nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 4/2011 37 Ts. Nguyễn Thị Ph-ơng Hoa *
ut tng tr t phỏp l vn bn u
tiờn ca Vit Nam chớnh thc ghi nhn
vn hp tỏc quc t ca Vit Nam trong
tip nhn, chuyn giao tự nhõn thi hnh
ỏn.
(1)
iu ny th hin s tin b rừ nột,
mt bc phỏt trin tớch cc ca phỏp lut
t tng hỡnh s Vit Nam gúc bo m
quyn con ngi. Trong phm vi bi vit
ny, chỳng tụi phõn tớch túm tt nhng vn
c bn v chuyn giao ngi ang chp
hnh hỡnh pht tự quy nh ti Chng V
Lut tng tr t phỏp. Qua ú, chỳng tụi
nờu lờn mt s vn cn c tip tc
nghiờn cu hon thin cỏc quy nh phỏp
lut liờn quan.
1. Nhng vn c bn v chuyn
giao ngi ang chp hnh hỡnh pht tự
theo Lut tng tr t phỏp
1.1. Cỏc cn c phỏp lớ Vit Nam

ỏn. Trc ht, h l nhng ngi b kt ỏn
tự v ó chp hnh c mt phn hỡnh
pht. Lu ý rng nhng ngi b kt ỏn tự
nhng cha chp hnh ỏn thỡ c tip nhn
hoc chuyn giao theo ch nh dn ch
khụng theo ch nh chuyn giao phm
nhõn thi hnh ỏn. Ngoi ra, nhng ngi
L
* Ging viờn Khoa lut hỡnh s
Trng i hc lut thnh ph H Chớ Minh nghiên cứu - trao đổi
38 tạp chí luật học số 4/2011
b kt ỏn vi nhng loi hỡnh pht khỏc
(khụng phi l hỡnh pht tự) cng khụng
thuc i tng tip nhn hoc chuyn giao
thi hnh ỏn. Vic quy nh gii hn v
i tng nh vy xut phỏt t lớ do ch
vic chp hnh hỡnh pht tự mi cú nhng
im c thự cn n s h tr quc gia
ni m ngi phi thi hnh ỏn l cụng dõn,
vớ d: cuc sng trong tri giam, vn tỏi
ho nhp cng ng.
(2)

Bờn cnh cỏc iu kin chung ó nờu,
Lut tng tr t phỏp cũn phõn hoỏ iu
kin c th i vi cỏc i tng Vit Nam
cú th tip nhn hoc chuyn giao. Th

Vy, hai quy nh va nờu cú
mõu thun vi nhau khụng? Theo chỳng tụi,
hai quy nh ny khụng mõu thun vi
nhau, bi l trong vic dn ngi phm
ti, ngi b dn khụng cú quyn la
chn vic cú b dn hay khụng (h ch cú
quyn t cỏc yờu cu). Núi cỏch khỏc,
trong hot ng dn , ý chớ ca ngi b
dn khụng cú vai trũ quyt nh (tuy
khụng mong mun, h vn cú th b dn
). i vi hot ng chuyn giao phm
nhõn tip tc thi hnh ỏn, ý chớ ca
ngi ang chp hnh ỏn cú vai trũ quyt
nh. S ng ý ca h l mt trong nhng
iu kin bt buc thc hin vic chuyn
giao, vỡ vy nu cụng dõn Vit Nam cho
rng vic h chp hnh ỏn nc ngoi
thun li hn thỡ Nh nc vn cú th xem
xột vic thc hin chuyn giao.
1.3. Cỏc iu kin tip nhn hoc
chuyn giao ngi ang chp hnh hỡnh
pht tự
Cỏc iu kin Vit Nam tip nhn hoc
chuyn giao ngi ang chp hnh hỡnh pht
tự c quy nh ti iu 50 Lut tng tr
t phỏp. Cỏc iu kin ú bao gm:
a. Tớnh ti phm kộp: Hnh vi ca ngi
ang chp hnh ỏn va cu thnh ti phm
theo phỏp lut ca nc kt ỏn va cu
thnh ti phm theo phỏp lut ca nc tip

(7)

1.4. Cỏc cn c t chi chuyn giao
ngi ang chp hnh hỡnh pht tự
Trong nhng trng hp c bit nu cú
cn c cho rng vic chuyn giao ngi
ang chp hnh hỡnh pht tự cú th phng
hi n ch quyn, an ninh ca quc gia
hoc ngi c chuyn giao cú th b tra
tn, tr thự hoc truy bc ti nc tip nhn
thỡ Vit Nam cú th t chi chuyn giao
mc dự cỏc iu kin trờn tho món.
(8)
õy
l nhng quy nh nhm bo v ch quyn,
an ninh quc gia; bo m quyn con ngi
ca ngi ang chp hnh hỡnh pht.
Khỏc vi vic chuyn giao, Lut tng
tr t phỏp khụng quy nh cn c t chi
tip nhn phm nhõn t nc ngoi v Vit
Nam chp hnh ỏn. Vn t ra l ti
sao Lut tng tr t phỏp khụng quy nh
cn c t chi tip nhn phm nhõn t
nc ngoi v Vit Nam? lớ gii iu
ny cn so sỏnh s khỏc nhau gia vic
chuyn giao phm nhõn cho nc ngoi
vi vic tip nhn phm nhõn v nc
thi hnh ỏn. Khi tip nhn phm nhõn v
nc thi hnh ỏn, Nh nc s cú quyn
kim soỏt i vi phm nhõn vỡ vy cỏc

quyền mời luật sư để trình bày các ý kiến
liên quan tại phiên họp của hội đồng xem
xét việc tiếp nhận hoặc chuyển giao.
2. Một số kiến nghị hoàn thiện các
quy định của Luật tương trợ tư pháp về
chuyển giao người đang chấp hành hình
phạt tù
Như phân tích ở trên, Chương V của
Luật tương trợ tư pháp năm 2007 đã quy
định khá toàn diện các vấn đề cơ bản liên
quan đến hoạt động chuyển giao người phải
chấp hành hình phạt tù. Tuy nhiên, theo
chúng tôi, các quy định về điều kiện để Việt
Nam tiếp nhận hoặc chuyển giao phạm
nhân để thi hành án vẫn còn một số điểm
cần được bàn luận và nghiên cứu.
Thứ nhất, về trật tự sắp xếp các điều
kiện tiếp nhận hoặc chuyển giao người đang
chấp hành hình phạt tù
Trật tự sắp xếp các điều kiện cho thấy ý
chí của nhà làm luật trong việc đánh giá
mức độ quan trọng của mỗi điều kiện. Khảo
sát pháp luật của một số nước và một số
công ước quốc tế về chuyển giao phạm
nhân để thi hành án có thể nhận thấy vấn đề
ý chí của người bị chuyển giao được đánh
giá rất cao và có ý nghĩa quan trọng.
(9)
Sự
đồng ý của phạm nhân được coi là điều kiện

quá ngắn thì việc chuyển giao không đạt
được mục đích đề ra. Ngoài ra, ở khía
cạnh kinh tế, nếu thời hạn còn lại của
phần hình phạt chưa chấp hành quá ngắn
thì các chi phí về thời gian và tài chính đã
đầu tư cho hoạt động chuyển giao cũng
được xem là không hiệu quả.
Các công ước quốc tế về chuyển giao
phạm nhân để thi hành án và pháp luật của
một số nước trên thế giới quy định thời
hạn này là 6 tháng và trong những trường
hợp đặc biệt cho phép áp dụng thời hạn
dưới 6 tháng.
(10)
Các trường hợp được coi nghiên cứu - trao đổi
tạp chí luật học số 4/2011 41
l c bit nh: Nc chuyn giao v
nc tip nhn gn nhau, ngi ang
chp hnh ỏn cú khim khuyt v th cht
hoc tõm thn m vic tỏi ho nhp l tt
nht quờ hng ca h. Theo chỳng tụi,
quy nh thi hn ti thiu 1 nm theo
phỏp lut ca Vit Nam l khỏ di. Chỳng
tụi thit ngh Vit Nam nờn ỏp dng theo
chun chung ca cỏc cụng c quc t, ú
l gim thi hn ny xung 6 thỏng
(11)

theo ngha truyn thng (in concreto). õy
l s vn dng linh hot nhm bo m ti
a quyn con ngi ca ngi chp hnh
ỏn gúc nhõn o, bi l vic phm
nhõn khụng th thoỏt khi vic phi chp
hnh bn ỏn l iu rừ rng v hin nhiờn.
Vic chp hnh ú l bt buc hoc nc
m h ó b kt ỏn hoc nc m h l
cụng dõn. Chớnh vỡ vy, to iu kin
thun li nht cho phm nhõn trong quỏ
trỡnh chp hnh ỏn v xõy dng tin tt
nht cho h tỏi ho nhp cng ng sau khi
c tr t do khụng nờn ũi hi iu kin
cng v tớnh ti phm kộp. Khi khụng
quy nh iu kin hnh vi ca ngi ang
chp hnh ỏn phi cu thnh ti phm
nc tip nhn, cú th cú ý kin lo ngi
rng phm nhõn s khiu ni v tớnh hp
phỏp ca vic phi chp hnh hỡnh pht
ni m hnh vi ca h khụng cu thnh ti
phm. Vn ny c gii quyt khi
chỳng ta khng nh, mt trong nhng iu
kin ngi ang chp hnh ỏn c tip
nhn hoc chuyn giao l s ng ý ca h
v vic tip tc chp hnh ỏn nc tip
nhn. S ng ý ny l c s phỏp lớ
quc gia tip nhn bỏc b khiu ni ca
h.
(13)
Do vy, chỳng tụi cho rng nhng

tiếp nhận hoặc chuyển giao cần được coi là
điều kiện tiên quyết và sắp xếp ở những vị
trí thể hiện vai trò quan trọng của nó; 2)
Điều kiện về thời hạn còn lại của phần
hình phạt chưa chấp hành nên giảm xuống
6 tháng và cho phép được rút ngắn hơn
trong những trường hợp đặc biệt; 3)
Nghiên cứu hoàn thiện điều kiện về tính tội
phạm kép trong hoạt động tiếp nhận,
chuyển giao người đang chấp hành án./.

(1). Hoạt động tiếp nhận, chuyển giao người đang
chấp hành hình phạt tù còn được gọi chung là chuyển
giao người đang chấp hành hình phạt tù.
(2). Quy định này của nước ta tương đồng với quy
định phổ biến của nhiều quốc gia trên thế giới, ví dụ:
Australia, Mỹ, Pháp.
(3).Xem: Điểm a, b khoản 1 Điều 50 Luật tương trợ
tư pháp năm 2007.

(4). Theo quy định của pháp luật xuất nhập cảnh,
những người được coi là cư trú dài hạn tại Việt Nam
là những người cư trú trên 185 ngày/năm.
(5).Xem: Điểm a khoản 2 Điều 50 Luật tương trợ tư
pháp năm 2007.
(6).Xem: Điểm a khoản 1 Điều 35 Luật tương trợ tư
pháp năm 2007.
(7).Xem: Điểm b khoản 2 Điều 50 Luật tương trợ tư
pháp năm 2007.
(8).Xem: Điều 51 Luật tương trợ tư pháp năm 2007.

Xem: Discussion Paper, Tlđd.
(13).Xem: Candido Cunha, Tlđd.