đặc san về xử lí vi phạm hành chính
17
Tạp chí luật học
Ths. Bùi thị đào *
ỏc hot ng ca Nh nc u cú c
tớnh chung l phi tuõn theo nhng th
tc phỏp lớ nht nh. Ngha l phi tuõn theo
cỏc quy nh ca phỏp lut v th t cỏc
cụng vic phi tin hnh, ni dung c th ca
tng cụng vic v ngi thc hin cụng vic
ú. Vic t ra cỏc th tc phỏp lớ nhm xỏc
nh ni dung v quy trỡnh thc hin cỏc
cụng vic mt cỏch hp lớ giỳp cho hot
ng ca Nh nc tit kim c thi gian,
cụng sc m li cú kt qu cao.
X pht vi phm hnh chớnh cng l hot
ng ca Nh nc nờn hot ng ny cng
phi tuõn theo th tc do phỏp lut quy nh.
Hn na, x pht vi phm hnh chớnh nh
hng trc tip n nhng quyn v li ớch
ca nhng ch th nht nh nờn th tc x
pht vi phm hnh chớnh khụng ch m bo
cho hot ng ca Nh nc tin hnh hp lớ
m cũn bo v quyn v li ớch chớnh ỏng
ca cỏ nhõn, tp th v Nh nc. Xut phỏt
t nguyờn tc Mi vi phm hnh chớnh phi

ny khỏc th tc n gin ch, khi phỏt
hin hnh vi vi phm, ngi cú thm quyn
x pht khụng ra quyt nh x pht ngay
m phi lp biờn bn vi phm hnh chớnh.
S d trong trng hp ny cn phi lp
biờn bn vỡ:
- Hnh vi vi phm phc tp nờn trong
thi gian ngn (ngay khi phỏt hin vi phm)
v vi nhng biu hin bờn ngoi ca vi
C

* Ging viờn Khoa hnh chớnh - nh nc
Trng i hc lut H Ni

đặc san về xử lí vi phạm hành chính
18
Tạp chí luật học
phm c nhn bit mt cỏch trc tip
thng khụng ỏnh giỏ chớnh xỏc loi
vi phm, tớnh cht, mc ca vi phm nờn
khụng th ra quyt nh x pht ngay. Trong
khi ú, x pht vi phm hnh chớnh phi
ỳng ngi, ỳng vi phm nờn vic ghi li
cỏc s kin, hin tng, tỡnh tit, s liu liờn
quan n vi phm (lp biờn bn) lm cn c
sau ú x pht l rt cn thit.
- Hnh vi vi phm hnh chớnh c phỏt
hin nhng ngi phỏt hin khụng thm
quyn x pht, ngi cú thm quyn x pht
li khụng cú mt ti hin trng chng

iu kin mc pht thuc thm quyn
ca ngi phỏt hin vi phm hnh chớnh:
Mc pht c xỏc nh ỏp dng th tc
n gin l mc pht c th c ỏp dng
i vi tng hnh vi, trong khi ú mc pht
xỏc nh thm quyn ca ngi x pht
l mc cao nht ca khung tin pht. Nh
vy, s cú trng hp mc pht nm trong
gii hn pht theo th tc n gin nhng
ngi phỏt hin hnh vi vi phm li khụng
cú thm x pht. Vớ d, chin s cụng an
nhõn dõn phỏt hin hnh vi xe ụ tụ
lũng ng khụng ỳng quy nh (khung
tin pht t 80.000 ng n 120.000
ng). Nu hnh vi ny khụng cú tỡnh tit
tng nng, gim nh thỡ mc pht c ỏp
dng l 100.000 ng v theo quy nh ca
phỏp lut thỡ s pht theo th tc n gin,
nhng vỡ mc cao nht ca khung tin pht
l 120.000 ng nờn chin s cụng an nhõn
dõn khụng cú quyn pht m phi chuyn
v vic lờn cp trờn. Khi ú khụng th ỏp
dng th tc n gin vỡ khụng th ra quyt
nh ti ch v nu khụng lp biờn bn thỡ
ngi cú thm quyn x pht khụng cú cn
c ra quyt nh.
Ngoi ra, tuy phỏp lut khụng ch rừ
nhng ỏp dng c th tc n gin cũn
cú hai iu kin n, ú l ngi x pht


hp ỏp dng th tc n gin nờn khụng lp
biờn bn. Nh vy, hnh vi ó c thc
hin, ó b phỏt hin nhng khụng th x lớ
c, ngi phỏt hin ra hnh vi vi phm ó
buc phi b lt vi phm v ú l iu vụ lớ.
S vụ lớ ny cho thy cn xem xột li trng
hp ỏp dng th tc n gin.
Thit ngh, khụng nờn quy nh pht
cnh cỏo v pht tin t 5.000 ng n
100.000 ng ch pht theo th tc n gin
m nờn quy nh ch pht theo th tc n
gin i vi pht cnh cỏo v pht tin t
5.000 ng n 100.000 ng. Ngha l,
trong trng hp pht cnh cỏo hay pht tin
n 100.000 ng cú th ỏp dng th tc n
gin nu tho món tt c cỏc iu kin phỏp
lut quy nh v cú th ỏp dng th tc lp
biờn bn khi xột thy cn thit. Tt nhiờn,
vn ny li liờn quan ti thm quyn lp
biờn bn vi phm hnh chớnh.
2. Ngi cú thm quyn lp biờn bn
vi phm hnh chớnh
Khon 1 iu 55 Phỏp lnh quy nh:
Khi phỏt hin vi phm hnh chớnh thuc
lnh vc qun lớ ca mỡnh, ngi cú thm
quyn x pht vi phm ang thi hnh cụng
v phi kp thi lp biờn bn, tr trng hp
x pht theo th tc n gin. Nh vy,
ngi cú thm quyn lp biờn bn vi phm
hnh chớnh (tr trng hp vi phm hnh

lp biờn bn v ngi x pht cú quan h
tng i cht ch). Tuy nhiờn, thc tin x
lớ vi phm hnh chớnh li t ra nhng tỡnh
hung sau:
- Mt ngi thc hin nhiu hnh vi vi
phm hnh chớnh thuc cỏc lnh vc qun lớ
khỏc nhau.
Vớ d, mt ngi sn, bt ng vt rng
vo thi v cm sn, bt ri a lờn xe ti
ch i tiờu th. Trờn ng vn chuyn, do
xe chy quỏ tc nờn b cnh sỏt giao
thụng gi li, khi ú hnh vi sn, bt ng
vt rng mi b phỏt hin. Vy cnh sỏt giao
thụng ch lp biờn bn v hnh vi chy quỏ
tc phỏp lut quy nh hay lp biờn bn
c hnh vi sn, bt ng vt rng vo thi v
cm sn bt? Nu cnh sỏt giao thụng lp
biờn bn v hnh vi sn, bt ng vt rng
thỡ khụng ỳng thm quyn vỡ qun lớ v bo
v rng khụng thuc lnh vc qun lớ ca
cnh sỏt giao thụng. Nu cnh sỏt giao thụng
khụng lp biờn bn hnh vi ny thỡ phi gi
c quan kim lõm hay ch tch u ban nhõn
dõn ti lp biờn bn thỡ mi ỳng thm
quyn. õy l trng hp mt ngi thc
hin nhiu hnh vi vi phm hnh chớnh, theo
khon 2 iu 56 Phỏp lnh nm 2002 thỡ
ngi cú thm quyn x pht ch ra mt
quyt nh trong ú quyt nh hỡnh thc,
mc x pht i vi tng hnh vi ri tng
®Æc san vÒ xö lÝ vi ph¹m hµnh chÝnh
21
T¹p chÝ luËt häc
liệu, phương tiện vi phạm có thể bị tẩu tán,
tiêu huỷ và phải báo cơ quan có thẩm quyền
tới lập biên bản vi phạm hành chính. Như
vậy, sẽ rất phức tạp và mất thời gian.
- Người có thẩm quyền xử phạt phát hiện
hành vi vi phạm thuộc lĩnh vực của mình
trong thời gian không thi hành công vụ.
Trường hợp này, người phát hiện vi
phạm hành chính không có quyền lập biên
bản. Xét dưới góc độ quyền lực, điều này là
hợp lí vì khi không thi hành công vụ thì
người đó không sử dụng quyền lực nhà
nước, họ chỉ là công dân bình thường.
Nhưng nếu xét dưới góc độ thực tế thì trong
nhiều trường hợp những người này có
nghiệp vụ và kinh nghiệm trong đấu tranh
phòng chống vi phạm pháp luật nên có khả
năng phát hiện kịp thời, ngăn chặn hiệu quả
hành vi vi phạm hành chính. Việc không cho
phép người có thẩm quyền xử phạt khi
không thi hành công vụ được lập biên bản vi
phạm hành chính có thể coi là sự lãng phí
nhân lực, làm giảm hiệu quả đấu tranh
phòng, chống vi phạm pháp luật.
(2)

hành chính?
Theo nội dung của Pháp lệnh năm 2002
thì chỉ có hai thủ tục xử phạt vi phạm hành
chính, trong đó trường hợp áp dụng từng thủ
tục được quy định theo cách khác nhau.
Trường hợp áp dụng thủ tục đơn giản được
chỉ rõ, bao gồm:
- Xử phạt cảnh cáo;
- Phạt tiền từ 5.000 đồng đến 100.000 đồng.
Trường hợp áp dụng thủ tục có lập biên
bản được xác định bằng phương pháp loại
trừ, đó là tất cả các trường hợp xử phạt trừ
trường hợp phạt theo thủ tục đơn giản. Điều
đó có nghĩa là, khi xử phạt vi phạm hành
chính chỉ có thể áp dụng thủ tục đơn giản
hoặc thủ tục có lập biên bản, không còn thủ
tục nào khác. Như vậy sẽ không hợp lí trong

đặc san về xử lí vi phạm hành chính
22
Tạp chí luật học
cỏc trng hp sau õy:
- Hnh vi vi phm hnh chớnh cú mc
pht trờn 100.000 ng nhng xy ra ó quỏ
lõu. Trong thc t, khụng phi mi hnh vi
vi phm hnh chớnh u c phỏt hin khi
ang thc hin hoc va mi thc hin xong
m cú nhiu trng hp hnh vi vi phm ó
chm dt t lõu mi b phỏt hin. Nhng
hnh vi ny nu cha ht thi hiu x pht

bn khụng? Nờn chng phỏp lut quy nh
thờm cỏc trng hp ngoi l th tc x
pht vi phm hnh chớnh thc s cú ý ngha
trong thc tin.
Túm li, u tranh phũng, chng vi
phm hnh chớnh cú hiu qu, th tc x
pht vi phm hnh chớnh thc s cú giỏ tr
tớch cc trong hot ng x pht vi phm
hnh chớnh thỡ:
- Cn m rng i tng c quyn lp
biờn bn vi phm hnh chớnh;
- Th tc x pht cú lp biờn bn cn
c ỏp dng c trng hp mc pht tin t
100.000 ng tr xung trong trng hp
cn thit;
- Khụng cng nhc ch ỏp dng hai th
tc x pht vi phm hnh chớnh l th tc
n gin v th tc cú lp biờn bn m cn
cú thờm cỏc ngoi l.
Tuy nhiờn, chỳng ta khụng th b qua
nhng bo m phỏp lớ nhm ngn nga kh
nng tu tin trong s dng quyn lc nh
nc hay phc tp hoỏ hot ng x pht,
gõy phin h cho dõn./.

(1)Xem: iu 3 Phỏp lnh x lớ vi phm hnh chớnh
nm 2002.
(2). iu 64 B lut t tng hỡnh s cũn cho phộp bt
c ngi no cng cú quyn bt ngi phm ti qu
tang hoc ang b truy nó.