Một số tác phẩm nổi tiếng trong lịch sử nghệ
thuật Công Giáo thể hiện chủ đề: "Hạ xác Chúa
Giêsu từ Thập Tự Giá" Trong suốt thời kỳ Phục Hưng (tk 14-16) lan sang tận cuối thời Baroque (tk
16-17), vẽ cảnh hạ xác Chúa Giêsu xuống khỏi Thập Tự Giá là một thách thức
lớn đối với các họa sĩ.
Trước hết là thách thức về mặt kỹ thuật. Cụ thể hơn, là thách thức của
nguyên tắc “vẽ đúng” theo cách nhìn “hiện thực” và theo các tiêu chuẩn thẩm
mỹ về tính “cao cả”: làm thế nào để diễn tả hình ảnh Chúa Giêsu đã chết
được đưa xuống khỏi Thập Tự Giá trong dáng dấp quặt quẹo mà không làm
mất đi vẻ uy nghiêm của Người và không làm kinh sợ…
Tiếp theo, là thách thức về mặt tư tưởng. Cụ thể hơn, là thách thức của cách
lý giải chủ đề và biểu hiện nghệ thuật. Hình ảnh Chúa Giêsu bị đóng đinh trên
Thập Tự Giá, tuy đau thương, nhưng biểu hiện thẩm mỹ, căn bản vẫn là tinh
thần BI TRÁNG, và tự nó đã bao gồm một ý nghĩa BIỂU TƯỢNG “THẦN
THIÊNG” Hình ảnh Chúa Giêsu sống lại, đi ra hay bay lên từ mộ đá, đã là
hình ảnh khẳng định cho sự CHIẾN THẮNG và đã có ý nghĩa THẦN KỲ… Ở
cả hai chủ đề này, cách lý giải chủ đề, mang đầy tính lý tưởng và gần như sẵn
có, bởi vậy, sự thể hiện không trở nên quá khó Chủ đề “Hạ xác Chúa Giêsu
xuống khỏi Thập Tự Giá” thì khác hẳn. Nó gần như thuần tuý chỉ là câu
chuyện đời thường. Làm thế nào để thể hiện những hình ảnh đau thương đời
thường này mà không sa vào các tình cảm bi lụy thế tục, vẫn chuyển tải được
ý nghĩa thiêng liêng cần có…
Bởi những thách thức như vậy, mà họa sĩ nào cũng muốn lao vào để "đo
lường tầm vóc" của mình! May thay, không ít người đã thành công, nên cuối
cùng, cho đến ngày nay, chúng ta đã được nhìn thấy không ít tuyệt tác trong

117cm) sáng tác năm 1634 của họa sĩ người Hà Lan Rembrandt van Rijn
(1606-1669). Nói cuối cùng, bởi theo các nhà nghiên cứu lịch sử và phê bình
mỹ thuật phương Tây, sau tác phẩm của họa sĩ bậc thầy dùng ngôn ngữ ánh
sáng này, hầu như không còn tác phẩm nào có thể thể hiện cảnh hạ xác chúa
Giêsu xuống khỏi Thập Tự Giá vừa hiện thực, gần gũi vừa mang lại những
xúc cảm thiêng liêng đến vậy.
Rembrandt sáng tác bức tranh này khi mới 28 tuổi. Nhưng từ lâu trước đó,
ông đã được xem là một bậc thầy diễn tả “sự vận động của tâm hồn”. Ông có
vẻ như có thể nhìn thấu vào tâm tư của mọi loại người và biết họ sẽ cư xử ra
sao trong bất cứ tình huống cho sẳn nào. Chính tài năng này, đã làm cho
những bức tranh minh họa các câu chuyện trong Kinh Thánh của ông rất
khác biệt với tất cả mọi thứ từng được thực hiện trước đó. Ông thâm nhập
vào tinh thần của những câu chuyện và nỗ lực hình dung chính xác cái tình
thế hẳn đã xảy ra, và nỗi xúc động cũng như cách xử sự của con người trong
khoảnh khắc ấy. Hình ảnh trong tranh, qua cách thể hiện tài tình của ông, cho
thấy, đây là câu chuyện hoàn toàn hiện thực, với những con người mà dáng
dấp và hành vi như ta vẫn gặp trong đời sống hằng ngày. Nhưng cái ánh sáng
lung linh thì lại hết sức tuyệt diệu, vừa rất thực vừa mang đầy sắc thái “siêu
thực” của chiều sâu nội tâm. Thực tại được nhìn thấy, dường như đang ẩn
chứa những sự thật khác cần được chiêm nghiệm. Rất khó diễn tả bằng lời,
nhưng rõ ràng nó đã làm người xem rung động…
Tác phẩm này đang thuộc sở hữu của bảo tàng Hermitage ở St. Petersburg