Đặc san 60 năm liên hợp quốc
70
Tạp chí luật học
ThS. Nguyễn Thị Thuận *
in chng Liờn hp quc c kớ kt
ngy 26/6/1945 SanFrancisco (Hoa
Kỡ) ti phiờn hp kt thỳc hi ngh quc t v
vn thnh lp Liờn hp quc v chớnh
thc cú hiu lc ngy 24/10/1945 sau khi ó
c a s cỏc nc kớ kt phờ chun. L k
nim 60 nm ngy kớ Hin chng Liờn hp
quc c t chc ngy 27/6 va qua ti tr
s Liờn hp quc New York (M) v ti
thnh ph SanFrancisco ni cỏch õy 60 nm,
50 nc thnh viờn u tiờn ó kớ bn Hin
chng khai sinh t chc quc t m vai trũ
c bit quan trng ca nú ó c cng
ng quc t tha nhn. Ti bui l, ch
tch i hi ng Liờn hp quc GinPinh
ó khng nh 60 nm ó qua i nhng
Hin chng Liờn hp quc khụng h mt
i hiu lc cng nh tm nhỡn chớnh tr sc
so ca nú m vn tip tc nh hng
hnh ng ca Liờn hp quc trc nhng
thỏch thc v nhng mi e do m th gii
ng i ang phi i mt.

Hin chng luụn l cn c phỏp lớ vng chc
cho mi hot ng ca t chc quc t ln
nht hnh tinh trong bi cnh th gii cú
nhiu bin ng.
Th hai; Hin chng Liờn hp quc l
ngun phỏp lớ quan trng nht ca lut quc
t v cng thng xuyờn c vin dn trong
cỏc quan h hp tỏc quc t. Vn ny c
th hin rt rừ khụng ch trong thc tin quc
t m ngay c trong khụng ớt cỏc iu c
quc t song phng hoc a phng, Hin
chng cng thng c vin dn nh mt
H

*
Tr

ng

i hc Lut H
N
i §Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc §Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc
T¹p chÝ luËt häc


quy định của Hiến chương so với các quy
định trong các điều ước quốc tế khác khi có
sự xung đột về nghĩa vụ còn được thừa nhận
cả trong một số điều ước quốc tế quan trọng
khác. Tại Điều 30 Công ước Viên năm 1969
về Luật điều ước quốc tế được kí kết giữa các
quốc gia khi quy định về “thi hành điều ước
quốc tế kế tiếp nhau về cùng một đối tượng
điều chỉnh”, ở khoản 1 cũng đã thừa nhận
Điều 103 Hiến chương Liên hợp quốc khi ghi
nhận “Ngoài các quy định của Điều 103 Hiến
chương liên hợp quốc ”. Có thể so sánh thứ
bậc của các quy định trong Hiến chương Liên
hợp quốc với các quy định trong các điều ước
quốc tế khác cũng tương tự như thứ bậc của
các quy định trong Hiến pháp với các quy
định của các văn bản pháp luật khác trong hệ
thống pháp luật của mỗi quốc gia. Hiện nay,
mặc dù số lượng các điều ước quốc tế được kí
kết là rất lớn, nội dung thoả thuận trong các
điều ước cũng rất đa dạng nhưng hiện tượng
“xung đột” giữa nghĩa vụ phát sinh từ Hiến
chương với nghĩa vụ phát sinh từ các điều
ước quốc tế khác hầu như ít gặp trong thực
tiễn. Rõ ràng là các quy định trong Hiến
chương chính là những chuẩn mực, những
căn cứ pháp lí chính xác và tin cậy cho các
quốc gia khi tham gia vào đời sống quốc tế.
Là một điều ước quốc tế, Hiến chương đã
không chỉ dung hoà được lợi ích cơ bản của

chắc cho hoạt động vì hoà bình và phát triển
của tổ chức quốc tế này nói riêng và của nhân
loại nói chung. Ra đời từ giữa thập niên 40
của thế kỉ trước, Hiến chương Liên hợp quốc
đã và đang bộc lộ một số hạn chế cần được
khắc phục như các quy định về cơ cấu thành
viên của Hội đồng bảo an, quyền hạn của Đại
hội đồng và Hội đồng bảo an dẫn tới việc
trong thực tiễn, một hoặc một nhóm các quốc
gia có thể lợi dụng các quy định trong Hiến
chương để thao túng các hoạt động của Liên
hợp quốc như tình trạng “đóng băng” việc kết
nạp các ứng cử viên là các nước thuộc hệ
thống xã hội chủ nghĩa hoặc tư bản chủ nghĩa
trong thập niên 50. Những hạn chế này cũng
là điều khó tránh khi quy mô thành viên của
Tổ chức đã gia tăng đáng kể (thành viên ban
đầu của Liên hợp quốc chỉ gồm 51 quốc gia
còn hiện nay đã là 191 thành viên). Mặt khác,
sự biến đổi của đời sống quốc tế và đòi hỏi
của các quốc gia đối với Liên hợp quốc hiện
nay cũng không giống như với thời kì Liên
hợp quốc mới được thành lập. Ngay trong
Hiến chương Liên hợp quốc cũng đã trù liệu
đến khả năng Hiến chương có thể được sửa
đổi. Những thủ tục pháp lí để xem xét, sửa
đổi Hiến chương, hiệu lực thi hành của những
điều khoản Hiến chương được sửa đổi…
được quy định tại Chương XVIII.
Về mặt thực tế, Hiến chương Liên hợp

thảm hoạ mà nhân loại đang phải đối đầu
như: Tình trạng đói nghèo, dịch bệnh, động
đất, sóng thần buộc cộng đồng quốc tế
phải xem xét lại vai trò của Liên hợp quốc.
Không ít các quy định của Hiến chương đã
làm cho Liên hợp quốc khó có thể phản ứng
kịp thời trước nhiều sự kiện quốc tế đã và
đang xảy ra. Chính vì vậy, vấn đề sửa đổi §Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc §Æc san 60 n¨m liªn hîp quèc
T¹p chÝ luËt häc

73

Hiến chương nhằm cải tổ Liên hợp quốc đã
trở nên rất cấp bách.
Việc sửa đổi Hiến chương phải hướng tới
một số mục đích cơ bản sau:
- Đảm bảo sự bình đẳng thực sự giữa
các quốc gia thành viên Liên hợp quốc nói
riêng và các quốc gia trong cộng đồng quốc
tế nói chung;
- Gia tăng quyền lực cho Liên hợp quốc
để đảm bảo cho tổ chức này hoạt động hiệu
quả hơn xứng đáng với vai trò, vị trí là trung
tâm phối hợp hành động giữa các quốc gia vì
hoà bình và phát triển;
- Cơ cấu lại một số cơ quan của Liên hợp
quốc nhằm thích ứng với những biến động

nhưng xuất phát từ chức năng,
nhiệm vụ cũng như từ thực tiễn hoạt động của
Hội đồng bảo an, có thể khẳng định Hội đồng
bảo an mới là cơ quan có “thực quyền” lớn
nhất và chi phối hoạt động của Liên hợp quốc
trong mọi lĩnh vực chứ không chỉ đối với vấn
đề hoà bình và an ninh quốc tế. Mặc dù các
quốc gia đều có quan điểm thống nhất về sự
cần thiết phải cải tổ Hội đồng bảo an nhưng
các phương án cải tổ được đề xuất lại không
giống nhau. Cụ thể:
- Tăng số lượng thành viên Hội đồng bảo
an lên 24
(7)
trong đó gồm 11 thành viên
thường trực và 13 thành viên không thường
trực nhiệm kì 2 năm không được tái cử;
- Tăng số lượng thành viên Hội đồng bảo
an lên 24 trong đó giữ nguyên 5 thành viên
thường trực nhưng có 8 thành viên không
thường trực nhiệm kì 4 năm và có thể tái cử
và 11 thành viên nhiệm kì 2 năm không
được tái cử;
- Mở rộng thành phần Hội đồng bảo an
bằng cách tăng số thành viên thường trực lên
11 (tăng thêm 6) và thành viên không thường
trực lên 14 (tăng thêm 4) nhưng giữ nguyên
số lượng (5 quốc gia) thành viên có quyền
phủ quyết (quyền veto).
(8)

Một thực tế là bộ máy đồ sộ của Liên hợp
quốc dường như không đủ sức đảm nhiệm
được sứ mệnh của mình trong thế kỉ XXI.
Hiến chương Liên hợp quốc chắc chắn phải
được sửa đổi nhằm đáp ứng đòi hỏi của công
cuộc cải cách tổ chức quốc tế này. Nhưng
việc sửa đổi cụ thể như thế nào sẽ còn là vấn
đề không đơn giản do mọi công cuộc cải cách
Liên hợp quốc sẽ thất bại nếu không có được
sự chấp nhận của 5 uỷ viên thường trực Hội
đồng bảo an Liên hợp quốc là Anh, Pháp, Mĩ,
Nga và Trung Quốc. Tuy nhiên, cần khẳng
định quan hệ quốc tế hiện nay không thể
không có Liên hợp quốc và việc sửa đổi Hiến
chương - điều ước quốc tế đa phương quan
trọng nhất trong hệ thống pháp luật quốc tế
phải được tiến hành càng sớm càng tốt nhằm
cơ cấu lại Liên hợp quốc theo hướng ngày
càng hoàn thiện hơn để hoạt động của tổ chức
này đáp ứng được đòi hỏi của nhân loại về
một thế giới không còn chiến tranh, giàu có
hơn, an toàn và công bằng hơn./.

(1) Báo Nhân dân số ra ngày 29/6/.2005.
(2). Theo Điều 53 Công ước Viên năm 1969 về Luật điều
ước quốc tế (có hiệu lực ngày 27/1/1980 – Việt Nam gia
nhập năm 2001) quy phạm Jus cogens của Luật quốc tế
chung được hiểu là một quy phạm được cộng đồng các
quốc gia chấp thuận và công nhận là một quy phạm không
cho phép có bất kì vi phạm nào và chỉ được sửa đổi bằng

quốc tế) – Nxb Công an nhân dân – Hà Nội 1999.
(9). Đây là quan điểm của Uỷ ban cai quản toàn cầu –
một tổ chức phi chính phủ được thành lập vào tháng
9/1992 có thành viên là những chính khách và những
nhân vật nổi tiếng khác đến từ 28 quốc gia như: Thuỵ
Điển, Nga, Pháp, Mĩ, Trung Quốc, Hàn Quốc