Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và tự do tôn
giáo trong pháp luật Việt Nam hiện nay Phạm Phương Hoa Khoa Luật. Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn ThS. Luật (Chuyên ngành đào tạo thí điểm)
Người hướng dẫn : PGS.TS. Tường Duy Kiên
Năm bảo vệ: 2013
112 tr .

Abstract. Luận văn góp phần cung cấp những tri thức khoa học cơ bản mang tính lý luận về
quyền của người có tín ngưỡng, tôn giáo; pháp luật về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo trong
pháp luật quốc tế; giúp người đọc nhận thức đầy đủ và toàn diện hơn quan điểm, chủ trương,
chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Việt Nam. Luận văn nêu lên thực trạng và
những bất cập trong việc bảo đảm thực hiện quyền của người có tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt
nam, từ đó nêu ra một số giải pháp cho việc bảo đảm thực hiện quyền của người có tín
ngưỡng, có tôn giáo ở Việt Nam.
Keywords.Quyền tự do tín ngưỡng; Tự do tôn giáo; Pháp luật Việt Nam; Quyền con người
Content.
1. Lý do chọn đề tài
Quyền tự do tín ngưỡng và tự do tôn giáo là một quyền con người cơ bản, được
cộng đồng quốc tế ghi nhận trong hệ thống pháp luật quốc tế: Hiến chương Liên hợp
quốc (1945), Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền (1948) và các công ước quốc tế về
quyền con người.
- Thực trạng tôn giáo ở Việt Nam: Việt Nam là quốc gia có nhiều tôn giáo, số
lượng đồng bào các tôn giáo chiếm tỉ lệ cao. Các tôn giáo đều có giá trị nhân văn cao
đẹp, đạo đời hòa hợp, đều mong muốn sống ‘‘tốt đời, đẹp đạo”, làm cho ‘‘Nước vinh,
đạo sáng”. Đảng, Nhà nước Việt Nam tôn trọng một sự thật lịch sử, một thực tế và đã

không thống nhất giữa các địa phương, thậm chí sai chủ trương, chưa đáp ứng được nhu
cầu tôn giáo ngày càng tăng của tổ chức, cá nhân tôn giáo.
Trình độ văn hóa dân chủ, văn hóa pháp luật, văn hóa nhân quyền của người
dân đến nay vẫn chưa cao, chưa đồng đều, ngay cả cán bộ trong bộ máy nhà nước cũng
chưa nhận thức đúng đắn, đầy đủ về tín ngưỡng, tôn giáo; về chủ trương, chính sách
của Đảng, pháp luật của Nhà nước về tự do tín ngưỡng và tự do tôn giáo; đặc biệt là
khuôn khổ pháp luật quốc tế về tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo. Ngoài ra, khó khăn
trong việc luật pháp hóa hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo còn gặp phải từ sự thiếu thiện
chí xây dựng của một số cá nhân trong và ngoài nước. Một bộ phận tín đồ, chức sắc
trong tôn giáo đã bị các thế lực xấu tìm cách lợi dụng để chống phá công cuộc xây
dựng đất nước, gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc; những phần tử cực đoan ở
nước ngoài cấu kết với bọn phản động trong nước lợi dụng vấn đề tôn giáo với chiêu
bài ‘tự do, dân chủ, nhân quyền”, coi đó như là con bài gây sức ép với Việt Nam trong
thảo luận về các vấn đề kinh tế, chính trị, ngoại giao để can thiệp sâu vào công việc nội
bộ của ta.
Như vậy, từ những nhận thức lý luận mới về tôn giáo, về bảo đảm quyền tự do
tín ngưỡng, tự do tôn giáo; từ kinh nghiệm quốc tế về quyền tự do tín ngưỡng, tự do
tôn giáo; từ thực trạng chính sách và việc thực hiện chính sách đối với tôn giáo, mặc
dù có nhiều thành tựu, song chưa tạo được hành lang pháp lý vững chắc, tính khả thi
và hiệu quả chưa cao.
Với những lí do trên, tác giả đã chọn đề tài “Bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng
và tự do tôn giáo trong pháp luật Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ của
mình, với mục đích góp phần khắc phục những hạn chế trong nghiên cứu khoa học về
bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo của cá nhân, tổ chức tôn giáo trước
yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay, nhằm bổ
sung, hoàn thiện và phát triển các quan điểm, chính sách đã có, đề xuất giải pháp nhằm
nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo ở Việt Nam trong
tình hình hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Từ lâu, giới nghiên cứu nước ngoài, nhất là các học giả Liên Xô, Trung Quốc,

lĩnh, văn kiện, nghị quyết từ đổi mới đến nay (Nghiên cứu tôn giáo, số 1/2011), Luận
văn thạc sĩ – Nguyễn Thị Diệu Thúy – Mã số 603810 về Quyền tự do tín ngưỡng, tự do
tôn giáo của công dân Việt Nam – Những vấn đề lý luận và thực tiễn; đặc biệt là cuốn
sách Tôn giáo và chính sách tôn giáo ở Việt Nam, của Ban Tôn giáo Chính phủ, đã giúp
tác giả có cái nhìn toàn diện hơn về tình hình tôn giáo; hiểu rõ quan điểm nhận thức tư
duy lý luận mới của Đảng ta về vấn đề tôn giáo, tôn trọng tự do tín ngưỡng, tự do tôn
giáo trong thời kỳ đổi mới.
Tuy nhiên, các công trình trên mới nghiên cứu, phân tích về chính sách, hoặc
pháp luật Việt Nam về tín ngưỡng, tôn giáo hoặc về tình hình tôn giáo, chưa có công
trình nào nghiên cứu tổng thể về vấn đề bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn
giáo trong pháp luật Việt Nam hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích: Nghiên cứu tổng quát về khuôn khổ pháp luật quốc tế và pháp
luật Việt Nam về quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo. Đánh giá lại hệ thống chính
sách, pháp luật liên quan đến tôn giáo và thực hiện chính sách tôn giáo trong thời kỳ
mới, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng,
tự do tôn giáo ở Việt Nam hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ: Để thực hiện được mục đích nói trên, tác giả đã đưa ra và giải
quyết các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu, làm rõ về nhận thức lý luận về tín ngưỡng, tôn giáo; quyền tự do
tín ngưỡng, tự do tôn giáo.
- Nghiên cứu, phân tích khuôn khổ pháp luật quốc tế về tự do tín ngưỡng, tự
do tôn giáo.
- Quan điểm, chính sách, pháp luật liên quan đến việc bảo đảm quyền tự do tín
ngưỡng, tự do tôn giáo. Từ đó đối chiếu, so sánh pháp luật Việt Nam về bảo đảm
quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo với các chuẩn mực quốc tế.
- Đánh giá thực trạng bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo trong
pháp luật Việt Nam hiện nay; trên cơ sở đó rút ra nguyên nhân của những bất cập
trong việc bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo.
- Kiến nghị, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc bảo đảm

trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Việt Nam về bảo đảm quyền
tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo.
Luận văn cũng nêu lên những thực trạng bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do
tôn giáo; những bất cập trong việc bảo đảm thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tự do
tôn giáo ở Việt Nam; từ đó nêu ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả của việc bảo
đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo ở Việt Nam trong thời kỳ mới.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn kết cấu
gồm 3 chương như sau:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo.
- Chương 2. Thực trạng bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn giáo trong
pháp luật Việt Nam hiện nay
- Chương 3. Quan điểm và giải pháp bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tự do tôn
giáo trong pháp luật ở Việt Nam hiện nay.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tài liệu tiếng việt
1. Ban Tôn giáo Chính phủ (1996), Báo cáo kết quả đoàn công tác tại Cộng hòa
Indonexia, Hà Nội.
2.
Ban Tôn giáo Chính phủ (2012), "Một số tôn giáo ở Việt Nam", tr.104, NXB Tôn
giáo, Hà Nội

3. Ban Tôn giáo Chính phủ (2012), Báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện chỉ thị
01/2005/CT-TTg, ngày 04/2/2005 của Thủ tướng Chính phủ về một số công tác
đối với đạo Tin lành.
4. Ban Tôn giáo Chính phủ (2012), Văn bản của Đảng và Nhà nước về tín ngưỡng,
tôn giáo, Nxb Tôn giáo, Hà Nội.
5. C.Mác (1995), "lời nói đầu - Góp phần phê phán triết học Pháp quyền của
Heeghen", C.Mác và Ph.Angghen toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia sự
thật, Hà Nội, tr.570.

21. Gudmundur alfredsson & asbjorn eide (2010), Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền
1948, tr.396, Nxb Lao động xã hội, Hà Nội.
22. Khoa luật Đại học Quốc gia (2011), Tuyển tập Hiến pháp một số quốc gia, Hiến
pháp nước Cộng hòa Pháp, tr.204.
23. Khoa luật Đại học Quốc gia (2011), Tuyển tập Hiến pháp một số quốc gia, Hiến
pháp Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, tr.88.
24. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), "Bộ Luật về Quyền của Hoa Kỳ,
1791 ", Tư tưởng về quyền con người, tr.122.
25. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), "Tuyên ngôn độc lập của Hợp
chủng quốc Hoa Kỳ", Tư tưởng về quyền con người, tr.115.
26. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), "Tuyên bố năm 1981 về xóa bỏ mọi
hình thức không khoan dung và phân biệt dựa trên tín ngưỡng, tôn giáo'', Giới
thiệu các văn kiện quốc tế về quyền con người, tr476.
27. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), "Tuyên ngôn Độc lập của Hợp
chủng quốc Hoa Kỳ năm 1776 ", Tư tưởng về quyền con người, tr.115.
28. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), "Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân
quyền Pháp, 1788", Tư tưởng về quyền con người, tr.119.
29. Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), "Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền
con người'', Giới thiệu các văn kiện quốc tế về quyền con người, tr.52
30. Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Các điều sửa đổi, bổ sung Hiến pháp
Hoa Kỳ, Tuyển tập Hiến pháp của một số quốc gia, tr.540.
31. Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Hiến pháp Hợp chủng quốc Hoa Kỳ,
Tuyển tập Hiến pháp của một số quốc gia, tr.538.
32. Khoa Luật Trường Đại học Quốc gia (2011), "Tuyển tập Hiến pháp của một số
quốc gia", tr.148, NXB Hồng Đức, Hà Nội. Điều 18E,
33. Khoa Luật Trường Đai học Quốc gia Hà Nội (2011), "Bình luận chung số 22 Quyền
tự do tư tưởng, tín ngưỡng hoặc tôn giáo (Điều 18), Tập hợp những bình luận/kiến
nghị chung của Ủy ban Công ước Liên Hợp quốc, tr.297.
34. Lý Du Sô (2007), "Sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam luôn được Nhà nước
tôn trọng và đảm bảo", Tạp chí Công tác tôn giáo, số 3/2007, tr.28;

Dân Chủ Cộng hòa, [truy cập ngày 6/02/2013].
51. http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B1_do_t%C3%B4n_gi%C3%A1o (Từ
điển về Tự do tín ngưỡng), [truy cập ngày 13/12/2012].

2. Tài liệu tiếng anh
52. Saeed Abdullah - Saeed Hassan (2004), Freedom of religion, apostasy and
Islam.
53. The Independence (2001), Taliban destroy acient Buddhist relics.
54. U.S. Department of State (2006), International Religious Freedom Report 2006 -
Iran.
55. http://www.gov.cn/test/2005-06/22/content_8406.htm, [truy cập ngày 26/12/2012].
56. http://www.hrcr.ofg/docs/American_Convention/oashr4.htm,[truy cập ngày
26/12/2012].
57. http://www.hri.org/docs/ECHR50.htm, [truy cập ngày 26/12/2012].
58. http://wwwl.umn.edu/humanrts/instree/loas2005.htm, [truy cập ngày 26/12/2012].