DDC ấn bản 14 rút gọn và công việc phân loại tài liệu khoa học xã hội
Trong xu thế số hóa kí hiệu phân loại tài liệu tại các thư viện khoa học và
chuyên ngành, trung tâm lưu trữ thông tin, việc ứng dụng khung phân loại
khoa học nhất, thỏa mãn tương đối yêu cầu phân loại tài liệu và mang tính
phổ cập là việc cần thiết. Qua thời gian dài sử dụng khung phân loại UDC tại
hệ thống thư viện công cộng, chúng ta đã nhận ra nhiều điều bất cập khi dung
lượng và nội dung môn ngành tri thức của tài liệu ngày càng phong phú, đa
dạng. UDC chưa đảm đương việc tạo lập chỉ số cơ bản phản ánh nội dung,
hình thức và công dụng của tài liệu. Ngay cả việc được ghép thêm bằng cách
cộng hơn hai chỉ số cơ bản đã tạo ra không ít bối rối cho việc tạo lập bộ máy
tìm tin và thuật ngữ tìm tin. Tuy nhiên UDC đã giải quyết một số vướng mắc
khi phân loại tài liệu về Đảng và về Chủ tịch Hồ Chí Minh hay một số chủ đề
chuyên ngành khác. Với xu thế chung, DDC đã trở lại với hệ thống thư viện
công cộng bằng việc Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao
và Du lịch) và Thư viện Quốc gia Việt Nam đã ban hành các văn bản liên
quan về việc sử dụng thống nhất và phổ biến áp dụng DDC cho toàn hệ thống
thư viện. Cái khó của DDC là việc chọn lọc và xác định chỉ số phân loại duy
nhất cho mỗi tài liệu. Trong khi thế giới DDC là phong phú thì việc quy định
xác lập chỉ số phân loại càng “đắt giá” và tạo không ít “bâng khâng” cho cán
bộ biên mục.
Đặc điểm chung nhất là một số đề mục, phân mục của các lớp chính trong
DDC quá chi tiết chưa thật sự phù hợp với điều kiện xuất bản tại Việt Nam.
Ngược lại một số chủ đề, chuyên ngành lại không nhiều đề mục, phân mục
phản ánh, cán bộ biên mục có "cảm giác" thiếu chỉ số phân loại cơ bản hoặc
chỉ số được ghép thêm để phân loại. Bài viết đề cập một số vấn đề về việc
phân loại tài liệu khoa học xã hội và chủ đề về Đảng Cộng sản Việt Nam,
Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trong lớp 300 - Khoa học xã hội có nhiều nội dung đề mục liên quan với
nhau, tùy thuộc vào đối tượng, chủ thể phản ánh. Ví dụ: Vấn đề giới, nếu
được xét góc độ xã hội thì khác với chủ thể kinh tế và cả luật pháp, có khi
liên quan đến vấn đề tâm lý học và cả hành chính công. Tuy nhiên, ở lớp 300,

tỉnh nên hướng đến khu vực địa lý các châu, các nước, đặc biệt là của Việt
Nam nói chung. Tránh việc chia nhỏ chỉ số phân loại đầy đủ bằng cách sử
dụng chi tiết bảng phụ thứ 2 như đã có trong DDC. Điều này tạo cơ sở tập
hợp các thông tin chuyên đề, tạo điều kiện bạn đọc tra tìm tài liệu. Ví dụ: Tài
liệu về dân ca Việt Nam; Phong tục các nước Đông Nam Á; Các hình thức
nghi lễ các nước Nam Mỹ
Trong lớp 300 - Khoa học xã học còn rất nhiều vấn đề cần bàn luận và đưa ra
những giải pháp thiết yếu giúp cho cán bộ biên mục dễ dàng hơn trong việc
chọn lựa các chỉ số phân loại như: vấn đề tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội,
nghề nghiệp ở Việt Nam và các nước khuynh hướng xã hội chủ nghĩa
Với tài liệu về Đảng cộng sản Việt Nam và chủ tịch Hồ Chí Minh, tác giả bài
viết xin đưa ra một số chủ kiến như sau:
Chỉ số cơ bản 324.259 707 là dành riêng cho Đảng Cộng sản Việt Nam. Chỉ
số 324.259 702 các Đảng phái tồn tại trong lịch sử, trước 1975 và nay không
còn. Phần chi tiết về Văn kiện Đại hội, công tác tổ chức xây dựng và phát
triển Đảng, sự lãnh đạo của Đảng trên các lĩnh vực kinh tế văn hoá xã hội và
các mặt hoạt động khác đều thể hiện trong chỉ số 324.259 707 1. Tuy nhiên
đây là chỉ số dành cho những tài liệu bao gồm nhiều đề tài hoặc một đề tài
mà trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, thời kỳ của Đảng. Những vấn đề cụ thể
gắn với một thời kỳ nhất định của Đảng như 1936-1939, thời kỳ xây dựng
CNXH ở miền Bắc, thời kỳ đấu tranh thống nhất đất nước, và công cuộc đổi
mới hiện nay cần sử dụng các chỉ số của thời kỳ tương ứng. Các tài liệu về
tiểu sử, sự nghiệp và hoạt động cách mạng của các lãnh tụ Đảng qua các thời
kỳ cần sử dụng chỉ số chung 324.259 707 09. Nhưng những tài liệu của các
lãnh tụ về từng vấn đề cụ thể hoặc tập hợp nhiều vấn đề của Đảng thì sử dụng
các chỉ số của từng thời kỳ. Điều này phù hợp với việc tạo lập thư mục
chuyên đề về Đảng.
Với tài liệu Chủ tịch Hồ Chí Minh, DDC đã tạo ra nhiều tình huống phân cấp
trong việc chọn lựa chỉ số phân loại. Một số vấn đề mang tính trọng tâm về
tài liệu Chủ tịch Hồ Chí Minh có thể được tóm lược như sau:

mà DDC đã tạo lập trên bước đường chinh phục thế giới tri thức nhân loại mà
tài liệu hàm chứa, mang lại. Điều cốt lõi của vấn đề là tạo ra sự hoàn thiện về
nội dung, hoàn mỹ về nghệ thuật, hoàn bị về học thuật của phân loại tài liệu
theo DDC chỉ nhằm phục vụ nhu cầu tra cứu tìm tin của bạn đọc sao cho
nhanh chóng, thuận lợi, khoa học và tốt nhất. Chắc chắn những điều bài viết
đề cập cần có nhiều ý kiến trao đổi, phân tích, bàn luận. DDC vì thế trở nên
cần thiết và gần gũi với những người làm công tác thư viện nói chung và cán
bộ biên mục nói riêng hơn bao giờ hết.
_______________
Trương Kim Bạ (Thư viện tỉnh Bạc Liêu)
(Nguồn: Tạp chí Thư viện)