Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

Mục lục
Lời mở đầu.................................................................................................................2
Phần I: Những vấn đề cơ bản về tỷ giá và chính sách tỷ giá ...............................3
I- Tỷ giá hối đoái........................................................................................................3
1- Khái niệm tỷ giá và phân biệt một số tỷ giá...........................................................3
2- Vai trò của tỷ giá ...................................................................................................4
3- Tác động của tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế ........................................................6
II- Chính sách tỷ giá..................................................................................................7
1- Khái niệm................................................................................................................7
2- Vai trò của Ngân hàng Trung ơng trong các chế độ tỷ giá hối đoái......................7
3- Các quan điểm chính sách tỷ giá hối đoái..............................................................12
Phần II: Tỷ giá VNĐ - Chính sách tỷ giá ở Việt Nam trong thời gian qua.........14
I- NHNNVN với sự biến động của tỷ giá hối đoái qua các thời kỳ.........................14
1- Tỷ giá VNĐ trong thời kỳ 1959 - 1988..................................................................14
2- Tỷ giá VNĐ trong thời kỳ 1989 - 1996..................................................................15
3- Diễn biến tỷ giá trong thời kỳ 1997 đến nay..........................................................19
II- Chính sách tỷ giá của Việt Nam .........................................................................23
1- Chính sách tỷ giá cố định có điều tiết nhẹ của Nhà nớc.........................................24
2- Chính sách tỷ giá dựa vào tỷ giá trên thị trờng liên Ngân hàng ...........................25
Phần III: Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả chính sách tỷ giá ở Việt Nam
trong thời gian tới......................................................................................................27
I- Kinh nghiệm của một số quốc gia trong các nhóm chính sách tỷ giá................27
II- Một số giải pháp nâng cao hiệu quả điều hành chính sách tỷ giá của
NHNNNVN...........................................................................................................29
1- Giải pháp về cơ chế điều hành tỷ giá......................................................................29
2- Giải pháp về hoàn thiện chính sách tỷ giá hiện nay ở Việt Nam ..........................30
Kết luận chung..........................................................................................................33
Danh mục tài liệu tham khảo...................................................................................34
Nguyễn Anh Ngọc

Em xin trân thành cảm ơn.

Sinh viên thực hiện
Nguyễn Anh Ngọc
2
Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

Nguyễn Anh Ngọc
Nội dung
Phần I: NHữNG VấN Đề CƠ BảN Về Tỷ GIá
Và CHíNH SáCH Tỷ GIá
i. Tỷ giá hối đoái (TGHĐ)
Ngày nay xu hớng quốc tế hoá nền kinh tế toàn cầu, đòi hỏi các quốc gia phải hội
nhập nền kinh tế của mình vào nền kinh tế thế giới, tức là các nớc đều phải tiến hành
một nền kinh tế mở. Theo xu thế này, các quan hệ về tài chính giữa các nớc ngày càng
đợc mở rộng và đa dạng. Từ đó dẫn đến vấn đề so sánh, tính toán, trao đổi giá trị các
đồng tiền khác nhau của các nớc khác nhau tham gia buôn bán là khó khăn và phức tạp.
Do đó việc tính toán dựa trên đơn vị tiền tệ của quốc gia đồng thời cũng phải dựa trên
đơn vị ngoại tệ để quy đổi về cùng một đơn vị tiền tệ đẻe so sánh, so sánh sức mua giữa
đồng nội tệ và ngoại tệ ta gọi đó là tỉ giá hối đoái.
1. Khái niệm tỷ giá và phân biệt một số tỷ giá
I.1. Khái niệm tỷ giá
Nh thế tỷ giá hối đoái xuất hiệ cùng với sự xuất hiện thơng mại quốc tế, trao đổi
thanh toán tiền mặt lẫn nhau và sử dụng những lợi thế so sánh của các nớc khác nhau
trong phân công lao động quốc tế. Do đó tỷ giá hối đoái đợc quan niệm khác nhau gắn
với từng thời kỳ lịch sử nhất định.
Dới chế độ bản vị vàng, tỷ giá hối đoái đợc quan niệm là tơng quan về hàm lợng
vàng giữa hai đồng tiền vàng với nhau (Nhng hiện nay chế độ bản vị vàng không tồn tại
nên cách xác định tỷ giá hối đoái này không còn đợc sử dụng).
Tỷ giá hối đoái còn đợc xây dựng theo phơng pháp ngang giá sức mua PPP.

Ví dụ: DEM/GBP = 2,4343/60
USD/DEM = 0,620/28
USD/GBP = 1,5628/58
2. Vai trò của tỷ giá
2.1. ở tầm vĩ mô
Tỷ giá là một phạm trù kinh tế rất quan trọng trong quan hệ kinh tế quốc tế. Nó
có tác động đến ngoại thơng, đến sự ổn định kinh tế trong nớc. Vai trò của nó đợc thể
hiện ra những nét cơ bản sau đây:
Nguyễn Anh Ngọc
4
Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

- tỷ giá hối đoái là dấu hiệu để chính phủ hoạch định các chính sách tài chính,
tiền tệ nhằm cải thiện cán cân thanh toán và tăng dự trữ ngoại hối cho quốc
gia.
Thật vậy, tỷ giá hối đoái giảm (hoặc tăng) là kết quả của tình trạng cải cách tiền
tệ thâm hụt (hay thặng d) và tình trạng ngoại hối giảm (hay tăng) thì chính phủ có
những tác động tới tỷ giá hối đoái bằng chính sách tài chính (bằng cách tăng hoặc giảm
chi tiêu của chính phủ, tăng hoặc giảm thuế), bằng chính sách tiền tệ (bằng cách tăng
hoặc giảm lãi suất) để nhằm làm cho tình trạng cải cách tiền tệ trở lại cân bằng hoặc có
thể tăng đợc dự trữ ngoại tệ của quốc gia.
- tỷ giá hối đoái ảnh hởng đến các chính sách, mục tiêu kinh tế xã hội của quốc
gia
Hầu hết các chính phủ mong muốn tăng trởng kinh tế cao, giá cả ổn định, công
ăn việc làm đầy đủ cho ngời lao động. Nếu chính phủ xác định đồng tiền mạnh hơn thực
tế sẽ làm cho giá hàng hoá xuất khẩu trở lên đắt hơn (hay xuất khẩu giảm), giá hàng
nhập khẩu rẻ hơn, dẫn đến thu hẹp sản xuất. Đồng thời nó cho phép ngời tiêu dùng hàng
nhập khẩu và ngợc lại.
Nh vậy, nếu chính phủ xác định mức hợp lý sẽ cho phép tạo đợc công ăn việc làm
đầy đủ và giá cả ổn định

Tóm lại: Tỷ giá là một công cụ quản lý kinh tế vĩ mô, chính phủ các nớc luôn
quan tâm đến việc ổn định tỷ giá hối đoái, đôi khi sử dụng nó nh là công cụ để điều
chỉnh những mất cân đối trong nền kinh tế.
3. Tác động của tỷ giá hối đoái đến nền kinh tế.
Tỷ giá hối đoái tác động đến biến số khác nhau của nền kinh tế. ở đây bài viết
trình bày một số biến số chủ yếu là xuất, nhập khẩu, đầu t, lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp,
nợ nớc ngoài.
3.1. Tác động của tỷ giá hối đoái đến thơng mại quốc tế
Khi tỷ giá đồng tiền bản tệ so với ngoại tệ tăng thì có tác động khuyến khích
nhập khẩu và hạn chế xuất khẩu. Điều này có nghĩa là số lợng tiền nội địa đổi lấy một
đơn vị ngoại tệ giảm hay còn gọi là đồng tiền nội địa lên giá. Trong trờng hợp này, hàng
nhập khẩu rẻ đi, hàng sản xuất trong nớc đắt hơn khó cạnh tranh hàng nhập khẩu. Ngợc
lại khi tỷ giá đồng tiền bản tệ so với ngoại tệ giảm thì xuất khẩu tăng và nhập khẩu
giảm.
3.2. Tác động đến đầu t
Tỷ giá hối đoái tăng lên dẫn đến kích thích đầu t nớc ngoài vào trong nớc do giá
bất động sản, giá các loại nguyên vật liệu, giá nhân công tính bằng ngoại tệ giảm và ng-
ợc lại.
3.3. Tác động đến lạm phát
Nguyễn Anh Ngọc
6
Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

Khi đồng tiền trong nớc giảm giá thì sẽ tăng cầu đầu t về hàng hoá, dịch vụ nội
địa và giảm cầu với hàng hoá dịch vụ nhập khẩu kết quả là lạm phát xảy ra.
3.4. Tác động đến nợ nớc ngoài
Khi tỷ giá giảm, nợ nớc ngoài tính bằng ngoại tệ tăng lên và ngợc lại khi tỷ giá
tăng lên nợ nớc ngoài tính băngf nội tệ giảm xuống.
3.5. Tác động đến tỉ lệ thất nghiệp
Khi tỷ giá hối đoái tăng dẫn đến kích thích nhà sản xuất trong nớc mở rộng sản

giá thì có 3 dạng chính:
+ Chính sách tỷ giá hối đoái cố định
+ Chính sách tỷ giá hối đoái thả nổi tự do
+ Chính sách tỷ giá hối đoái thả nổi có quản lý
2.1. Chế độ tỷ giá hối đoái cố định (Fix exchange rate)
- Khái niệm: là chế độ tỷ giá hối đoái mà đồng tiền của một nớc đợc gắn cố
định với một đồng tiền (hay một số đồng tiền) có sức mua ổn định, đợc sử
dụng phổ biến và dễ điều tiết.
Tức là các chính phủ cam kết duy trì khả năng chuyển đổi đồng tiền của họ tại
một mức giá cố định bằng cách NHTW can thiệp vào thị trờng ngoại hối (mua ngoại tệ
vào lúc cung lớn hơn cầu và ngợc lại) để ổn định tỷ giá và làm tăng hoặc giảm bớt lợng
dự trữ ngoại hối lu dữ tại ngân hàng thơng mại. Sau đây chúng ta sẽ xem xét vai trò của
NHTW trong chế độ tỷ giá cố định khi các lực lợng cung cầu trên thị trờng ngoại hối
thay đổi. Giả sử NHTW muốn cố định một tỷ giá là 1USD = 15000VND, thì NHTW sẽ
phải điều tiết khi cung cầu thay đổi.
Tỷ giá VND/USD
S1
P0 S2
15000
Trên đồ thị ta thấy:
- Khi cầu tăng từ D1 đến D2 tạo ra áp lực phá giá VND. Để duy trì tỷ giá
cố định NHTW phải can thiệp vào trên thị trờng ngoại hối bằng cách bán ra một
lợng USD bằng khoảng cách Q1Q2 để mua vào VND. Hành động can thiệp của
NHTW làm dịch chuyển đờng cung USD từ S1 đến S2. Nh vậy, thông qua can
thiệp, NHTW đã duy trì đợc một tỷ giá cố định nh mong muốn. Hành động can
Nguyễn Anh Ngọc
8
Q1
Q2
Q3

bên ngoài.
- ổn định sức mua của đồng tiền trong thời gian dài, dẫn đến tâm lý tin tởng
chính phủ của các đơn vị sản xuất kinh doanh trong việc mua bán hàng hoá
với nớc ngoài dẫn đến tăng trởng kinh tế. Nhng trong đó nó vẫn có những nh-
ợc điểm cố hữu của nó.
+ Nhợc điểm:
- Nhà nớc phải điều chỉnh theo sự khác biệt của tỷ lệ lạm phát.
Nguyễn Anh Ngọc
10
Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

Trong mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn khác nhau thì ở cùng quốc gia có thể có tỷ lệ
lạm phát khác nhau. Trong khi đó thì nhà nớc lại ấn định một tỷ giá hối đoái cố định.
Nh đã biết khi tỷ lệ lạm phát thay đổi thì tỷ giá hối đoái có xu hớng thay đổi ngợc chiều
với sự thay đổi của tỷ lệ lạm phát. Để tránh xu hớng thay đổi này của tỷ giá hối đoái thì
Nhà nớc phải dùng các biện pháp điều chỉnh tỷ giá hối đoái luôn ở mức cố định nh
mong muốn.
- TGHĐ đợc cố định không phản ánh đợc cung cầu ngoại hối trên thị trờng. Do
đó nó không phản ánh chính xác sức mua của đồng tiền trong nền kinh tế.
- Chính phủ không đủ lợng ngoại hối dự trữ để điều chỉnh giá trên thị trờng.
Đối với các quốc gia phát triển, quy mô về thơng mại quốc tế rất lớn gây nên
những vận động tiền tệ lớn. Để duy trì mức TGHĐ cố định, các NHTW phải mua vào
bán ra những lợng lơn ngoại tệ trên thị trờng. Trên thực tế, lợng dự trữ này là có hạn
trong khi sự thay đổi TGHĐ là liên tục. Do đó rất dễ dẫn đến tình trạng NHTW không
thể điều chỉnh tỷ giá theo mức mà NHTW mong muốn, dẫn đến các chính sách khác
của NHTW bị ảnh hởng rất lớn.
Đối với các quốc gia đang phát triển với mức dự trữ rất nhỏ so với quy mô thơng
mại quốc tế của đất nớc cũng rất khó khăn khi điều chỉnh TGHĐ ở mức cố định. Do
trên thực tế lợng dự trữ của NHTW ở các nớc này thờng là rất nhỏ, nên khi có biến động
lớn thì hầu nh lợng dự trữ ngoại hối của nHTW không thể đủ để điều tiết tỷ giá về mức

quốc tế là rất lớn: TGHĐ là một lĩnh vực rất nhạy cảm, chịu sự tác động của
những nhân tố khác nhau. Khi mỗi một nhân tố thay đổi, TGHĐ có xu thế
thay đổi theo. Khi TGHĐ thay đổi liên tục trong thời gian ngắn sẽ dẫn đến
nhiều xáo trộn cho nền kinh tế đặc biệt trong lĩnh vực ngoại thơng, mức độ rủi
ro ngoại hối rất cao làm hạn chế sự phát triển thơng mại quốc tế, các nhà đầu
t nức ngoài sẽ dừng việc đầu t do mc độ chắc chắn về lợi nhuận thu đợc là
nhỏ.
- Việc thay đổi chính sách ngoại hối của nớc khác sẽ ảnh hởng tới TGHĐ do nó
tác động trực tiếp tới cán cân thanh toán. Mặt khác việc thay đổi TGHĐ sẽ có
tác động trực tiếp tới cán cân thanh toán của nớc đó.
2.3 Chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết (A managed floating exchange rate regime)
Là chế độ TGHĐ tuy vẫn đợc quan hệ cung cầu trên thị trờng quy định nhng có
những biện pháp can thiệp đảm bảo sức mua của đồng tiền theo tỷ giá trung tâm. Sự
can thiệp của NHTW không nhằm mục đích để cố định tỷ giá nh đối với chế độ tỷ giá
cố định.
Nh vậy chế độ tỷ giá thả nổi có sự quản lý là chế độ mà ở đay, trên nguyên tắc
việc vận hành TGHĐ vẫn do quan hệ cung cầu ngoại hối quyết định nheng không phải
hoàn toàn mà trong trờng hợp cần thiết chính phủ sẽ có những biện pháp can thiệp nhằm
giữ vững sự ổn định của sức mua đồng tiền trong nớc. Phải chăng chế độ tỷ giá này là
chế độ tỷ giá hoàn hảo?
+ Ưu điểm:
- Cho phép tỷ giá dao động trong một khoảng nào đó, hạn chế và ngăn chặn
những thay đổi lớn của tỷ giá đảm bảo sức mua của đồng nội tệ trong nền kinh
tế: Để hạn chế bớt sự tác động của các chính sách ngoại hối của nớc ngoài vào
thị trờng trong nớc cải thiện tình trạng cán cân thanh toán, đảm bảo sự cạnh
Nguyễn Anh Ngọc
12
Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

tranh của hàng hoá xuất khẩu trên thị trờng quốc tế nhà nớc cho phép tỷ giá

nhiều tác hại cho nền kinh tế. Do đó mục tiêu ổn định luôn đợc đặt lên hàng đầu trong
lĩnh vực điều hành tỷ giá.
Nguyễn Anh Ngọc
13
Tiểu luân Ngân hàng Trung ơng

- Chính sách tỷ giá phải hỗ trợ tốt nhất cho chính sách khuyến khích xuất khẩu
để cải thiện cán cân thanh toán, tăng dự trữ ngoại tệ.
Tỷ giá là trọng tâm đối với sự vận hành của nền kinh tế thị trờng mở cửa và có
ảnh hởng rộng khắp đến khả năng cạnh tranh với bên ngoài, đến tình trạng cán cân
thanh toán và mức dự trữ ngoại tệ quốc gia. Một sự thiếu hụt cán cân thanh toán do tỷ
giá gây ra chắc chắn sẽ kéo theo sự bất ổn về tiền tệ, làm giảm mạnh lợng dự trữ ngoại
tệ của quốc gia, tất cả sẽ tạo thành ròng xoáy cuốn nền kinh tế vào cuộc khủng hoảng
tài chính.
- Chính sách tỷ giá không đợc tách rời sự quản lý của nhà nớc
Trong bối cảnh quốc tế hoá và toàn cầu hoá ngày càng gia tăng, sự vận hành của
tỷ giá phải nằm trong phần quản lý của nhà nớc, nhà nớc phải biết huy động sức mạnh
quốc tế để phát triển kinh tế, đồng thời phải có kinh nghiệm kịp thời điều chỉnh linh
hoạt theo những biễn động trong và ngoài nớc sao cho giữ đợc tỷ giá trong mối quan hệ
hài hoà với lãi suất, dự trữ ngoại tệ, cán cân thanh toán, tăng trởng kinh tế.
Nguyễn Anh Ngọc
14