Nhận thức của nông dân và thói quen
sử dụng thuốc bảo vệ thực vật
Phạm Hương Thảo
Trung tâm nghiên cứu Giới, Gia đình và
Môi trường trong phát triển (CGFED)
Giới thiệu chung
• Việt Nam: 73,49% (2005) dân số sống ở nông thôn và
74% (2001) lực lượng lao động (số người từ đủ 15
tuổi trở lên)
• Hiện nay: dân số 86, triệu người, phụ nữ chiếm
50,85%. Tỷ lệ lao động nữ trong nông nghiệp chiếm
53%.
• Nền nông nghiệp Việt Nam hoàn toàn là nền nông
nghiệp hóa học với việc sử dụng phân bón hóa học và
thuốc trừ sâu vào loại cao.
• Theo danh mục thuốc Bảo vệ thực vật (BVTV) do Bộ
NN & PTNT cho phép sử dụng năm 2008, ba nhóm
thuốc trừ sâu, bệnh và cỏ chiếm đa số.
Phụ nữ là người chủ yếu
phun thuốc trừ sâu
• Di cư của nam giới đến các đô thị lớn
• “…Như đợt rầy vừa qua ra đồng 95% là phụ nữ,
hầu như đàn ông đều đi làm xa hết. Ở nhà, hết
phun thuốc sâu vườn lại đến thuốc sâu ruộng.
Như con cô nó đây, một buổi sáng đánh đi 17
bình thuốc sâu, cho đến 2 giờ chiều nó về, ăn tí
cơm rồi lại đánh tiếp cho tới tối. Biết là một ngày
phải hít bao cái khí độc, nhưng mà nếu lúa không
đánh vậy có ngày rầy nở ra như gio thì mất ăn.
Cháy rầy, thì biết lấy gì mà lo cho con”
Nhận thức (nhãn mác, nồng độ)

mũ (nếu phun những cây trồng trên cao). Tuy
nhiên:
“…Vào người thì chuyện đấy là có. Ví dụ như mình
đánh mướp, đánh bí. Ngày im gió thì nó không bay
vào người, nhưng ngày nào mà gió to, khi giơ vòi
lên, nó cũng rơi vào người, thì mình phải chấp nhận
vậy…”
• “…Chẳng có găng tay bao giờ, cứ làm vậy, thôi cứ
bỏ tràn đi vậy. Đánh thuốc sâu cũng chẳng có
khẩu trang, khẩu chiếc gì, cứ làm bừa đi như
vậy. Có lúc nào đấy thư thả thì mình cũng nhớ
đeo khẩu trang, mang bảo hộ lao động các thứ,
nhưng mà lúc vội, lúc lắm việc thì cứ làm bừa đi
vậy…” Người khác trả lời chúng tôi:
• “…Không, chẳng đeo khẩu trang đâu… Lúc nào
giãn việc thì còn đeo chứ vào ngày mùa, phải đi
gặt cứ vội vội, vàng vàng chẳng khẩu trang,
chẳng quần áo bảo hộ nào cả, cứ quần áo bình
thường mà đi thôi, cứ pha thuốc rồi là đánh
thôi…”. Chủ yếu dùng áo mưa
Rác thải thuốc BVTV
• Quan sát thực địa tại Hải Hậu, cho thấy người ta vứt
ngay trên đồng ruộng hoặc mương rãnh. Các dụng cụ
được rửa ở kênh. Từ kênh lại chảy xuống gần ruộng,
nơi mà người sử dụng rửa dụng cụ. Người dân sống
gần những nơi này rất dễ bị phơi nhiễm thuốc trừ
sâu. Một nữ nông nói:
• “ …Khi mình có rác thì vứt cùng với bao bì vào hố rác
còn tiện thì cứ vất ở sông cái, nó muốn chảy đi đâu thì
chảy. Nếu có nơi quy định thì mình vất, không có nơi