Kiến trúc nhà độc đáo của
người Bana

Nhà sàn của người Ba na luôn được gọi bằng một tên gọi rất độc đáo: nhà dài. Đó
là những ngôi nhà không chỉ dài về mặt đo lường (độ dài trung bình 10m) mà ở đó
còn chứa đựng độ dài truyền thống của nhiều thế hệ sống chung trong ngôi nhà. Người Ba na sống chủ yếu trên các vùng đồi núi, chính vì thế, những nét kiến trúc,
chất liệu làm nhà cuat họ luôn gắn liền với thiên nhiên, tiện lợi với cuộc sống hàng
ngày. Nhà sàn của người Ba na dựng cao, thẳng, cách mặt đất 1 đến 2 m. Toàn bộ
nhà sàn được làm bằng gỗ, tre, nứa hoặc lô ô.

Nhà sàn của đồng bào Ba na có hình chữ nhật với chiều dài trung bình khoảng
10m. Mỗi căn nhà gồm 12 cây cột được chia đều mỗi bên 6 cây để tạo nên sự vững
chãi, cân bằng cho ngôi nhà. Để làm cột, người Ba na thường chọn cây cà chít –
một loại gỗ có vị đắng và cứng chắc, ít mối ăn để đảm bảo độ bền cho khung nhà.
Cột nhà được đẽo tròn, gốc có đường kính độ 30cm và ngọn khoảng 20cm được
đục một lỗ hình vuông để kết nối giữa cột và cây trính thượng. Cách trính thượng
khoảng 2m là trính hạ. Trính thượng và trính hạ được đẽo thành khối hình chữ
nhật. Hai cây đà được gác lên hai hàng trên đầu cây cột. Ở chính giữa trính thượng
có một trụ lỏng để chống đỡ đòn giông. Các rui gác lên, đòn giông xưa kia người ta
dùng các loại cây tròn thẳng, dài và cứng chắc. Ngày nay, người ta dùng cây xẻ
vuông hoặc hình chữ nhật với kích thước 5cm x 5cm hoặc 4cm x 6cm. Cây mè
chọn từ cây tre hoặc lồ ô chẻ ra. Với cách làm khéo léo, cẩn thận cộng với nguyên
liệu tốt đã làm nên sự bền, chắc của những ngôi nhà sàn Ba na.

Một ngôi nhà sàn bao giờ cũng có hai mái chính với hai mái phụ ở hai đầu gọi là

Đến thăm các ngôi nhà sàn của người Ba na, chúng ta không chỉ thấy được nét đặc
trưng của nó mà còn khâm phục tài năng của những bàn tay tài hoa dựng nên ngôi
nhà ấy. Đó là những đường nét tinh tế, khéo léo mang đậm nét văn hóa dân tộc Ba
na.

Có thể nói, nhà dài không chỉ là niềm tự hào của người Ba na về những nét kiến
trúc ấn tượng mà cong là niềm từ hào về một dân tộc luôn mang đậm giá trị văn
hóa truyền thống cộng đồng.