DU BAO
XU
HUONG BIEN DOI
NHAN
CACH VAN HOA CUA TRI
THQC
VIET NAM DEN
NAM
2020 •
:,
Le Thi Thanh
Hirang
Vien
Tam /v hoc.
1.
Cac can cur
dir
bao
Nhan each van hoa con nguoi noi chung va nhan
each
van hoa
tri
thiic
Viet Nam noi rieng la mot eau thanh dupe nay sinh va phat trien do tac dpng
cua nhilu nhan to khac nhau.
Vi
vay, viec du bao nhirng thay doi nhan
each
van hoa tri thiic Viet Nam trong nhirng nam tai day phai dua tren ca sa nhirng
thay doi trong cac nhan to tac dpng den su
hinh

van hoa
hoac tich
cue
hoac tieu cue dang quan tam.
Trong cac nhan to tac dpng den qua trinh hinh thanh va phat trien nhan
each van hoa tri thiic
Viet
Nam co
thi
neu ra ba nhan to ca ban nhat sau day: 1.
Nhung dac thu cua
nin
van hoa dan toe; 2.
Boi
canh phat triln chung ciia dat
nuac;
3. Viec thuc thi cac chinh sach
ciia
Nha nuac doi vai tri thiic.
van hoa dan tpc da dupe dinh
hinh
theo
chilu
dai lich
sir
dan toe duac
xem nhu eai
nIn
tao nen cot each nhan each van hoa tri thiic Viet Nam. Do la
nen van hoa vai nhiing net dac

cua
16
TAP CHI TAM Ly
HOC,
So
10
(127),
10
-
2009
m6i nguai diln ra trong mot thai gian trai dai tii
liic
tre tha - khi nhan each m6i
nay sinh cho den het cupc dai theo mot each thiic "mua
lau
tham dan",
vi
vay,
nhiing net nhan each van hoa cua nguai tri thiic dupe
hinh
thanh do tac dpng
cua van hoa dan tpc thuang co tinh
bin
viing cao. Song net dac thii cua van hoa
truyin thong noi ro hoac an tang (mot each sau lang) trong nguai tri thiic lai
tuy thupc vao tac dpng cua boi canh phat trien hien nay va dac biet la thuc
trang thuc thi chinh sach cua Nha nuac doi vai tang \6p xa hpi nay - nhirng
nhan to' chi phoi true tiep hon den cupc song va hoat dpng nghl nghiep hien tai
cua nguai
tri

each
nay tuy thupc vao tinh on dinh hay bien
dpng
ciia
boi canh phat trien chung.
Su
hinh
thanh boi canh phat trien chung diln ra theo nhirng quy luat
khach quan ma m6i nguai kho eo kha nang ehi phoi. Boi canh do la m6i truang
(vi
m6) hoat dpng hien tai
ciia
con nguai, no
ehiia
dung nhiing doi hoi
bupe
con
nguai phai tuan theo de eo the ton tai, hpi nhap va phat trien. Vl vay, boi canh
phat triln chung co
thi
kh6ng tac dpng true tiep den hoat dpng nghl nghiep va
thong qua do den nhan each van hoa tang lap tri
thire
Viet Nam, song bang
each nay hay each khac no van ehi phoi hp, dac biet trong boi canh Viet Nam
dang ngay cang ma
ciia
va hpi nhap sau hon vao cac quan he quoc te.
Tir
goe dp la nhan to tac dpng manh den nhan each van hoa tri

- Toan eau hoa dang diln ra manh me tren pham vi
toaij
the gidi, co tac
dpng manh me den su phat trien cua tat ca cac
nude
tren the gi6i. Trong xu the
toan eau hoa, su hpp tac, giao luu
giiia
cac
nu6c
diln ra rpng khap tren nhilu
linh
vuc cupc song va nhirng gia tri noi trpi dang
dupe ua
chupiig,
bao gom ca
nhirng gia tri nghl nghiep, co kha nang chi phoi hanh vi
ling
xu cua rat nhilu
ngu6i
lao dpng tren pham vi toan the giai.
- He thong co sa ha tang th6ng tin - mang ngay cang pho cap vai nhieu
ehiie nang tien ich lam giam thieu
gi6i
han cua nhung gianh
gi6i
dia ly va tang
cuangkha nang tiep can cua m6i con nguai v6i tat ca cac loai thong tin co tren
toan the giai, dong thai ma them dia hat de m6i
ngudi

hoa
Viet Nam co nhilu ca hpi, song cung diing
tru6c
nguy ca ngay cang tut hau so
v6i nhilu nuoc tren the giai.
- Coi trpng vai tro
ciia
tang lap tri thiic trong qua trinh cong nghiep hoa,
hien
d^i
hoa dat nu6e, xem do la ngu6n luc quan trpng, tao nen
siic
manh ciia
m6i quoc gia trong chien lupc phat triln.
Boi
ccinh
phat triln neu tren dat ra truac tang lap tri thiic trach nhiem
phai CO
nhung thay doi 6i co
thi
hoan thanh dupe cac chiic nang xa hpi cua
minh.
Nhan to
CO
tac dpng true
tiep
den nhan each van hoa tri thiic Viet Nam
la viec
thuc thi cac
chiijh

Tren thuc te, nhan each van hoa tri thiic kh6ng phai chiu tac dpng cua
tirng nhan to rieng
11,
ma chiu tac dpng dong thai
ciia
nhiing nhan to do. Trong
khi do, trong m6i thai ky lich su, tac dpng cua nhiing nhan to neu tren la khac
nhau tuy vao trinh dp phat triln ciing nhu dinh huang phat trien ciia xa hpi va
quan trpng hon la
miic
dp tac dpng hay chilu hu6ng tac dpng ciia nhan to nay
CO
the lam noi ro hay han che tac dpng cua nhan to kia. Th6ng thuang neu viec
thuc thi cac chinh sach doi vai tri thire sat v6i yeu eau cua boi canh phat trien
chung va hai nhan to nay dat ra nhirng doi hoi manh me doi vai tri thiic
thi
nhirng net nhan each van hoa da dupe hinh thanh do tac dpng cua van hoa
truyin thong, nhung khong
phii
hpp vai xu the phat triln, thuang se an
Ian
a
tang
sau
nhan each. Ngupe lai, neu viec thuc thi cac chinh sach doi vai tri thiic
khong theo kip nhu eau phat trien trong giai doan
m6i thi
tac dpng cua van hoa
truyin thong thuang noi r5 hon th6ng qua nhiing bieu hien it thay doi cua
nhirng net nhan each van hoa da dupe

thi
eon dupe cung co them do nhirng khiem
khuyet trong chinh sach hien hanh doi vol tri thiic hoac cac chinh sach xa hpi
noi chung Trong khi do, chiing ta eo the thay nhiing net nhan each nhu vay da
thay doi a nhiing tri thiic Viet
kilu
do tac dpng cua nhung dilu kien song a
nu6e
ngoai.
Vi
vay, de eo the du bao xu huang bien doi nhan each van hoa tri
thiic Viet Nam den nam 2020, theo chiing toi, can dac biet
chii
y den su tuang
tac trong tac dpng cua nhirng nhan to neu tren.
2.
Cac xu huang phat trien nhan
each
van hoa
tri
thuc Viet Nam
den nam 2020
Tu'
nhiing can
eii
neu tren va tren co so thuc trang
nhan
each van hoa tri
thiic Viet Nam hien nay, chiing
tPi

sir
tuong tac va hop tac trong hoat
dpng nghe nghiep giua tri thiic Viet Nam va tri thiic nuac ngoai. nhat la tri thiic
cac nu6c phat trien han ngay cang nhilu. bai xuat khau moi truang lam viec
theo phong each c6ng nghiep va khoa hpc cua cac doi tac nuac ngoai vao Viet
Nam ngay cang tang manh, bai the che dan chu ngay cang dupe khang dinh va
duoc hien thuc hoa trong cupc song
thirc
tiln va bai nhiing doi hoi cap thiet cua
su phat trien dat nuac trong boi canh canh tranh ngay cang gay
gdt
han.
- Tinh nang dpng,
tinh
than n6
lire
hpc tap nang cao trinh dp
ehuyen
m6n phat triln manh
boi
tinh phiic tap va dac biet nhirng thay doi nhanh chong
cua khoa hpc, ky thuat. c6ng nghe. cua thuc tiln cupc song va bai
tinh
canh
tranh ngay cang
Ian
trong boi canh hinh thanh mot
san
chai toan eau.
-

sau
han
vao cac quan he quoc te. Do la ket qua ma tri thiic Viet Nam da va se chii dpng
thich ling
vai boi
canh phat triln
mai
dl eo the thuc hien dupe cac chiic nang
xa hpi cua
minh.
Mae du nhiing pham chat neu tren dupe kich boat nhung dinh
hudng
gia
tri e6ng
viec
(e6ng
viec
dupe ua thich) cua tri thiic
vln
eo xu huang nhu
hien
nay,
boi
xu huang do mot mat, phan anh ban chat cua tri thiic, mat khac,
thi
hien tac dpng cua van hoa truyin thong ma trong khoang 10-15 nam
tai
chua
thi
thay doi. Do la:

a. Trong xdc
duih
cdc muc tieu
Idm
viec:
20
TAP CHI TAM Ly
HOC,
So 10 (127), 10 - 2009
- Xu
iucdng
coi trpng quan diem thuc te, gan vai cupc song hien tgi trong
nhin nhdn cdc gid tri, trong xdc dinh cdc muc tieu cua hogt dpng nghe
ngliiep
ngdy cdng noi ro do yen can thuc te ngdy cdng
chii
trpng den hieu qua cong
viec. Xu huang nay
thi
hien qua mot so bilu hien sau:
+ Cac muc tieu
ciia
hoat dpng nghl nghiep ngay cang gan vai thuc tiln
cupc song, tinh den tinh kha thi va ngay cang dupe xae dinh cu
thi
dl co
thi
thuc hien dupe ca vai tro nhu cac tieu ehi danh gia hieu qua
cPng
viec. Dilu

ehi
lien quan
true
tiep den cupc song hang ngay cua con
nguoi
ma tri thiic xem no nhu mot
tieu chi
thi
hien su danh gia
ciia
xa hpi vl hieu qua lao dpng cua tri thiic va doi
hoi cac nha quan ly phai thuc hien danh gia theo tieu chi nay.
Xu
hu6ng
dl cao nhung gia tri thuc te tao ra bilu hien
bl
noi la tri thiic
chii
trpng den nhung muc tieu gan, muc tieu
trude
mat va nhung muc tieu nay
CO
tac dung thiic day tinh tich cue trong hoat dpng nghl nghiep
eiia
tri thiic
manh hon so vai nhiing muc tieu dai han.
- Cung
v6i
xu huong dl cao nhung gia tri thuc te
thi

binh,
gan vai cac
nu6c
NICs
hien nay (4). Dilu do co nghTa rang khi do
miic
song
eiia
nguai dan
Viet Nam, trong do co tri thiic cung
chi
dat
miic
trung
binh
the giai va kha
nartg
Nha nuac hay cac c6ng ty, tap doan, doanh nghiep tu nhan dau tu cho
nhu'ng
nghien cuu dai han, nhiing nghien
eiiu
co ban con han che. Nhiing dilu
nay lam cho trim nhin dai han
eiia
tri thiic trong giai quyet cac van dl
ciia
hien
tai
dii
da dupe quan tam den. nhung chua phai la pho bien va chua that su co

triln.
- Cling
\'ai
xu huang nay la
sir
quan tam den nhiing gia tri cong dong
nhu
COI
trpng moi truang
sinh
hoat chung. nhirng nhu eau chung cua ca cong
dong, su tuong trp nhung nhom yeu the,
nhOng
truang hpp
riii
ro, bat hanh,
chii
trpng phiic
Ipi
xa hpi ciing tra nen ph6 bien han. ,.••;:
c.
Trong
dinh hudng gid tri ddn tpc -
nlidn
logi:
-'
•
• •
Long tu t6n dan tpc ngay cang noi ro cung vai
sir

dupe khang dinh qua nhirng n6
lire ciia
tri thiic
noi
rieng va toan dan tpc noi
chung cho
sir
phat trien cua
hien
tai va \'uan len trong tuong lai han la bao luu
cac gia tri van hoa truyin thong (dac biet la cac gia tri ling xu giira nguai
v6i
nguai,
voi
cac nhom xa hpi khac nhau). Vl ban chat, day cung la mot bieu hien
tam ly dan tpc. Trong lich
sir
may ngan nam dung nuac va giii nude, trong cac
cupc tiep bien van hoa. nguoi
Viet
Nam. dan dau la tang lap tri thiic da eo eai
nhin
rat thuc te va
linh
hoat trong viec tiep thu cac gia tri van hoa nuac ngoai
nham phat triln van hoa dan t6c: hp
chii
yeu chi
tiep
thu (va bao luu) nhirng gia

nhan
loai
va
doi
hoi dupe hien thuc hoa nhirng gia tri do trong thuc tiln cupc
song. Do la nhirng
gia
tri nhu hoa
binh.
tu do. dan chu, cong bang ton
trone
di
biet
, .
.
Nhu vay,
gia
tri dan tpc va gia tri nhan loai ngav cang hoa quyen vao
nhau dan den eh6 tu duy mang tinh toan
eau hinh
thanh va phat triln. Tri thiic
22
TAP CH[ TAM Ly
HOC,
So
10
(127),
10
-
2009

eau
thi
y thiic quoc gia, y thiic vl dan tpc tinh cua hp van ton tai trong sau tham
tam hon hp: Day la mot dac dilm van hoa truyin thong
eiia
dan tpc Viet noi
chung va tri thiic Viet Nam noi rieng. Net van hoa nay kh6ng dl phai
m6
trong
khoang 10-15 nam
tdfi.
Day la co so de Dang va Nha nuoc xay dung cac chinh
sach thu
hiit
tri thiic Viet kilu, tri thiic Viet Nam - cu dan toan eau dong gop
siic
minh cho eong cupc xay dung va phat triln dat nuoc.
d. Trong dinh
liudng
gid tri ve moi trudng xd hpi:
Cho den nam 2020 dinh huang gia tri vl moi truong xa hpi (lien quan
den quan ly xa hpi, phiic
Ipi
xa hpi, an toan xa hpi, quan he
giiia
phat triln kinh
te va bao ve m6i truang )
ciia
tang lap tri thiie Viet Nam se it eo
nhu'ng

eiia
eon nguoi nhu cam nhan vl hanh phiic trong
. cupc song, phiic
Ipi
xa hpi rpng rai cho nhung nhom eo nguy co gap
riii
ro cao,
tinh an toan
ciia
moi truong song Xu huang nay tren the giai duang nhu la
nhan to
CO
gia tri ciing co cho dac dilm tam ly truyin thong neu tren
ciia
nguai
Viet Nam, trong do eo tri thiic.
Nhung xu huang bien doi nhan each van hoa cua tang lap tri thiie Viet
Nam neu tren la ta't yeu. Tuy nhien,
miic
dp bien doi diln ra nhanh hay cham
lai tuy thupc rat nhilu vao viec cac chinh sach cua Nha nuoc doi vai tri thiic
TAP CHI
TAM
Ly
HOC, So 10 (127), 10 - 2009 23
dupe thuc
thi
nhu the nao trong thuc
tiln
cupc song. Chang han, neu nhu chinh

trong cupc song eo y nghTa rat quan trpng doi vai qua trinh phat triln nhan
each van hoa tri thiie trong nhiing nam tai day.
Tai lieu tham khao
1.
Tran Huu Dung. Tri thuc Viet Nam thdi toan cdu hod: Tu duy, ky vgng, trdch
nhiem,
Bai viet cho ky yeu
\'inh
danh nha toan hoc - GS Dgng
Dinh
Aug, dang tren
http//chungta.com/desktop.aspx/ChungTa-SuvNgam/SuyNgam/5/2/2008).
2.
Tran
Dinh Hucru
(1996), Den hien dai
tUtruyen
thong, NXB Van hoa.
3.
Nguyen Ngoc (2006).
Nghl
them
ve
ban sac, trong
quyIn
Van hoa thai hpi nhap
(nhieu tac gia), NXB Tre.
4.
Mot so van
de

PGS.TS. Le Thi Thanh Huong lam
chii
nhiem. •.
,
f^:;
24
TAP CHI'TAM
Ly
HOC.
So
10
(127),
10
-
2009