Bảo đảm quyền khiếu nại của công dân trong
pháp luật Việt Nam hiện nay
Nguyễn Băng Thanh
Khoa Luật
Luận văn ThS ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Hồng Thái
Năm bảo vệ: 2007

Abstract: Trình bày cơ sở lý luận về khiếu nại, quyền khiếu nại, nội dung bảo đảm
quyền khiếu nại của công dân, chú trọng vào bảo đảm về pháp lý. Tìm hiểu thực trạng
bảo đảm quyền khiếu nại của công dân ở Việt Nam hiện nay qua hoạt động thanh tra,
kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về khiếu nại và hoạt động xử lý các vi
phạm pháp luật về khiếu nại. Nêu các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo đảm
quyền khiếu nại của công dân: Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại; hoàn thiện cơ chế
và tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với việc bảo đảm quyền
khiếu nại của công dân; xây dựng, thực hiện chế độ trách nhiệm và xử lý nghiêm
minh các vi phạm quyền khiếu nại của công dân; dân chủ hoá đời sống xã hội; nâng
cao ý thức pháp luật, văn hoá pháp lý của cán bộ, công chức và công dân
Keywords: Pháp luật Việt Nam, Quyền công dân, Quyền khiếu nại

Content
MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài
Quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân. Thực hiện quyền
khiếu nại là hình thức dân chủ trực tiếp để nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã
hội, giám sát hoạt động của cơ quan, công chức nhà nước; đồng thời là một biện pháp để
công dân, tổ chức bảo vệ mình trước sự vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có
thẩm quyền.
Với bản chất là một nhà nước dân chủ, nhà nước Việt Nam ngày càng quan tâm đến
việc bảo đảm quyền khiếu nại của công dân, đặc biệt là trong lĩnh vực pháp lý. Nhiều văn bản


Đảng Cộng sản Việt Nam (1960), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III,
Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội.

2-

Đảng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI,
Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội.

3-

Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội.


4-

Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII,
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

5-

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

6-

Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

II.


12-

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1946, 1959, 1980, 1992
(1995), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

13-

Quốc hội (2003), Luật hoạt động giám sát của Quốc hội.

14-

Quốc hội, Luật khiếu nại, tố cáo 1998 và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật
khiếu nại, tố cáo 1998, năm 2004 và 2005.

15-

Quốc hội (2004), Luật Thanh tra.

16-

Quốc hội (2003), Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân

17-

Quốc hội (2002), Luật tổ chức Quốc hội.

18-

Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân


Viện Kiểm sát nhân dân tối cao – Tòa án nhân dân tối cao – Bộ Công an – Bộ Quốc
phòng – Bộ Tư pháp (2005), Thông tư liên tịch số 02/2005/TTLT-VKSNDTC-TATCBCA-BQP-BTP ngày 10/8/2005 hướng dẫn thi hành một số quy định của Bộ luật Tố
tụng hình sự về khiếu nại, tố cáo.

III.

SÁCH, BÁO, LUẬN ÁN, BÁO CÁO, TỪ ĐIỂN THAM KHẢO

26-

TS Nguyễn Thanh Bình (2004), Thẩm quyền xét xử khiếu kiện hành chính của Tòa
án, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội.

27-

PTS. Nguyễn Văn Động (1997), Hoàn thiện mối quan hệ pháp lý cơ bản giữa nhà
nước và công dân trong điều kiện đổi mới ở Việt Nam hiện nay, Nhà xuất bản Chính
trị quốc gia, Hà Nội.

28-

PGS. TS. Nguyễn Đăng Dung (2006), "Công chức và cải cách bộ máy hành chính
nhà nước", Tạo chí Hiến kế lập pháp (9), tr.20-23.

29-

PGS.TS Trần Ngọc Đường (2004), Quyền con người, quyền công dân trong nhà
nước pháp quyền XHCN Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.



36-

Ngân hàng thế giới (1998), Nhà nước trong một thế giới đang chuyển đổi, Nhà xuất
bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

37-

Ngân hàng phát triển Châu Á (2003), Phục vụ và duy trì cải thiện hành chính công
trong một thế giới cạnh tranh, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.


38-

Đinh Văn Minh (2004), Đổi mới cơ chế giải quyết khiếu kiện hành chính ở Việt
Nam hiện nay, Luận án Thạc sĩ Luật học.

39-

PGS.TS Hoàng Thị Kim Quế (2006), "Đạo đức, pháp luật, dân chủ và tự do", Tạp
chí Nhà nước và pháp luật (số 9), tr

40-

PGS.TS Phạm Hồng Thái (Chủ biên) (2001), Quyết định hành chính, hành vi hành
chính là đối tượng xét xử của Tòa án, Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Nai.

41-

PGS.TS Phạm Hồng Thái (Chủ biên) (2003), Pháp luật về khiếu nại, tố cáo, Nhà

I,II,III,IV,V,VI,VII,VIII.

48-

Thanh tra Chính phủ (2006), Báo cáo về kinh nghiệm chỉ đạo và giải quyết khiếu
nại, tố cáo của công dân.

49-

Thanh tra Chính phủ (2006), Báo cáo tổng kết công tác thanh tra và giải quyết
khiếu nại, tố cáo năm 2006.

50-

Thanh tra Chính phủ (2007), Báo cáo công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố
cáo năm 2006, phương hướng nhiệm vụ năm 2007.

51-

Thanh tra Nhà nước, Báo cáo tổng kết 7 năm thực hiện Luật khiếu nại tố cáo từ
1998-2004.

52-

Thanh tra Chính phủ (2007), Nâng cao hiệu lực, hiệu quả thanh tra trách nhiệm của
các cơ quan hành chính nhà nước trong việc giải quyết tố cáo, khiếu nại, Đề tài
khoa học cấp Bộ.

52-


Luận văn ThS ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Phạm Hồng Thái
Năm bảo vệ: 2007

Abstract: Trình bày cơ sở lý luận về khiếu nại, quyền khiếu nại, nội dung bảo đảm
quyền khiếu nại của công dân, chú trọng vào bảo đảm về pháp lý. Tìm hiểu thực trạng
bảo đảm quyền khiếu nại của công dân ở Việt Nam hiện nay qua hoạt động thanh tra,
kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về khiếu nại và hoạt động xử lý các vi
phạm pháp luật về khiếu nại. Nêu các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo đảm
quyền khiếu nại của công dân: Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại; hoàn thiện cơ chế
và tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát đối với việc bảo đảm quyền
khiếu nại của công dân; xây dựng, thực hiện chế độ trách nhiệm và xử lý nghiêm
minh các vi phạm quyền khiếu nại của công dân; dân chủ hoá đời sống xã hội; nâng
cao ý thức pháp luật, văn hoá pháp lý của cán bộ, công chức và công dân
Keywords: Pháp luật Việt Nam, Quyền công dân, Quyền khiếu nại

Content
MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài
Quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân. Thực hiện quyền
khiếu nại là hình thức dân chủ trực tiếp để nhân dân tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã
hội, giám sát hoạt động của cơ quan, công chức nhà nước; đồng thời là một biện pháp để
công dân, tổ chức bảo vệ mình trước sự vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có
thẩm quyền.
Với bản chất là một nhà nước dân chủ, nhà nước Việt Nam ngày càng quan tâm đến
việc bảo đảm quyền khiếu nại của công dân, đặc biệt là trong lĩnh vực pháp lý. Nhiều văn bản


có giá trị pháp lý cao đã được ban hành điều chỉnh toàn diện các quan hệ về khiếu nại, trình
độ lập pháp, kỹ thuật pháp lý, kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn đã được nghiên cứu kỹ để sửa

2-

Đảng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI,
Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội.

3-

Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội.


4-

Đảng Cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII,
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

5-

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

6-

Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

II.

VĂN BẢN PHÁP LUẬT


Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1946, 1959, 1980, 1992
(1995), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

13-

Quốc hội (2003), Luật hoạt động giám sát của Quốc hội.

14-

Quốc hội, Luật khiếu nại, tố cáo 1998 và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật
khiếu nại, tố cáo 1998, năm 2004 và 2005.

15-

Quốc hội (2004), Luật Thanh tra.

16-

Quốc hội (2003), Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân

17-

Quốc hội (2002), Luật tổ chức Quốc hội.

18-

Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Tòa án nhân dân

19-


tụng hình sự về khiếu nại, tố cáo.

III.

SÁCH, BÁO, LUẬN ÁN, BÁO CÁO, TỪ ĐIỂN THAM KHẢO

26-

TS Nguyễn Thanh Bình (2004), Thẩm quyền xét xử khiếu kiện hành chính của Tòa
án, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội.

27-

PTS. Nguyễn Văn Động (1997), Hoàn thiện mối quan hệ pháp lý cơ bản giữa nhà
nước và công dân trong điều kiện đổi mới ở Việt Nam hiện nay, Nhà xuất bản Chính
trị quốc gia, Hà Nội.

28-

PGS. TS. Nguyễn Đăng Dung (2006), "Công chức và cải cách bộ máy hành chính
nhà nước", Tạo chí Hiến kế lập pháp (9), tr.20-23.

29-

PGS.TS Trần Ngọc Đường (2004), Quyền con người, quyền công dân trong nhà
nước pháp quyền XHCN Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội.

30-

PGS.TS. Phạm Hồng Hải (2004), "Khiếu nại, tố cáo theo quy định của Bộ luật Tố


TS. Phạm Hồng Thái, TS Đinh Văn Mậu (1996), Luật hành chính Việt Nam, Nhà
xuất bản thành phố Hồ Chí Minh.

43-

Thanh tra Chính phủ (2005), Chuyên đề Quản lý nhà nước về công tác thanh tra và
giải quyết khiếu nại, tố cáo, Tài liệu bồi dưỡng Thanh tra viên cao cấp năm 2005.

44-

Thanh tra Chính phủ (2005), Tài liệu Hội nghị triển khai nhiệm vụ công tác ngành
thanh tra năm 2007.

45-

Thanh tra Chính phủ (2005), Báo cáo công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại tố cáo
năm 2005, phương hướng nhiệm vụ năm 2006.

46-

Thanh tra Chính phủ (2005), Báo cáo tổng kết công tác thanh tra và giải quyết
khiếu nại, tố cáo năm 2005.

47-

Thanh tra Nhà nước (2003), Kỷ yếu nghiên cứu khoa học thanh tra 1992-2002, tập
I,II,III,IV,V,VI,VII,VIII.

48-

53-

Lê Thị Thúy (2006), "Bảo đảm sự công bằng trong giải quyết khiếu nại hành chính
ở Cộng hòa Pháp, Tạp chí Luật học (1), tr.72-78.


54-

Tòa án nhân dân Tối cao (2004), Báo cáo của ngành Tòa án nhân dân năm 2004.

55-

Tòa án nhân dân Tối cao (2005), Báo cáo của ngành Tòa án nhân dân năm 2005.

56-

Tòa án nhân dân Tối cao (2006), Báo cáo của ngành Tòa án nhân dân năm 2006.

57-

Từ điển Bách khoa Việt Nam (2004), Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, Hà Nội.

58-

Từ điển Tiếng Việt (2000), Nhà xuất bản Đà Nẵng.

59-

Đào Trí Úc (1998), "Củng cố các hình thức dân chủ vì sự vững mạnh của nhà nước
ta", Tạp chí Nhà nước và pháp luật (1), tr. 3-14.