bộ giáo dục v đo tạo bộ công an
học viện cảnh sát nhân dân

phạm xuân định

điều tra tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt ti sản nh nớc

Chuyên ngành : Tội phạm học và điều tra tội phạm
M số : 62 38 70 01

tóm tắt luận án tiến sĩ luật học
h nội - 2008
Công trình đợc hoàn thành
tại Học viện Cảnh sát nhân dân

phục vụ có hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm
trên địa bàn thành phố Hà Nội", Cảnh sát nhân dân, (4).
2. Phạm Xuân Định (2005), "Những vấn đề cần chứng minh trong vụ án
lừa đảo chiếm đoạt tài sản", Kiểm sát, (21).
3. Phạm Xuân Định (2005), "Nghiên cứu thủ đoạn phạm tội với việc xác
định hớng điều tra và biện pháp điều tra tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc", Cảnh sát nhân dân, (11).
4. Phạm Xuân Định (2007), "Một số giải pháp nâng cao hiệu quả điều
tra tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc", Cảnh sát
nhân dân, (7).
1 2 Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Vào những năm 80 và 90 của thế kỷ trớc, ở nớc ta, các nhà làm luật
phân biệt hai hành vi phạm tội lừa đảo với khách thể khác nhau, tội lừa đảo
chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa (XHCN) và tội lừa đảo chiếm đoạt tài
sản của công dân, đợc quy định tại Điều 134 và 157 Bộ luật Hình sự (BLHS)
1985. Sự phân biệt này có cơ sở lý luận và ý nghĩa thực tiễn, đặc biệt với
khoa học điều tra tội phạm (ĐTTP), một khoa học có đối tợng nghiên
cứu là các quy luật của sự phát hiện và điều tra khám phá tội phạm.
Thế nhng, trong tiến trình phát triển của đất nớc ta và vì lý do chính
trị - pháp lý của vấn đề sở hữu mà trong lần pháp điển hóa các hành vi
nguy hiểm cho xã hội vào năm 1999, các nhà làm luật Việt Nam đã bỏ sự
phân biệt các hình thức sở hữu. Vì thế trong BLHS 1999 chỉ còn một
chơng "các tội xâm phạm sở hữu" với một tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản -
Điều 139. Điều này đã dẫn đến sự thay đổi lớn lao trong việc biên soạn
giáo trình luật hình sự và ĐTTP cụ thể, tức là các giáo trình phải sửa đổi
theo quy định của BLHS 1999, trong đó tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

sách, quy định mới để thực hiện hành vi phạm tội và che giấu tội phạm
nh
núp dới hình thức đầu t, liên doanh, hợp đồng, các hoạt động chi
trả từ ngân sách nhà nớc, hợp pháp hóa hành vi phạm tội, bỏ trốn, phân
tán tài sản chiếm đoạt đợc, gây rất nhiều khó khăn cho Cơ quan điều tra
trong điều tra, chứng minh tội phạm, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt.
Trớc tình hình nêu trên, lực lợng Cảnh sát ĐTTP về trật tự quản lý
kinh tế và chức vụ (TTQLKT&CV) đã có nhiều cố gắng trong đấu tranh với
loại tội phạm này và đã đạt đợc những kết quả quan trọng, khám phá nhiều
vụ án lừa đảo có quy mô lớn, đa đối tợng phạm tội ra xử lý nghiêm minh
trớc pháp luật, thu hồi tài sản cho Nhà nớc. Tuy nhiên, hoạt động ĐTTP
lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc gặp nhiều khó khăn vớng mắc, hạn chế,
thiếu sót nh: dễ nhầm lẫn tội phạm này với các tranh chấp dân sự, kinh tế;
3 4 nhiều trờng hợp các cơ quan nhà nớc bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản không
hợp tác với Cơ quan điều tra, thậm chí còn làm sai lệch hồ sơ tài liệu, thông
báo các hoạt động điều tra cho đối tợng phạm tội để chúng đối phó vì có
liên quan đến tội phạm hoặc có những tiêu cực khác. Một số vụ án xảy ra trên
địa bàn rộng, nhiều bị can, đối tợng phạm tội có quan hệ phức tạp gây cản
trở hoạt động điều tra. Việc xác định mục đích chiếm đoạt, thời điểm xuất
hiện mục đích chiếm đoạt, hành vi chiếm đoạt để đánh giá kết luận về hành vi
phạm tội rất khó khăn, một số trờng hợp cha thống nhất giữa các cơ quan
tiến hành tố tụng về việc xác định có phạm tội hay không hay việc định tội danh.
Công tác phát hiện, điều tra còn chậm, nhiều trờng hợp thông tin về
tội phạm không đợc xác minh, kết luận kịp thời; lúng túng trong việc
xác định tội danh, thu thập, đánh giá, sử dụng chứng cứ chứng minh tội
phạm, nhất là những thủ đoạn phạm tội mới xuất hiện hoặc núp dới hình
thức tranh chấp dân sự, kinh tế; thời gian điều tra loại tội phạm này

xác định những vấn đề đặt ra nghiên cứu trong luận án.
+ Nghiên cứu dới góc độ lý luận để làm rõ cơ sở pháp lý, cơ sở lý
luận hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc.
+ Phân tích tình hình tội phạm và một số đặc điểm hình sự của tội
phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc ở Việt Nam.
+ Đánh giá thực trạng hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản
nhà nớc từ năm 1996 đến 2006, phân tích những nguyên nhân yếu kém,
tồn tại trong hoạt động điều tra loại tội phạm này.
+ Tổng hợp kết quả nghiên cứu, dự báo tình hình, đề xuất các giải
pháp nâng cao hiệu quả ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc trong
thời gian tới.
3. Đối tợng và phạm vi nghiên cứu của luận án
- Đối tợng nghiên cứu của đề tài luận án là quy luật quy định hoạt
động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc.
- Phạm vi nghiên cứu của luận án:
5 6 + Hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc thuộc thẩm
quyền điều tra của lực lợng Cảnh sát ĐTTP về TTQLKT&CV.
+ Thời gian nghiên cứu: từ năm 1996 đến 2006, trên phạm vi cả nớc.
+ Tài sản nhà nớc trong luận án này là tài sản theo quy định của Bộ
luật Dân sự và Luật Đất đai.
4. Phơng pháp luận và phơng pháp nghiên cứu
Đề tài đợc nghiên cứu trên cơ sở phơng pháp luận của chủ nghĩa
Mác - Lênin; t tởng Hồ Chí Minh; đờng lối, chủ trơng của Đảng,
pháp luật của Nhà nớc, các quy định của ngành Công an trong công tác
đấu tranh phòng chống tội phạm. Cùng đó, trong quá trình nghiên cứu,
luận án đã sử dụng các phơng pháp nghiên cứu cụ thể sau: nghiên cứu
tài liệu; điều tra, khảo sát thực tế; phân tích tổng hợp; thống kê hình sự,

học của trờng Đại học Tổng hợp quốc gia Mátxcơva - Lômônôxốp do
Giáo s TSKH. N.P. Iablokova chủ biên. Giáo trình trình bày lý luận cơ
bản về điều tra khám phá các vụ án hình sự, phơng pháp, chiến thuật,
thủ thuật, giả thuyết điều tra đối với từng loại tội phạm và từng nhóm tội
phạm cụ thể theo quy định của BLHS Liên bang Nga theo trình tự tố tụng
hình sự (TTHS), trong đó có tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cuốn
sách "Điều tra các tội phạm trong lĩnh vực kinh tế" của tác giả C.Iserva
(Liên bang Nga) trình bày một số vấn đề cơ bản trong quá trình điều tra
các tội phạm kinh tế, xây dựng phơng pháp điều tra với một số tội phạm
kinh tế cụ thể ở Liên bang Nga. Tuy nhiên, cũng nh Giáo trình Hình
pháp học do Giáo s TSKH. N.P. Iablokova chủ biên, tác giả chỉ nghiên
cứu hoạt động điều tra vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản dới góc độ
TTHS mà không đề cập nghiên cứu các hoạt động trinh sát trớc khi khởi
tố vụ án và vai trò, mối quan hệ của các biện pháp nghiệp vụ với các biện
pháp điều tra theo tố tụng hình sự. Cuốn sách "Sổ tay bớc điều tra ban
đầu" của Phó tiến sĩ luật Rônphơ ác kêman và Các Lútvích Smít - Cộng
7 8 hòa dân chủ Đức trình bày phơng pháp điều tra ban đầu một số loại tội
phạm hình sự. Điều tra ban đầu tội phạm lừa đảo đợc trình bày ở
Chơng 3. Tuy nhiên, cuốn sách nghiên cứu bớc điều tra ban đầu các vụ
lừa đảo chiếm đoạt tài sản của công dân với những đặc điểm riêng khác
với thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản XHCN do hình thức quản lý hai
loại tài sản này khác nhau. Cuốn sách "Sổ tay điều tra hình sự" của tập
thể tác giả Đại tá hình sự, Phó tiến sĩ Xpếch-khác, GS,TS. Buê-me và Đại
tá hình sự Vixơ-ba-sơ khái quát những hoạt động điều tra cơ bản đối với
bất kỳ loại tội phạm nào nh tiếp nhận, kiểm tra tin báo tố giác; bớc
điều tra ban đầu; điều tra vụ án; công tác truy nã, truy tìm; dựng lại hiện
trờng vụ án và thực nghiệm điều tra; xây phơng pháp điều tra một số

cứu về tội phạm và đấu tranh phòng chống loại tội phạm này đã đợc
quan tâm nghiên cứu. Những công trình nghiên cứu tập trung vào một số
khía cạnh sau đây:
Nghiên cứu về phơng pháp ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản có
Giáo trình Phơng pháp điều tra các loại tội phạm cụ thể của Học viện
Cảnh sát nhân dân (CSND). Nghiên cứu công tác phòng ngừa, ĐTTP lừa
đảo chiếm đoạt tài sản theo chức năng nhiệm vụ của lực lợng Cảnh sát
kinh tế tr
ớc đây có Giáo trình Phòng ngừa và đấu tranh chống một số
loại tội phạm kinh tế cụ thể của Học viện CSND. Đây là các tài liệu trình
bày lý luận cơ bản về tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, hoạt động
phòng ngừa, điều tra loại tội phạm ny. Nghiên cứu công tác phòng ngừa,
đấu tranh chống tội phạm kinh tế có các tài liệu: cuốn sách chuyên khảo
"Tội phạm kinh tế thời mở cửa" do GS,TS. Nguyễn Xuân Yêm và PGS,TS.
Nguyễn Hòa Bình chủ biên. Đây là một công trình quy mô lớn nghiên
cứu những vấn đề cơ bản về tình hình, nguyên nhân và kết quả đấu tranh,
phơng hớng và giải pháp đấu tranh chống tội phạm kinh tế, tham
nhũng, buôn lậu. Sách chuyên khảo "Tổ chức phòng ngừa, đấu tranh
chống tội phạm kinh tế" của Cục Cảnh sát kinh tế do PGS,TS. Nguyễn
Hòa Bình chủ biên. Các tác giả đã nghiên cứu các vấn đề về tổ chức chỉ
đạo, công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm tham nhũng và tội
phạm kinh tế trong một số lĩnh vực trọng điểm theo chức năng của lực
9 10 lợng Cảnh sát kinh tế trớc đây. Đề tài khoa học cấp bộ "Tội phạm kinh
tế trong lĩnh vực ngân hàng và giải pháp phòng ngừa, đấu tranh" đã đánh
giá tình hình tội phạm kinh tế trong ngân hàng từ năm 1990 đến năm
1997, đa ra một số giải pháp phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ,
hoạt động phối hợp phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm kinh tế trong lĩnh

- Khảo sát, đánh giá đúng thực trạng hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm
đoạt tài sản nhà nớc của lực lợng Cảnh sát ĐTTP về TTQLKT&CV từ
khi tiếp nhận, xác minh thông tin về tội phạm, khởi tố vụ án tiến hành các
biện pháp điều tra đến khi kết thúc điều tra. Rút ra những tồn tại vớng
mắc và nguyên nhân để có giải pháp khắc phục phù hợp.
- Dự báo tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc, đề
xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả điều tra loại tội phạm này trong thời
gian tới.

Ch
ơng 2
Một số vấn đề lý luận về tội phạm v điều tra tội
phạm lừa đảo chiếm đoạt ti sản nh nớc
(Từ trang 23 đến trang 72)
2.1. Khái niệm, dấu hiệu pháp lý đặc trng của tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc
2.1.1. Khái niệm tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc
Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản đợc quy định trong các văn bản
pháp luật trong lịch sử lập pháp của Việt Nam nh Bộ luật Hồng Đức, Pháp
lệnh trừng trị các tội xâm phạm tài sản XHCN và Pháp lệnh Trừng trị các tội
xâm phạm tài sản riêng của công dân, BLHS năm 1985, BLHS năm 1999.
Tuy có quy định cụ thể về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản khác nhau
nhng tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản đợc quy định trong pháp luật
hình sự của nhiều nớc trên thế giới. Căn cứ vào đặc điểm pháp lý của tội
phạm trong pháp luật hình sự hiện hành, dới góc độ khoa học hình sự,
11 12 luận án đa ra khái niệm: lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc là một loại
tội phạm mà ngời phạm tội đã có hành vi gian dối, lừa bịp làm cho

nớc theo quyết định của các cơ quan nhà nớc có thẩm quyền nh tài
sản đang bị tạm giữ, bị kê biên.
Căn cứ vào những điểm khác nhau cơ bản trong đặc điểm pháp lý, luận
án đã phân biệt tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản với một số tội phạm
có thủ đoạn gian dối dễ nhầm lẫn với tội phạm này nh lạm dụng tín nhiệm;
sản xuất, buôn bán hàng giả; lừa dối khách hàng; tham ô; trốn thuế.
2.2. Nhận thức về điều tra tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản
nhà nớc
2.2.1. Khái niệm điều tra tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản
nhà nớc
Trên cơ sở phân tích khái niệm "điều tra" trong Từ điển tiếng Việt và
xem xét các yếu tố cơ bản của hoạt động điều tra nh đối tợng, mục
đích, chủ thể, biện pháp điều tra đợc tiến hành, luận án đa ra khái
niệm: ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc là quá trình lực lợng
Cảnh sát ĐTTP về TTQLKT&CV áp dụng các biện pháp điều tra theo
quy định của pháp luật TTHS và các biện pháp công tác của ngành Công
an để tìm kiếm, phát hiện, thu thập những thông tin tài liệu, chứng cứ
nhằm làm rõ sự thật về tội phạm và ngời phạm tội cùng những tình tiết
có liên quan phục vụ công tác xử lý và phòng ngừa tội phạm.
2.2.2. Những vấn đề cần chứng minh trong vụ án lừa đảo chiếm
đoạt tài sản nhà nớc
Một nội dung rất quan trọng của chứng minh trong TTHS là những
vấn đề cần chứng minh trong vụ án hình sự. Căn cứ vào luật hình sự và
luật TTHS, luận án đã xác định rõ: những vấn đề cần chứng minh trong vụ
án lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc là hệ thống các tình tiết mà cơ quan
tiến hành tố tụng phải làm rõ để xác định có hành vi lừa đảo chiếm đoạt
tài sản nhà nớc xảy ra hay không, ai là ngời gây ra và trách nhiệm hình
sự của họ cũng nh các tình tiết khác có liên quan giúp cho việc xử lý
13 14


luật TTHS, Pháp lệnh Tổ chức điều tra hình sự, các văn bản pháp luật quy
định chức năng nhiệm vụ các lực lợng đó liên quan đến hoạt động
ĐTTP. Với nhiệm vụ ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc, lực
lợng Cảnh sát ĐTTP về TTQLKT&CV thờng phải chủ động phối hợp
với các lực lợng nh: lực l
ợng Cảnh sát khu vực; cơ quan giám định; cơ
quan hồ sơ nghiệp vụ; phối hợp giữa lực lợng Cảnh sát ĐTTP về
TTQLKT&CV thuộc các cấp huyện, tỉnh, bộ, giữa các địa phơng; phối
hợp với cơ quan thanh tra; phối hợp với Viện kiểm sát trong các hoạt
động tố tụng hình sự có sự giám sát, phê chuẩn của Viện kiểm sát.
2.2.4. Đặc điểm, nội dung của hoạt động điều tra tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc
- Đặc điểm cơ bản của hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản
nhà nớc.
Bên cạnh những đặc điểm chung của hoạt động ĐTTP, điều tra tội
phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc có những đặc điểm riêng,
những đặc điểm này do chính đặc điểm của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt
tài sản nhà nớc quy định, có tác động, ảnh hởng trực tiếp đến quá trình
tiến hành các hoạt động điều tra, những đặc điểm đó là:
+ Hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc liên quan
nhiều đến cơ chế, chính sách, quy định, đến nghiệp vụ chuyên ngành
trong từng lĩnh vực cụ thể xảy ra tội phạm. Hành vi phạm tội dễ nhầm lẫn
với các tranh chấp dân sự, kinh tế. Đặc điểm này đòi hỏi cán bộ điều tra
không những phải nắm vững đặc điểm pháp lý của tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản mà còn phải nắm vững chính sách quy định cụ thể, đặc
biệt là những sơ hở thiếu sót của các chính sách, quy định trong lĩnh vực
xảy ra tội phạm để có hớng thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh tội
phạm. Đồng thời trong quá trình điều tra cũng nh đánh giá kết luận cần
có thái độ thận trọng, tránh những sai lầm làm "hình sự hóa" những tranh
chấp dân sự, kinh tế hoặc ngợc lại để lọt tội phạm.

vững vàng, nghiệp vụ sắc bén, lờng trớc đợc những tác động để chủ
động có biện pháp xử lý phù hợp. Hoạt động điều tra phải đợc tiến hành
dứt điểm từng khâu, củng cố vững chắc từng bớc và toàn bộ quá trình
điều tra, tránh sơ hở để đối tợng lợi dụng tác động gây khó khăn cho
hoạt động điều tra.
+ Tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà n
ớc thờng đi cùng với
một số tội phạm khác nh hối lộ, cố ý làm trái các quy định của nhà nớc
về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, thiếu trách nhiệm gây hậu
quả nghiêm trọng. Vì vậy, trong quá trình điều tra cần có ý thức mở rộng
án, phát hiện và làm rõ tất cả những hành vi phạm tội và trách nhiệm của
những ngời có liên quan.
- Nội dung của hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc
gồm các hoạt động điều tra cụ thể từ khi tiếp nhận, xác minh thông tin
ban đầu về tội phạm, khởi tố vụ án, tiến hành các hoạt động điều tra sau
khi khởi tố đến khi kết thúc điều tra. Đối với từng hoạt động điều tra cụ
thể, việc tiến hành phải có kế hoạch và đợc chuẩn bị chu đáo từ việc lập
kế hoạch, xác định những thông tin, tài liệu chứng cứ cần thu thập, nơi
thu thập, biện pháp thu thập và các điều kiện cần thiết khác để đảm bảo
hoạt động điều tra đạt hiệu quả. Việc lập kế hoạch cũng nh quá trình
tiến hành hoạt động điều tra, thực hiện các biện pháp điều tra phải đợc
thực hiện trên cơ sở nắm vững đặc điểm hình sự của tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc và đặc điểm của hoạt động điều tra với loại
tội phạm này. Các biện pháp ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc
gồm biện pháp điều tra theo TTHS và biện pháp công tác của ngành Công
an cần thiết áp dụng phù hợp với hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài
sản nhà nớc trong từng vụ án cụ thể theo yêu cầu của hoạt động điều tra.
Căn cứ vào tính chất tài sản bị chiếm đoạt, luận án khái quát hai tình
huống điều tra đặc trng đối với tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà
nớc, đó là:

1996 đến 2006, luận án đã rút ra một số đặc điểm hình sự có ý nghĩa đối
với hoạt động điều tra vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc nh: đặc
điểm về thủ đoạn phạm tội, trong đó khái quát những thủ đoạn phạm tội
chung và những thủ đoạn riêng trong một số lĩnh vực thờng xảy ra tội
phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc; đặc điểm về đối tợng phạm
tội; về địa bàn xảy ra tội phạm; đặc điểm của những cơ quan, đơn vị và
những ngời có trách nhiệm với tài sản nhà nớc bị lừa đảo; về tài sản bị
chiếm đoạt và hậu quả thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra. Tri thức về
đặc điểm hình sự tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc có vai
trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản
nhà nớc.
3.1.3. Nguyên nhân, điều kiện của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài
sản nhà nớc
Qua nghiên cứu tình hình, đặc điểm hình sự tội phạm lừa đảo chiếm
đoạt tài sản nhà nớc, luận án đã rút ra những nguyên nhân, điều kiện cơ
bản của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà n
ớc, gồm: những ảnh
hởng, tác động tiêu cực của kinh tế thị trờng; tính thiếu thống nhất,
đồng bộ và kẽ hở từ các quy định của pháp luật; những hạn chế, thiếu sót,
tiêu cực trong bộ máy nhà nớc bao gồm các cơ quan, doanh nghiệp nhà
nớc bị lừa đảo, các cơ quan quản lý nhà nớc trong các lĩnh vực liên
quan để đối tợng lợi dụng thực hiện hành vi phạm tội; các cơ quan có
trách nhiệm phòng chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc từ
các khâu kiểm tra, thanh tra, phát hiện, điều tra xử lý.
3.2. Hoạt động điều tra tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà
nớc của lực lợng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý
kinh tế và chức vụ
3.2.1. Cơ cấu tổ chức của lực lợng Cảnh sát điều tra tội phạm về
trật tự quản lý kinh tế và chức vụ
Luận án nghiên cứu cơ cấu tổ chức của lực lợng Cảnh sát ĐTTP về

phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc. Đánh giá việc lập và tiến hành
kế hoạch xác minh, các biện pháp sử dụng để xác minh, thu thập tài liệu,
chứng cứ nh biện pháp trinh sát xác minh, trinh sát ngoại tuyến, trinh sát
kỹ thuật, trinh sát liên hoàn, xây dựng và sử dụng mạng lới bí mật. Biện
pháp công khai nh phối hợp tiến hành thanh tra, kiểm tra; đánh giá
những thông tin tài liệu thu thập đợc qua công tác xác minh; khởi tố vụ
án, các hoạt động điều tra sau khi khởi tố vụ án gồm: Xây dựng kế hoạch
điều tra, khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt, khám xét, kê biên tài sản, lấy
lời khai ngời có trách nhiệm với tài sản nhà nớc bị chiếm đoạt, ngời
làm chứng, hỏi cung bị can, đối chất, trng cầu giám định chuyên môn;
kết thúc điều tra.
3.2.3. Nhận xét đánh giá về những khó khăn, tồn tại vớng mắc và
nguyên nhân
- Những khó khăn, tồn tại vớng mắc
Do đặc điểm pháp lý của tội phạm và thủ đoạn phạm tội tinh vi nên
dễ nhầm lẫn tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc với các tranh
chấp dân sự, kinh tế. Nhiều trờng hợp các cơ quan nhà nớc bị lừa đảo
chiếm đoạt tài sản không hợp tác với Cơ quan điều tra, thậm chí còn làm
sai lệch hồ sơ tài liệu, thông báo các hoạt động điều tra cho đối tợng
phạm tội để chúng đối phó vì có liên quan đến tội phạm hoặc có những
tiêu cực khác. Một số vụ án xảy ra trên địa bàn rộng, nhiều bị can, đối
tợng phạm tội có quan hệ phức tạp gây cản trở hoạt động điều tra. Việc
xác định mục đích chiếm đoạt, thời điểm xuất hiện mục đích chiếm đoạt,
hành vi chiếm đoạt để đánh giá kết luận về hành vi phạm tội rất khó
khăn, một số trờng hợp cha nhất quán giữa các cơ quan tiến hành tố
tụng, thậm chí ngay cả trong Cơ quan điều tra.
Công tác phát hiện, điều tra còn chậm, nhiều trờng hợp thông tin về tội
phạm không đợc xác minh, kết luận kịp thời; hoặc lúng túng trong việc xác
định hành vi phạm tội, định tội danh, trong thu thập, đánh giá, sử dụng chứng
cứ chứng minh tội phạm, nhất là những thủ đoạn phạm tội mới xuất hiện

4.1. Dự báo tình hình tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà
nớc trong thời gian tới
Từ thực trạng, nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc trong thời gian qua và tình hình kinh tế - xã hội
hiện hiện nay cũng nh xu hớng phát triển trong thời gian tới, nhất là sau
khi Việt Nam gia nhập WTO, căn cứ vào hệ thống pháp luật, cơ chế chính
sách quản lý kinh tế, quản lý xã hội, quản lý cán bộ nhà nớc và công tác
phòng chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc hiện nay và khả
năng phát triển trong thời gian tới, luận án đa ra dự báo về tình hình tội
phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc trong thời gian tới; về các ngành,
lĩnh vực, địa bàn trọng điểm xảy ra tội phạm; về đối tợng phạm tội; về
các cơ quan, doanh nghiệp bị lừa đảo. Thủ đoạn lừa đảo sẽ đa dạng và tinh vi
hơn, khi nền kinh tế hội nhập sâu rộng hơn, nhiều thủ đoạn phạm tội lừa đảo
ở nớc ngoài sẽ đợc thực hiện ở Việt Nam, các đối tợng là ngời nớc
ngoài, ngời Việt Nam định c ở n
ớc ngoài vào Việt Nam lừa đảo, có sự
móc nối giữa các đối tợng trong nớc và đối tợng ở nớc ngoài để cùng
thực hiện hành vi lừa đảo. Tội phạm sẽ triệt để khai thác những thành tựu
khoa học kỹ thuật nhất là công nghệ thông tin vào thực hiện hành vi lừa
đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc khi hệ thống thơng mại điện tử ngày
càng phát triển. Các đối tợng phạm tội sẽ tập trung vào các lĩnh vực chi
trả từ ngân sách nhà nớc nh bảo hiểm, thuế để dễ che giấu tội phạm.
4.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả điều tra tội phạm lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc
Luận án đề xuất 07 giải pháp nâng cao hiệu quả ĐTTP lừa đảo chiếm
đoạt tài sản nhà nớc, cụ thể là: hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động
ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc. Nâng cao hiệu quả công tác tiếp
nhận, giải quyết tin báo tố giác tội phạm, hoạt động điều tra trớc khi khởi tố
vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc. Tăng cờng công tác nghiệp cơ
bản của lực lợng Cảnh sát ĐTTP về TTQLKT&CV đảm bảo chủ động phát

riêng về đối tợng, thủ đoạn phạm tội, về địa bàn, lĩnh vực xảy ra tội phạm.
3. Hoạt động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc của lực
lợng Cảnh sát ĐTTP về TTQLKT&CV đã đạt đợc những kết quả nhất
định góp phần kiềm chế sự gia tăng và hạn chế hậu quả của loại tội phạm
này. Tuy nhiên công tác điều tra còn chậm làm giảm hiệu quả ngăn chặn
tội phạm, nhất là giai đoạn điều tra xác minh trớc khi khởi tố vụ án.
Chất lợng điều tra cha cao, nhiều vụ án phải điều tra bổ sung, tạm đình
chỉ, đình chỉ điều tra thậm chí còn có tình trạng oan sai. Còn lúng túng
trong thu thập, đánh giá thông tin, tài liệu để kết luận, quyết định khởi tố
vụ án, trong việc xác định hành vi phạm tội và định tội danh. Công tác
đấu tranh còn thiếu chủ động, tội phạm đợc phát hiện từ công tác nghiệp
vụ cơ bản cũng nh việc khai thác kết quả công tác nghiệp vụ cơ bản
phục vụ ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc còn hạn chế.
4. Luận án đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt
động ĐTTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản nhà nớc, gồm các nội dung cơ
bản sau:
Sửa đổi Thông t liên tịch số 02 /TTLT- Tòa án, T pháp, Công an,
Kiểm sát ngày 12/11/2002 hớng dẫn áp dụng một số quy định tại
Chơng XIV BLHS năm 1999. Trong đó cần quy định rõ thế nào là tài
sản nhà nớc, thế nào là hành vi chiếm đoạt, phơng pháp xác định mục
đích chiếm đoạt, xác định rõ khách thể bị xâm hại khi xâm phạm tài sản
chung trong đó có tài sản nhà nớc. Bổ sung một tội mới - Tội lừa đảo
chiếm đoạt tài sản nhà nớc vào BLHS năm 1999. Xây dựng văn bản quy
định cụ thể chức năng, nhiệm vụ của lực lợng trinh sát và điều tra viên,
quan hệ phối hợp giữa hai lực lợng này trong điều tra vụ án hình sự.
Thành lập bộ phận chuyên trách thuộc Cơ quan Cảnh sát điều tra giám sát
thực hiện nghiêm túc thời hạn xác minh thông tin về tội phạm, hoạt động
điều tra trớc khi khởi tố vụ án. Công tác nghiệp vụ cơ bản cần tập trung
vào lĩnh vực trọng điểm nh tài chính, ngân hàng, thuế, bảo hiểm, đầu t,
xuất nhập khẩu, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, các địa bàn trọng