TCNCYH 26 (6) - 2003
Nghiên cứu thâm nhiễm tế bào lympho
tại mô ung th phổi

Phạm Văn Linh
1
, Văn Đình Hoa
2
, Lê Đình Roanh
2
1
Trờng Đại học Y Hải Phòng,
2
Trờng Đại học Y Hà Nội

Sự tập trung các tế bào miễn dịch đặc hiệu tại chỗ là đặc điểm chính của đáp ứng miễn
dịch đối với các khối u. Nghiên cứu đợc tiến hành ở 73 trờng hợp ung th phổi của viện
Lao và bệnh phổi trung ơng: khảo sát sự thâm nhiễm các tế bào lympho trong các mô
bệnh phẩm của bệnh nhân ung th phổi tiên phát đợc phẫu thuật. Xác định sự thâm
nhiễm lympho bằng phơng pháp nhuộm HE, trong đó 47 trờng hợp nhuộm hoá mô miễn
dịch với kháng thể chống CD3, CD20, CD8. Thâm nhiễm lympho đợc tìm thấy ở 64% các
mô ung th, trong đó 42,5% trờng hợp có thâm nhiễm lympho ở mức cao. Thâm nhiễm
lympho ở mô đệm và khu vực xen kẽ giữa các tế bào ung th, nhng chủ yếu là ở mô
đệm. Hình thái nang chỉ thấy ở mô đệm. Sự thâm nhiễm các tế bào miễn dịch vào mô ung
th đã đợc phân tích và bàn luận.

i. Đặt vấn đề
Ung th là một trong những nguyên
nhân gây tử vong hàng đầu, là một vấn đề
lớn của toàn cầu.
Cho đến hiện tại đã có nhiều công trình

lympho tại mô ung th phổi.
ii. Đối tợng và phơng pháp
nghiên cứu
1. Đối tợng nghiên cứu
73 bệnh nhân đợc chẩn đoán ung th
phổi tiên phát và đợc phẫu thuật tại khoa
Phẫu thuật lồng ngực viện Lao và bệnh
phổi trung ơng từ năm 1998-2000.

12
TCNCYH 26 (6) - 2003
2. Phơng pháp nghiên cứu
Nghiên cứu hồi cứu cắt ngang
* Các bớc nghiên cứu:
1. Thu thập thông tin và bệnh phẩm
2. Tiến hành các kỹ thuật
- Kỹ thuật mô học thờng quy
- Kỹ thuật hoá mô miễn dịch: sau khi xử
lý, phủ các kháng thể, nhuộm theo quy
trình hoá mô miễn dịch (kháng thể đơn
clôn chống CD3, CD8, CD20, kháng thể
cầu nối biotin, phức hợp avidin biotin
peroxidase ) đánh giá kết quả trên kính
hiển vi quang học.
+ Thâm nhiễm lympho B, T: cả hai tiêu
bản nhuộm CD3 và CD20: nếu tồn tại cả
hai loại tế bào tơng ứng với mức phân tán
(D2, D3) và nhiều ổ (MF): thâm nhiễm kết
hợp.
Nếu chỉ có một loại tế bào (tơng ứng

ở mô ung th đệm 37 78,7
Kết hợp 10 21,3
Tổng số 47 100

Trong số 47 trờng hợp đợc đánh giá
có thâm nhiễm ở mô ung th, có 10 trờng
hợp (21,3%) sự thâm nhiễm kết hợp vừa ở
mô đệm vừa xen kẽ giữa các tế bào ung
th. Các trờng hợp còn lại (37 trờng hợp)
sự thâm nhiễm chỉ có ở mô đệm ung th.
Không có trờng hợp nào có sự thâm
nhiễm xen kẽ ở các tế bào ung th mà ở
mô đệm không có sự thâm nhiễm.
Về hình thái thâm nhiễm chúng tôi thấy
các hình thái thâm nhiễm tập trung ở mô
đệm ung th và có kết hợp hoặc không với
thâm nhiễm xen kẽ với các tế bào ung th.
Bảng 3: Vị trí và hình thái thâm nhiễm
Tại mô đệm Kết hợp
Phân tán 22 3
Tập trung 2 0
Kết hợp 13 7
Tổng số 37 10

Theo cách đánh giá mức độ thâm
nhiễm lympho tại mô ung th đợc trình
bày tại phần đối tợng và phơng pháp
nghiên cứu chúng tôi thu đợc kết quả

13

thành đám và tập trung tại phần trung tâm
và trong một số trờng hợp phân tán trong
mô đệm hay xen kẽ giữa các tế bào ung
th. Các tế bào CD3 (+) phân bố phân tán
trong mô đệm, xen kẽ giữa các tế bào ung
th hay tập trung ở vùng ngoại vi của các
vùng tế bào lympho thâm nhiễm thành
đám.

Bảng 5: Kết quả xác định CD3 và CD20
Tế bào thâm nhiễm Số lợng Tỷ lệ (%)
Tế bào CD20 (+)
chiếm chủ yếu
3 9,7
Tế bào CD3 (+)
chiếm chủ yếu
10 32,3
Kết hợp cả 2 loại 18 58
Tổng số 31 100

Kết quả không mong đợi mà chúng tôi
nhận đợc là hầu hết các trờng hợp đợc
đánh giá có thâm nhiễm tế bào lympho ở
mức độ cao tại mô ung th không có hoặc
có rất ít thành phần tế bào CD8(+).
Bảng 6: Kết quả nhuộm xác định CD8
Tế bào thâm nhiễm n %
Không có 18 58
Có với số lợng ít 10 32,3
Có nhiều 3 9,7

phân tán thấy cả ở mô đệm và xen kẽ giữa
các tế bào ung th. Thâm nhiễm tế bào
lympho ở vị trí xen kẽ giữa các tế bào ung
th chỉ thấy kết hợp cùng với thâm nhiễm
lympho ở mô đệm ung th và ở vị trí xen kẽ
giữa các tế bào ung th, chúng tôi không
thấy hình thái tập trung thành nang mà chỉ
thấy hình thái thâm nhiễm phân tán. Tại
mô đệm ở các vị trí tế bào lympho thâm
nhiễm tập trung thành nang chúng tôi thấy
trên các tiêu bản nhuộm HE hình ảnh của
nang lympho thứ phát.
Kết quả nghiên cứu ở các trờng hợp có
thâm nhiễm lympho tại mô ung th trên
các tiêu bản nhuộm HE và các tiêu bản
nhuộm hoá mô miễn dịch kết hợp xác định
CD3, CD20, CD8 của chúng tôi xác nhận
trong hơn một nửa số các trờng hợp có
thâm nhiễm tế bào lympho tại mô ung th,
hình thái đáp ứng miễn dịch kết hợp của cơ
thể.
Trong nghiên cứu của chúng tôi, ngay
cả trên những trờng hợp có thâm nhiễm
chủ yếu các tế bào T, có một tỷ lệ rất thấp
có thành phần TCD8 (+) trong các tế bào
T thâm nhiễm và trên những đối tợng có
thâm nhiễm, mật độ tế bào này cũng rất
tha thớt. Qua kết quả nghiên cứu này có
thể thấy đợc rằng hiệu quả của đáp ứng
miễn dịch thông qua vai trò gây độc tế bào

127-31.
3. Gotoh K, Gouchi A, Akura Y, et al
(1991), Augmentation of cytotoxicity of
tumor-infiltrating lymphocytes by biologycal
response modifier. Ins J.
Immunopharmacol, 13 (5), pp: 485-92.
4. John D.M (1998), Neoplasms of the
lung. In: AS Fauci, E Braunwald, KJ
Isselbacher: Harrison s Principles of
Internal Medicine. Mc Graw-Hill, 14 th
Ed,pp: 552-61.

15
TCNCYH 26 (6) - 2003

5. Tizard IR (1999), Resistance to
Tumors. In: Immunology, 4 Ed,pp: 306-19.
6. TrÐdaniel J, Strucker I, Migand I
(1991), DÐpistage du cancer bronchique.
RÐalitÐ et persspectives. Rev Mal Resp,
1991, 8, pp: 543-50.

Summary
Study on infiltrated lymphocytes in lung cancer
A central feature of any immune response toward tumor is the recruiment of specific
immune cell populations. Study carried out in National institute of Tuberculosis and
Pulmonary Diseases, investigating the infiltration of lymphocytes in surgically resected
specimens of primary lung cancer. Lymphoid infiltrates were quantified on standard HE
stained section and, in a subset of 47 cases, immunohistochemistry using antibodies to
CD3, CD20, CD8.