112
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM
về
công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
KINH NGHIỆM THI CÔNG HẦM THỦ THIÊM
VÀ CÁC CÔNG TRÌNH NGẦM ĐÔ THỊ,
METRO TRÊN THẾ GIỚI
Th.s. Phạm Hoàng Nhân
Giám đốc Thương mại
Công ty Bachy Soletanche Việt Nam
TÓM TẮT
Trùc hết, Công ty Bachy Soletanche Việt Nam sẽ trình bày một số kinh nghiệm trong việc thi
công đường dẫn vào hầm Thủ Thiêm ở hai bờ của sông Sài Gòn và hầm của tháp thông gió
sử dụng công nghệ đào hở (Cut & Cover technique) dùng tường chắn đất bêtông cốt thép, cọc
barrette và hệ giằng chống. Công trình này có khối lượng công việc thi công rất lớn bao gồm
hơn 75.000m
2
tường chắn và cọc barrette được thi công trong một khu vực gần bờ sông Sài Gòn
với đòa chất rất yếu và phức tạp. Tiếp theo, chúng tôi xin được giới thiệu một số kinh nghiệm
thi công các công trình ngầm và tàu điện ngầm ở Singapore, Thái Lan, Hồng Kông, và một số
nước khác trên khắp thế giới sử dụng các công nghệ đào hở, đào ngầm bằng máy đào TBM
(Tunnel Boring Machine) và phụt vữa áp lực cao. Với hơn 70 năm kinh nghiệm trong việc thi
công nền móng và các công trình ngầm của Tập đoàn Soletanche Bachy (Pháp), Công ty Bachy
Soletanche Việt Nam mong muốn chia sẻ các kinh nghiệm của mình qua bài báo cáo này nhằm
giúp Quý đồng nghiệp và các nhà khoa học trong nước có thêm một số kiến thức thực tiễn trong
việc thi công các công trình ngầm đô thò, Metro đang và sẽ thực hiện tại Việt Nam trong tương lai.
I. CÔNG TRÌNH HẦM THỦ THIÊM
Hầm Thủ Thiêm dài 1.490m là một đường hầm vượt sông lớn nhất Đông Nam Á nằm trong dự án đại
lộ Đông - Tây nối liền trung tâm Sài Gòn với khu vực bán đảo Thủ Thiêm. Cửa hầm phía Quận 1 ở vò trí

công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
Gói thầu của Nhà thầu Bachy Soletanche bao gồm việc thi công (công tác đào / đổ bê tông)
56.957 m
2
/ 55.635 m
2
cho tường vây dày 1.200 mm và 5.986 m
2
/ 5.884 m
2
cho tường vây dày
1.000mm với độ sâu thiết kế tối đa -33,8m và 15.205 m
2
/ 8.341 m
2
cọc barrette kích thước 800
mm với cao sâu thiết kế tối đa -33,8m.
Do yêu cầu điều chỉnh hướng lưu thông qua cầu Khánh Hội mà vẫn bảo đảm giao thông thông
suốt vào và ra trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh trong suốt thời gian thi công của dự án, đồng
thời với việc bố trí thời gian cho công việc cải tạo kênh Bến Nghé của Nhà thầu Obayashi, công
việc thi công dự án được tiến hành theo 3 giai đoạn khác nhau và được thực hiện liên tục cả
ngày lẫn đêm (Hình 4).
Hình 4: Thi công ca đêm bờ trung tâm Sài Gòn
Giai đoạn 1 được tiến hành ở phía bờ trung tâm thành phố Hồ Chí Minh của sông Sài Gòn bao
gồm công việc triển khai thi công một phần tường vây và cọc barrette đủ diện tích để Nhà thầu
Obayashi thực hiện việc chuyển hướng lưu thông trên cầu Khánh Hội và đường xung quanh khu
vực công trình. Công việc này được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 14 tháng 11 năm
2005 đến ngày 30 tháng 12 năm 2005 (Hình 5).

Việc thi công những panel đầu tiên mất rất nhiều thời gian. Tuy nhiên Nhà thầu Bachy
Soletanche đã dần dần kiểm soát được công việc thi công theo kòp tiến độ và công việc xây
dựng tường vây và cọc barrette bên phía bờ Thủ Thiêm đã hoàn thành trước ngày 23/5/2006
(Hình 6).
Hình 6: Mặt cắt dọc Tường vây bờ Thủ Thiêm
116
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM
về
công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
Hình 7: Gàu đào thủy lực 0,8mx5m
Hình 8: Đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và công nhân trên công trường
Thiết bò thi công cho dự án được Nhà thầu Bachy Soletanche huy động từ Việt Nam, Pháp, Hong
Kong, Philippines, Singapore và Úc, cùng với đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và lao động từ Việt
Nam, Pháp, Hong Kong, Philippines, Thái Lan và Anh Quốc (Hình 8).
Bachy Soletanche bắt đầu thực hiện công tác đào vào ngày 14/11/2005 và hoàn thành việc đổ
bêtông 403 panel tường vây và cọc barrette vào ngày 21/9/2006.
117
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM
về
công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
Công việc tiếp theo là đào đất, giằng chống và thi công đường hầm được nhà thầu Obayashi thực hiện. Dưới
đây là hình ảnh thực tế của tường vây một đoạn hầm sau khi đào đất (Hình 9).
Hình 9: Bề mặt tường vây và hệ giằng chống sau khi đào đất
II. CÁC CÔNG TRÌNH NGẦM VÀ METRO TRÊN THẾ GIỚI
Hiện tại, Thành phố Hồ Chí Minh đang tiến hành quy hoạch 6 tuyến Metro nội thành, trong đó
tuyến Metro đầu tiên mang tên Tuyến 1 Bến Thành - Suối Tiên dài 19,7km đã được Thành phố

55m), cọc khoan nhồi (120 cọc, 1000mm,
sâu 45m), cọc barrette (23 cọc, dày
1200mm, sâu 60m), lắp cột đúc sẵn (114
cột, 1500mm - 1800mm, sâu 71m) và
phụt vữa áp lực cao (20.000m3 vữa, sâu
45m).
Do yêu cầu thiết kế và thi công tại một số
khu vực bên dưới đường cao tốc với độ
cao trần dưới 6 mét, Tập đoàn Soletanche
Bachy đã chế tạo và sử dụng gàu thủy
lực mang tên “Short KS 3000” có cần
đào thấp và trang bò hệ thống điện tử
kiểm soát độ lệch của gàu đào nhằm
đáp ứng dung sai 0,5% độ thẳng đứng với độ sâu đào đến -60m (Hình 12).
Công tác phụt vữa áp lực cao sử dụng 3 hệ thống phụt CMV với bơm Techiwell được áp dụng
để tạo thành các màng chống thấm và gia cường đất xung quanh khu vực mà các máy đào hầm
TBM đi vào hoặc đi ra khỏi trạm.
Công nghệ thi công trạm Metro bằng phương pháp đào hở cũng đã được Tập đoàn Soletanche
Bachy áp dụng để thi công phần lớn các trạm Metro trong khu vực như hệ thống MTR và KCR
tại HongKong, MRT tại Singapore (Hình 13 & 14)
Hình 10: Các trạm Metro mà Bachy Soletanche thi công
119
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM
về
công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
Hình 11: Mặt bằng và mặt cắt tiêu biểu một trạm Metro tại Bangkok
Hình 12: Gàu thủy lực “Short KS3000” đang hoạt động
120

khác nhau trên khắp thế giới.
122
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM
về
công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
Hình 14: Thi công tuyến Metro Toulouse - Pháp bằng công nghệ TBM BS
Hình 15: Thi công tuyến Metro Copenhagen - Đan Mạch bằng công nghệ TBM EBP
123
NHỮNG BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM
về
công trình ngầm đô thò
hội thảo
22-10-2008
III. KẾT LUẬN
1 Các kinh nghiệm rút ra từ thực tế thi công hầm Thủ Thiêm và các công trình ngầm và Metro
trên thế giới như sau :
Công nghệ thi công đào hở (Cut & Cover) rất phù hợp để xây dựng các đường dẫn cho hầm
ngầm và các trạm Metro. Công nghệ này đã được áp dụng thành công để thi công đường dẫn
hầm Thủ Thiêm và có thể ứng dụng để thi công các trạm Metro của Thành phố Hồ Chí Minh
trong tương lai.
2 Công nghệ thi công bằng máy TBM nên được áp dụng tại các tuyến đi ngầm và trong khu vực
trung tâm thương mại, hành chính và du lòch của thành phố nhằm tránh ảnh hưởng đến việc giao
thông và các hoạt động khác của khu đô thò trong quá trình thi công. Công nghệ TBM có thể
được ứng dụng để thi công các tuyến Metro ngầm trong khu vực trung tâm của Thành phố Hồ
Chí Minh trong tương lai.
3 Công việc thi công công trình ngầm và Metro đòi hỏi nhà thầu không chỉ có nhiều kinh nghiệm
thi công thực tế mà còn phải có trình độ quản lý tốt, cùng với các máy móc thi công chuyên
dụng mới có thể đảm đương được.