227170054;
A1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_xu%E1%BA%A5t_kh
%E1%BA%A9u_c%C3%A0_ph%C3%AA; Thiện An,
Xuất khẩu cà phê năm 2009 có thể đạt 1,6 tỉ
USD,Nguồn: />82165P0C10/xuat-khau-ca-phe-nam-2009-co-the-dat-
16-ty-usd.htm; Hà Đăng, Tổng quan kinh tế năm 2008
và triển vọng năm 2009, Nguồn: chi
congsan.org.vn/details.asp?Object=5&news_ID=1413
9843,www.vnexpress.net/GL/Kinhdoanh/2008/12/3B
A09CAC/; Hồng Khánh, GDP tăng trưởng thấp nhất
trong 10 năm qua, Nguồn:
Xa-hoi/2009/10/3BA14BBE/.