nghiên cứu - trao đổi
Tạp chí luật học số 1/2003
35

1. Internet, tên miền và ảnh hởng của
chúng tới vấn đề bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa
Về khía cạnh kĩ thuật, Internet có thể đợc
miêu tả nh là một hệ thống mạng của các
mạng, nơi mà tất cả các máy tính đều có thể
kết nối đợc với nhau để tìm kiếm, trao đổi
thông tin, kinh doanh, quảng cáo sản phẩm
Internet đ, đang và sẽ có nhiều ảnh hởng tới
mọi mặt hoạt động trong đời sống con ngời
trong đó có hoạt động bảo hộ nhn hiệu hàng
hóa (NHHH). Hiện nay, các luật gia trên thế
giới cũng đ tổng kết và thấy đợc rằng thành
tố cơ bản nhất của Internet - hệ thống tên miền
(the Domain Name System-DNS) có những
ảnh hởng rất lớn tới vấn đề bảo hộ NHHH.
Trong phạm vi bài báo này, chúng tôi phân tích
một số khía cạnh bảo hộ NHHH trên cơ sở
DNS.
Hệ thống DNS thực hiện chức năng trung
tâm của Internet, nó giúp ngời sử dụng
Internet có thể định vị đợc thông tin cần tìm
trên mạng. Mỗi trang thông tin hay mỗi tài liệu

dài con số IP của nó. DNS ngày nay bao gồm
hàng chục triệu các tên miền nh vậy và mỗi
tuần có bình quân khoảng 21.000 tên miền mới
đợc đăng kí.
(1)

Để ngời sử dụng dễ ghi nhớ, thông
thờng tên miền đợc cơ cấu bao gồm miền
cấp hai (Second-Level Domain-SLD), dấu
chấm và miền cấp một (Top-Level Domain-
TLD). Ví dụ, nếu công ti ABC có tên miền trên
mạng www là ABC.com thì ABC là miền cấp
hai và com là miền cấp một. Miền cấp một có
Ths. Vũ Thị Phơng Lan *
* Giảng viên Khoa luật quốc tế
Trờng đại học luật Hà Nội nghiên cứu - trao đổi
36

Tạp chí luật học số 1/2003

hai loại: Miền cấp một nguồn (Generic Top-
Level Domain-GTLD) và miền cấp một m
quốc gia (Country Code Top-Level Domain-
CCTLD). GTLD có chức năng để chỉ ra thuộc
tính hay ngành nghề của chủ sở hữu tên miền.
Còn CCTLD để chỉ địa điểm hoạt động của
chủ tên miền hoặc quốc tịch của chủ tên miền.

Qua những đặc điểm trên, có thể nói tên
miền của các doanh nghiệp gần giống nh
NHHH, do vậy Internet và hệ thống tên miền
của nó có những ảnh hởng lớn đến vấn đề bảo
hộ NHHH. Những ảnh hởng đó thể hiện ở hai
khía cạnh chủ yếu sau:
Thứ nhất, Internet ngày càng trở nên phổ
biến và ngày càng đáp ứng một cách hoàn hảo
nhu cầu tạo môi trờng hoạt động mới cho con
ngời nên ngày càng nhiều doanh nghiệp có
nhu cầu đăng kí các dấu hiệu liên quan đến
Internet làm NHHH để phân biệt các sản phẩm
hay dịch vụ của mình, đặc biệt là các doanh
nghiệp có các sản phẩm trực tiếp liên quan đến
mạng Internet.
Thứ hai, vì Internet ngày càng trở thành
môi trờng hoạt động không thể thiếu của các
doanh nghiệp và công cụ để các doanh nghiệp
thể hiện sự tồn tại của mình trên mạng chính là
các tên miền nên các doanh nghiệp thờng có
xu hớng muốn dùng chính NHHH đ đăng kí
của mình làm miền cấp hai (SLD) trong tên
miền. Xu hớng cũng rất phổ biến là các cá
nhân hoặc doanh nghiệp khác lợi dụng điều đó
để đăng kí trớc tên miền có NHHH đ đăng
kí của công ti khác để rồi sau đó hởng lợi bất
chính từ việc đăng kí đó hoặc bán lại tên miền
này cho chính các chủ NHHH đăng kí trong đó.
Các hành vi này bị gọi là nhảy dù mạng
(cybersquatting).

tế cha có gì nhiều ngoài trao đổi, thu thập
thông tin hay cung cấp các dịch vụ kết nối
Internet cho ngời sử dụng. Vì thế cũng có thể
nói rằng không những cha đợc đề cập trong
các văn bản pháp luật mà ngay cả trong các tài
liệu nghiên cứu khoa học pháp lí thì vấn đề này
cũng hầu nh cha đợc nhắc tới.
ở Mĩ, hệ thống pháp luật điều chỉnh vấn
đề này có sự phát triển hơn khá nhiều. Có thể
nói, chính ở Mĩ, các hoạt động thực tiễn liên
quan đến Internet, trong đó có các hoạt động
liên quan đến NHHH diễn ra phong phú nhất.
Giá trị các giao dịch kinh doanh diễn ra trên
mạng tại đây hàng năm đ lên tới hàng nghìn tỉ
đô la. Chính vì vậy Luật NHHH năm 1946 của
Mĩ trong một thập kỉ trở lại đây đ sớm có
những sửa đổi liên quan tới việc bảo hộ NHHH
trên Internet và đối với việc đăng kí tên miền.
Quan trọng hơn, Cục sáng chế và NHHH Mĩ
đ có những hớng dẫn quan trọng về việc
đăng kí và bảo hộ các NHHH liên quan đến tên
miền hay Internet. Với thực tiễn nh vậy, các
cơ quan nhà nớc của Mĩ đ sớm thấy đợc
tính chất đa biên của Internet và đ đề nghị
WIPO chủ trì thực hiện các nghiên cứu và đa ra
các đề xuất về việc định hình các chính sách
thống nhất đối với mạng Internet. Một trong
những đề xuất của WIPO đ đợc Công ti Internet
về số và tên đăng kí (Internet Corporation for
Assigned Names and Numbers - ICANN) đa

khi đăng kí các NHHH có hàm chứa các dấu
hiệu Internet:
- Các kí tự bắt đầu của URL là http://www,
TLD là các dấu hiệu không có tính phân biệt vì
đó là những dấu hiệu bắt buộc phải sử dụng
cho mọi hoặc một số lợng lớn các URL khi
ngời sử dụng truy cập Internet. Khi nhìn thấy
chúng ngời sử dụng sẽ cho rằng chúng chỉ có
vai trò trong việc giúp họ định vị địa chỉ thông
tin chứ không phải để phân biệt hàng hoá dịch
vụ. Vì vậy, các nhn hiệu chỉ bao gồm các kí nghiên cứu - trao đổi
38

Tạp chí luật học số 1/2003

tự này sẽ không có khả năng đăng kí nh một
NHHH cho các dịch vụ đăng kí mạng. Chỉ khi
nào các kí tự này đi kèm với các kí tự khác nh
miền cấp hai (ví dụ: nhn ABC.com) hay hình
vẽ (ví dụ: .COM) thì lúc đó nó sẽ có tính phân
biệt và có thể đợc đăng kí.
- Đối với tên miền, về bản chất nó có chức
năng định vị địa chỉ thông tin chứ không phải
chức năng phân biệt hàng hoá dịch vụ. Nó chỉ
có thể đợc đăng kí bảo hộ NHHH khi nó đợc
sử dụng để làm dấu hiệu phân biệt hàng hoá,
dịch vụ mà thôi. Vì vậy, muốn đăng kí tên

dịch vụ ngân hàng) thì sẽ không có khả năng
đăng kí bởi bản thân .com không có tính
phân biệt và cả họ gia đình hay thuật ngữ mang
tính mô tả hay thuật ngữ chung của ngành
nghề đăng kí cũng vậy.
* Khía cạnh 2: Các hoạt động đăng kí tên
miền ảnh hởng tới quyền NHHH
ở khía cạnh này, mối quan tâm xuất hiện
từ phía các tổ chức và cơ quan quốc tế, ví dụ:
WIPO hay ICANN, chứ không phải từ phía
quốc gia. Bởi vì, WIPO là tổ chức quốc tế
chuyên về lĩnh vực bảo hộ sở hữu trí tuệ còn
ICANN là thiết chế t nhân chuyên về quản lí
và đăng kí tên miền trên Internet. Theo các cơ
quan này thì việc đăng kí tên miền trên
Internet có thể ảnh hởng tới quyền NHHH
của chủ NHHH khi ngời đăng kí có những
hành vi lạm dụng sự đăng kí với ý đồ xấu để
trục lợi là nhảy dù mạng. Đó là những trờng
hợp cụ thể sau:
- Ngời đ đăng kí tên miền hay mua đợc
tên miền từ ngời khác chỉ để nhằm mục đích
bán lại hay cho thuê hoặc chuyển giao bằng
cách khác tên miền đó cho ngời khác hay đối
thủ cạnh tranh của ngời này để lấy một số
tiền vợt quá chi phí đăng kí tên miền theo hoá
đơn đ bỏ ra.
- Ngời đăng kí tên miền để nhằm mục
đích ngăn chặn ngời chủ của NHHH hay
nhn hiệu dịch vụ đăng kí nhn hiệu đó trên

bảo hộ NHHH nổi tiếng ở mức độ cao hơn.
Các trờng hợp cụ thể trên cho thấy khi tên
miền giống hệt NHHH đ đợc đăng kí bảo hộ
chỉ có thể bị coi là vi phạm quyền NHHH của
chủ nhn hiệu đó khi chủ tên miền có ý đồ xấu
để trục lợi. Có nghĩa rằng ngời chủ nhn hiệu
muốn kiện ngời chủ tên miền thì phải chứng
minh đợc ngời chủ tên miền có các hành vi
hoặc thể hiện mục đích thuộc các trờng hợp
cụ thể. Đối với NHHH nổi tiếng, WIPO đ đề
nghị mức bảo hộ cao hơn. Trên cơ sở nhận
định xu hớng đăng kí các NHHH nổi tiếng
dới dạng các tên miền là xu hớng phổ biến
trên Internet và thể hiện rõ ràng mục đích trục
lợi từ sự nổi tiếng của nhn hiệu, WIPO cho
rằng cần phải cấm bất kì ai không phải là chủ
NHHH nổi tiếng đợc đăng kí nhn hiệu đó
làm tên miền bất kể với miền cấp một thế nào.
Ví dụ, nhn hiệu nổi tiếng là Coca-Cola thì
không ai ngoài chủ nhn hiệu có thể đợc cấp
đăng kí tên miền cho nhn đó, cho dù là nhn
Coca-Cola.com hay Coca-cola.net hay Coca-
Cola.org
Ngoài ra, nếu có ngời muốn đăng kí từ
ngữ tơng tự tới mức có thể gây nhầm lẫn với
NHHH nổi tiếng làm tên miền thì WIPO lại đề
xuất phải xem xét hai vấn đề. Thứ nhất là lợi
ích của chủ NHHH nổi tiếng có thể bị ảnh
hởng từ việc đăng kí tên miền đó không. Nếu
lợi ích của chủ nhn hiệu có thể bị ảnh hởng

điều tra tên miền trên Internet (the Final Report of the
WIPO Internet Domain Name Process) ngày
30/4/1999.
(2). Mục 4.b Chính sách thống nhất giải quyết các
tranh chấp liên quan đến tên miền (Uniform Domain
Name Dispute Resolution Policy) ban hành ngày
24/10/1999 bởi ICANN, tr.55 Báo cáo của WIPO năm
1999.
(3). Báo cáo của WIPO năm 1999, tr.8.