MỞ ĐẦU
Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước, là lớp người kế
tục sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ Quốc. Trong chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội của đất nước, chiến lược phát triển con người được đặc biệt coi
trọng, trong đó những ưu tiên cho trẻ em chiếm vị trí hàng đầu.
Mỗi đứa trẻ sinh ra đều có quyền được nuôi dưỡng, quyền được bảo vệ và
chăm sóc, quyền được giải trí, quyền được sống trong môi trường lành mạnh,… và
quyền được học tập
Như vậy, cha mẹ có nghĩa vụ phải đảm bảo quyền được học tập của con
mình. Cha mẹ phải khuyến khích, tạo mọi điều kiện tốt nhất có thể để con của
mình học tập tốt, phát triển năng khiếu, phát triển bản thân, làm người có ích cho
xã hội, góp phần xây dựng đất nước sau này.
***************
NỘI DUNG
I . Quyền được học tập, giáo dục của trẻ em trong pháp luật Việt Nam hiện
nay.
Sau khi phê chuẩn Công ước quốc tế về quyền trẻ em, Đảng và Nhà nước ta
đã ban hành nhiều văn bản nhằm thể chế hóa công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo
dục trẻ em: Luật bảo vệ ,chăm sóc và giáo dục trẻ em; Luật phổ cập giáo dục tiểu
học và nhiều văn bản pháp luật khác liên quan tới Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ
em.
Quyền được học tập là một trong những quyền cơ bản của trẻ em được pháp
luật nước ta qui định. Bên cạnh các quyền cơ bản khác như: quyền được khai sinh
và có quốc tịch, quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng; quyền sống chung với cha mẹ;
quyền được chăm sóc sức khỏe… quyền được học tập, góp phần hoàn thiện các
quyền trẻ em, tạo thành một hệ thống có mối liên quan chặt chẽ, mật thiết giúp cho
trẻ em có những điều kiện tốt nhất về việc phát triển mọi mặt. Quyền được học tập
của trẻ em chỉ được phát huy giá trị khi nó được trong mối quan hệ các quyền
khác… Những quyền cơ bản khác là điều kiện để đảm bảo quyền được học tập
1
thực hiện tốt hơn… đồng thời có sự hiệu quả của quyền được học tập thì các

cách quan trọng và hiệu quả nhất để phát huy năng lực mọi mặt của trẻ em .
Cũng theo Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quy định tại Điều 16 về
quyền được học tập của trẻ em. Đó là :
“1-Trẻ em có quyền được học tập
2-Trẻ em học bậc tiểu học trong các cơ sở giáo dục công lập không phải
trả học phí”
Trẻ em có quyền được học tập, điều này có nghĩa là bất kì trẻ em dưới mười
sáu tuổi, là công dân Việt Nam đều có quyền được đi học đúng độ tuổi,có quyền
tham gia học đầy đủ các chương tŕnh giáo dục của Nhà nước. Quyền năng này
được Nhà nước quy định và bảo đảm thực hiện. Mọi hành vi ngăn cấm việc trẻ em
không được thực hiện quyền được học tập một cách chính đánh đều là hành vi đi
ngược lại lợi ích, sự phát triển một cách bình thường của trẻ. Việc quy định cụ thể
thành văn bản pháp luật của Nhà nước, cho thấy sự quan tâm đặc biệt của toàn thể
xă hội đối với những mầm non tương lai đất nước sau này.
II-Thực trạng thực hiện quyền được học tập, giáo dục của trẻ em trong
gia đình hiện nay.
Việt Nam là một nước nông nghiệp với hơn 70% dân số sống ở nông thôn.
Đặc trưng của gia đình nông thôn là lao động nông nghiệp, sản xuất nhỏ, kĩ thuật
lạc hậu, chủ yếu nhờ vào sức lực cơ bắp và kinh nghiệm .Còn một bộ phận nhỏ là
gia đình ở đô thị và các thành phố lớn, sống phần lớn nhờ vào dịch vụ… Sự phân
hóa trong xã hội nước ta cũng khá lớn dẫn đến những cách thức khác nhau trong
việc thực hiện quyền của trẻ em trong đó có quyền được học tập.
Đặt trong bối cảnh, Việt Nam bước vào thời kỳ đổi mới, hòa nhập quốc tế,
tiến hành công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, gia đình Việt Nam ngày càng
có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chức năng cơ bản của mình, trong đó
có chức năng xã hội hóa trẻ em. Chính vì vậy trong Chỉ thị số 55-CT/TW ngày 28
tháng 6 năm 2000 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản
Việt Nam đã yêu cầu :”Đề cao vai trò và trách nhiệm của gia đình ,giúp đỡ và tạo
điều kiện cần thiết để các gia đình thực hiện trách nhiệm đối với thế hệ trẻ,tạo môi
trường lành mạnh cho sự phát triển của trẻ em .Tôn trọng và bảo đảm cho trẻ em

quan tâm đảm bảo tốt thì ở các vùng miền núi, các vùng sâu , vùng xa thì quyền
học tập của trẻ vẫn còn bị hạn chế nhiều. Nguyên nhân chủ yếu là mức sống của
người dân còn thấp, ý thức của gia đình các bậc cha mẹ chưa cao…. vì vậy , vẫn
xảy ra nhiều trẻ em không được đi học đúng độ tuổi, các trang thiết bị như sách vở,
bàn ghế, trường lớp để phục vụ nhu cầu học tập thiết yếu của trẻ chưa được đảm
bảo. Do đó, chất lượng giáo dục dù đã phấn đấu nhiều nhưng vẫn còn có sự yếu
kém so với mặt bằng chung của cả nước.
Huyện Vũng Liêm thuộc tỉnh Vĩnh Long là ví dụ điển hình. Ở đây, cơ sở vật
chất rất nghèo nàn, thiếu thốn, tình trạng trường học là nhà tranh vách đất còn phổ
biến, chưa có phòng vệ sinh , phòng làm việc của hiệu trưởng. Công tác xã hội còn
chưa thỏa đáng. Ở bậc tiểu học , cả huyện chỉ có 1 trường đạt chuẩn quốc gia, 1
4
giáo viên giỏi toàn quốc… Núi chung là ở đây, trẻ em chưa được các gia đình quan
tâm đúng mức trong việc học hành .
Phổ biến ở các vùng quê là tình trạng trẻ em bỏ học để ở nhà giúp gia đình
làm nông, hoặc là học nhưng không đủ tiền để theo hết các bậc học. Nhiều em lang
thang lên các thành phố lớn kiếm việc làm, tình trạng trẻ bị lạm dụng sức lao động,
bị lạm dụng tình dục có nhiều.
Sự phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường vẫn chưa chặt chẽ dẫn đến
quyền được học tập của trẻ bị hạn chế. Đương cử như vụ án ở huyện Tư Nghĩa,
Quảng Ngãi. Thầy giáo Đào Công Thọ tự sắp xếp buổi học “thực hành”về hô hấp
nhân tạo, và liên tiếp thực hiện hành vi dâm ô với 9 học sinh và 3 trong số đó bị
hiếp dâm. Vụ án này cho thấy: quyền được học tập của trẻ chưa được đảm bảo, khi
mà trẻ hoàn toàn có quyền từ chối buổi thực hành đó, vì học không đúng cách.
Cũng như việc nhà trường không có môi trường học tập đảm bảo, sự liên hệ giữa
gia đình và nhà trường vẫn chưa chặt chẽ.
Đó là một số vấn đề nổi lên trong xã hội hiện nay, trong việc thực hiện
quyền được học tập của trẻ em trong các gia đình hiện nay. Bên cạnh những ưu
điểm không thể phủ nhận như: việc trẻ được gia đình tạo điều kiện tốt cho học
tập,bố mẹ chăm lo đầy đủ cho con cái … thì vẫn còn những vướng mắc cần giải

gồm:
+ Giáo dục đạo đức, lối sống, lý tưởng
+ Giáo dục tri thức khoa học
+ Giáo dục lao động, hướng nghiệp
+ Giáo dục chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ.
Hiệu quả giáo dục , đảm bảo quyền học tập của trẻ phụ thuộc nhiều vào trẻ
và phương pháp giáo dục của gia đình đang sử dụng.Các phương pháp bảo đảm
quyền được học tập thường được sử dụng trong các gia đình đó là:
Giáo dục bằng tình cảm: Đây là phương pháp đặc trưng trong giáo dục gia
đình, thể hiện tính chất quyền uy và khoan dung. Người cha có những lúc dùng
quyền uy của mình để quyết định vấn đề lớn ảnh hưởng đến gia đình. Người mẹ
với tấm lòng khoan dung rộng lớn, nhẹ nhàng khuyên nhủ con cái. Hình thức rất
phong phú như kể chuyện, và thường đi vào tâm lí trẻ nhẹ nhàng, giúp trẻ ý thức
hơn với việc học và hiểu biết.
Giáo dục bằng nêu gương: cha mẹ nêu những tấm gương về người tốt để cho
trẻ có cái nhìn mới về con người, hướng trẻ thành người có ích, tránh phạm tội
Giáo dục bằng tăng cường quản lí: Khi trẻ bước vào độ tuổi vị thành niên thì
việc kết hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội cần phải tăng cường. Ví dụ như:
quản lí giờ giấc, quản lí việc học. Kinh nghiệm cho thấy phương pháp này của các
6
gia đình đặc biệt ở thành thị đã góp phần làm giảm tệ nạn xã hội ở trẻ, giúp trẻ say
mê học tập hơn.
Cần phải lưu ý rằng, muốn quyền được học tập của trẻ em được đảm bảo thì
bản thân các gia đình cũng cần củng cố nhận thức về “Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo
dục trẻ em và “Công ước quốc tế về quyền trẻ em”. Có như vậy, mới giúp quyền
trẻ em thực thi hiệu quả.
- Cần phải hỗ trợ tạo dựng môi trường học tập thân thiện với trẻ em trong
gia đình, trường học và cộng đồng. Tăng cường các biện pháp khuyến khích trẻ
học tập chủ động, thông qua các phương pháp dạy lớp ghép, các kỹ năng sống,
giáo dục song ngữ, cung cấp vật tư dạy học.

phát triển sức khỏe và trí óc, thành những đứa trẻ có bốn đức tính tốt: hoạt bát,
mạnh dạn, chất phát , thật thà. Dạy trẻ cũng như trồng cây non, trồng cây non được
tốt thì sau này cây lên mới tốt. Dạy trẻ từ nhỏ thì sau này các cháu mới thành người
tốt. Giáo dục các em là việc chung của gia đình –nhà trường - xã hội”. Lời căn dặn
của Bác cho thấy từ trước đến bây giờ và cả sau này nữa, trẻ em luôn cần được
chăm sóc, dạy bảo của gia đình, luôn cần được sự quan tâm của toàn xã hội.
Quyền được học tập của trẻ em là một trong những quyền cơ bản của trẻ,
giúp trẻ có được trí lực để cống hiến cho Tổ quốc sau nay. Trong chiến lược phát
triển kinh tế của đất nước cũng như bảo vệ Tổ Quốc thì trẻ em luôn đóng một vai
trò quan trọng. Vì vậy, việc tăng cường các biện pháp bảo đảm quyền trẻ em có
quyền được học tập là việc làm đúng đắn và cần thiết
Chính cha mẹ là những người có vai trò lớn nhất trong việc đảm bảo quyền
được học tập của con cái, phải đảm bảo cho con có hậu phương vững chắc để tự do
phát triển bản thân, học tập tốt để trở thành người có ích cho xã hội.

Danh mục Tài liệu tham khảo
1.Một số trang web như: unicef. org; baovetreem.org, …
8
2. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000
3. Giáo trình Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam – Trường Đại học Luật Hà Nội
( NXB CAND - 2009)
4. Toàn cảnh giáo dục Việt Nam hiện nay.
9