Bộ giáo dục v đo tạo Bộ y tế
Trờng đại học y H Nội
[\

Nguyễn hùng vĩ

Nghiên cứu kết quả chẩn đoán và điều trị
bệnh viêm ruột thừa cấp tại bệnh viện đa khoa
tỉnh tiền giang bằng phơng pháp
nội soi ổ bụng và can thiệp vào cộng đồng Chuyên ngnh: Phẫu thuật đại cơng
M số : 3.01.21
- Th viện Quốc gia
- Th viện Trờng Đại học Y Hà Nội
- Th viện Y học Trung ơng Mét sè c«ng tr×nh liªn quan ®Õn ln ¸n 1. Nguyễn Hùng Vó, Võ Văn Hùng, Đinh Văn Trung, Nguyễn
Văn Phúc (2004),” Phẫu thuật nội soi điều trò viêm phúc
mạc ruột thừa tại Bệnh viện ®a khoa Tiền Giang”. Tạp chí
Y học thực hành số 7 (549), Tr. 35 - 37.
2. Nguyễn Hùng Vó, Lê Văn Minh, Võ Văn Hùng, Tạ Văn
Trầm, Nguyễn Văn Minh, Nguyễn Lê Tuyên (2006),
“Nghiên cứu nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trò
VRT ở trẻ em tại BƯnh viƯn ®a khoa TiỊn Giang”, Tạp
chí Y học thực hành số 7 (549), Tr. 61 - 64.
Phần A: giới thiệu luận án

1. Đặt vấn đề
Viờm rut tha (VRT) l bnh lý thng gp nht trong cp cu ngoi

ức của người dân với bệnh VRT, từ đó có hành vi phù hợp
(đi khám bệnh sớm, khơng tự chữa bệnh tại nhà ).
- Để giải quyết các trường hợp VRT khó, khơng điển hình, có thể áp
dụng thành tựu của phẫu thuật nội soi (PTNS) ổ bụng với những ưu điểm
của loại hình phẫu thuật này để rút ngắn thời gian theo dõi và nâng cao khả
năng chẩn đốn và đi
ều trị.
Chính dựa trên các giả thiết về ngun nhân và dự kiến giải pháp can
thiệp được cho là phù hợp mà đề tài: “ Nghiên cứu kết quả chẩn đốn và
điều trị bệnh viêm ruột thừa cấp tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Tiền Giang
bằng phương pháp can thiệp vào cộng đồng và nội soi ổ bụng” được thực
hiện nhằm hai mục tiêu sau đây:
Mục tiêu nghiên cứu:
1- Xác
định gi¸ trÞ cđa néi soi ỉ bơng trong chẩn đoán các tr−êng
hỵp viêm ruột thừa khã.
2- Đánh giá hiệu quả của biện pháp can thiệp cộng đồng cải thiện
tình hình viêm ruột thừa muộn tại tỉnh Tiền Giang.
3. ý nghÜa thùc tiƠn vμ ®ãng gãp míi cđa ln ¸n:
Đề tài mang tính cấp thiết và khoa học vì cho đến nay trên thế giới và Việt
Nam, bệnh VRT cấp vẫn là bệnh cấp cứu ngoại khoa đứng hàng đầu; tuy có
các phơng tiện chẩn đoán hiện đại nhng VRT vẫn còn đợc chẩn đoán
muộn trên 20% với các biến chứng khiến ngời bệnh phải chịu nhiều thiệt
thòi: thời gian nằm viện kéo dài, chi phí tốn kém, nhiễm khuẩn vết mổ, tắc ruột
sau mổ hay các ổ áp xe tồn d để lại nhiều di chứng và tử vong.
Mục tiêu của nghiên cứu nhằm làm giảm tỷ lệ VRT đợc chẩn đoán
muộn bằng giáo dục tuyên truyền trong cộng đồng tại Tỉnh Tiền Giang về
bản chất của bệnh, cách phát hiện, chẩn đoán sớm, các biến chứng nguy
hại của bệnh đến từng thành viên trong cộng đồng và đặc biệt là nhân viên
Y tế. Hơn nữa, với phơng tiện chẩn đoán hiện đại là nội soi ổ bụng sẽ giải

CËp. ThÕ kû XV, Leonard de Vinci ®−ỵc ghi nhËn lµ ng−êi m« t¶ gi¶i phÉu
häc rt thõa ®Çu tiªn (1492) vµ tiÕp theo Vassalius m« t¶ rt thõa trong
qun “ De humani corporis fabrica” n¨m 1543. ThÕ kû XVI, cã nhiỊu
c«ng bè vỊ bƯnh viªm mđ nguy hiĨm vïng hè chËu ph¶i th−êng ®−ỵc chÈn
®o¸n nhÇm lµ “viªm quanh manh trµng” (perityphlitis).
Ngµy 6 th¸ng 12 n¨m 1735, Claudius Amyand ®Çu tiªn thùc hiƯn
thµnh c«ng thđ tht c¾t bá rt thõa viªm. Ngµy 18/6/1886, Reginald H.
Fitz b¸o c¸o lÇn ®Çu tiªn tr−íc Héi c¸c ThÇy thc Hoa Kú vỊ nh÷ng vÊn
®Ị chung cđa VRT thđng vµ hËu qu¶ cđa nã. ¤ng lµ ng−êi ®Çu tiªn ®Ỉt tªn
cho bƯnh lý nµy lµ VRT (Appendicitis), ®Ị xt chÈn ®o¸n, ®iỊu trÞ sím vµ
kÕt ln “viªm quanh manh trµng” thùc sù b¾t ®Çu tõ rt thõa bÞ viªm
nhiƠm. N¨m 1889, Kurt Semm chÈn ®o¸n chÝnh x¸c VRT ch−a vì vµ mỉ
c¾t rt thõa thµnh c«ng. Cïng n¨m, Charles Mac Burney (Hoa Kú) c«ng
bè lo¹t nghiªn cøu vỊ VRT, lµm nỊn t¶ng cho chÈn ®o¸n vµ ®iỊu trÞ VRT.
¤ng chđ tr−¬ng chÈn ®o¸n sím tr−íc khi rt thõa vì vµ phÉu tht sím
c¾t rt thõa.
Nội soi ổ bụng chẩn đoán: Néi soi ỉ bơng chÈn ®o¸n ®· ®−ỵc H.C.
Jacobaeus thùc hiƯn tõ 1910. Tõ 1950-1960, néi soi ỉ bơng chÈn ®o¸n ®·
®−ỵc ¸p dơng kh¸ réng r·i nh−ng sau ®ã dÇn dÇn bÞ l·ng quªn do sù ph¸t
triĨn cđa nh÷ng ph−¬ng tiƯn chÈn ®o¸n h×nh ¶nh kh«ng x©m lÊn hiƯn ®¹i
nh− siªu ©m, chơp c¾t líp ®iƯn to¸n, chơp céng h−ëng tõ Víi sù ph¸t
minh hƯ thèng CCD- chip camera, néi soi chÈn ®o¸n ®· ®−ỵc øng dơng
réng r·i.
ë ViƯt Nam: Từ 1970, Nguyễn Thuyên nội soi ổ bụng cấp cứu.
Ngày 23/9/1992, PTNS cắt túi mật lần đầu tiên được thực hiện tại BV
Chợ Rẫy; tiếp theo là BV Việt Đức (11/1993); mở ra thời kỳ mới về áp
dụng nội soi chẩn đốn và điều trị nhiều bệnh lý ngoại khoa, trong đó có
VRT. Năm 2001, BVĐK Tiền Giang thành lập Khoa Nội soi và Phẫu thuật
Nội soi.
1.2. Chẩn đoán VRT: Phần lớn VRT có triệu chứng điển hình, chẩn

1.2.4.2. Xét nghiệm CRP (C- reactive protein): Đây là một xét nghiệm
mới dùng để giúp chẩn đoán VRT. CRP do tế bào gan sản xuất, chủ yếu để
đáp lại sự kích thích của cytokin IL-6; khi IL-6 tăng thì CRP cũng tăng
theo. CRP tăng đáng kể ở giai đoạn cấp tính 6-12 g đầu của bệnh VRTC.
1.2.5. Mét sè ph−¬ng ph¸p chÈn ®o¸n hç trỵ:
1.2.5.1. ChÈn ®o¸n Siªu ©m: Siªu ©m cã ®é nh¹y, ®é ®Ỉc hiƯu vµ ®é chÝnh
x¸c cao, an toµn, Ýt x©m lÊn, ®¬n gi¶n, dƠ ¸p dơng ë mäi tun, c¬ ®éng: cã
thĨ siªu ©m t¹i gi−êng bƯnh hay t¹i céng ®ång; kh«ng cÇn chn bÞ BN
phøc t¹p, gi¸ thµnh l¹i thÊp. Siªu ©m khã ph¸t hiƯn VRT ë ng−êi bÐo, bơng
ch−íng do liƯt rt, thµnh bơng cøng, ng−êi cã thai trªn 6 th¸ng
1.2.5.2. Néi soi ỉ bơng: Trong c¸c tr−êng hỵp VRT kh«ng điển h×nh nhiỊu
nghiªn cøu ®Ị nghÞ tiÕn hµnh néi soi ỉ bơng cÊp cøu, võa ®Ĩ x¸c ®Þnh chÈn
®o¸n sím võa cã thĨ c¾t rt thõa ngay nÕu VRT. Nh−ng hiƯn nay, vÉn cßn
ý kiÕn ch−a thèng nhÊt vỊ ¸p dơng néi soi trong chÈn ®o¸n vµ ®iỊu trÞ VRT.
1.2.6. §iỊu trÞ
1.2.6.1. Khi ®∙ chÈn ®o¸n viªm rt thõa, chØ ®Þnh mỉ lµ tut ®èi.
CÇn phÉu tht khÈn cÊp c¾t rt thõa nÕu ®· chÈn ®o¸n VRT; cÇn
thay ®ỉi quan niƯm xem phÉu tht c¾t rt thõa chØ lµ phÉu tht cÊp cøu
tr× ho·n sau c¸c lo¹i cÊp cøu kh¸c nh− thãi quen xư trÝ cđa kh«ng Ýt B¸c SÜ
hiƯn nay.
1.2.6.2. Ph−¬ng ph¸p mỉ: Có 2 phương pháp phẫu thuật cắt ruột thừa là
phẫu thuật hở kinh điển và phẫu thuật nội soi.
1.2.7. Nguyªn nh©n chÈn ®o¸n mn vµ xư trÝ mn VRT: Dï chÈn
®o¸n vµ ®iỊu trÞ VRT cã nhiỊu tiÕn bé, song tû lƯ VRT mn vÉn cßn cao.
C¸c nguyªn nh©n th−êng gỈp: BN ®· ®iỊu trÞ tr−íc khi ®Õn BV, BN ®Õn BV
mn, chê ®ỵi chÈn ®o¸n sau khi vµo viƯn, chÈn ®o¸n khã kh¨n
1.3. §Þa ®iĨm nghiªn cøu:
Huyện Chợ Gạo: Can thiệp trực tiếp.
Các huyện Châu Thành, Tân Phước, Gò Cơng Tây: Can thiệp gián tiếp
Ch−¬ng 2

* Tiêu chuẩn chẩn đốn viêm ruột thừa:
Tiêu chuẩn chẩn đốn xác định VRT là mơ bệnh học (vi thể)
2.1.2. Đánh giá hiệu quả của biện pháp can thiệp cộng đồng cải thiện
tình hình viêm ruột thừa muộn tại tỉnh Tiền Giang :
* Tiêu chuẩn lựa chọn: Người dân các huyện Chợ Gạo, Châu Thành,
Tân Phước, Gò Cơng Tây.
* Tiêu chuẩn loại trừ: Các BN, người dân ở các huyện, thành phố, thị
xã còn lại, ngồi khu vực nghiên cứu và BN, người dân ở các tỉnh lân cận.
2.2. Phơng pháp nghiên cứu: Dịch tễ học can thiệp
Mục tiêu 1: Thử nghiệm can thip lâm sng ngu nhiên.
Mục tiêu 2: Can thiệp cộng đồng có đối chứng.
2.2.1. Thử nghiệm can thip lâm sng ngu nhiên:
. Thiết kế nghiên cứu: Cỏc BN au bng vo vin theo dừi VRT ỳng tiờu
chun chn VRT khú c phõn vo 1 trong 2 nhúm theo dừi chn oỏn:
- Nhúm 1: NSC sm khi cú ch nh.
- Nhúm 2: NSC trỡ hoón: tip tc ch i tin trin lõm sng th hin rừ
rng. Bỏc S khỏm li v cho xột nghiờm cn lõm sng nhiu ln (nu
cn thit) n khi triu chng i
n hỡnh s c ni soi chn oỏn.

S phõn nhúm chn oỏn:
Bnh nhõn c chn (theo dừi VRT khú )
n= 249

Phõn nhúm
Nhúm NSC sm Nhúm NSC trỡ hoón
n= 125 n=124

0,65 ; q
1
= 1 - p
1
= 0,15; q
2
= 1 - p
2
= 0,35.
Với = 0,05 thì Z
1 -

/2
= 1,96; với = 0,2 thì Z
1 -

= 1,28;
Nh vậy, n= 94,5 (lấy tròn số là 95). Nhóm NSCĐ sớm có 125 BN và
nhóm NSCĐ trì hoãn có 124 BN: đạt yêu cầu cỡ mẫu.
. Kỹ thuật nội soi ổ bụng chẩn đoán:
* Chuẩn bị BN: BN đợc chuẩn bị trớc mổ nh PTNS ổ bụng. Gây mê
nội khí quản. BN nằm ngửa. Nhóm nội soi chẩn đoán có 3 ngời: Phẫu
Thuật Viên, ngời phụ cầm camera, ngời đa dụng cụ.
* Phơng tiện: máy bơm CO
2
, đầu video - camera màn hình, nguồn
sáng, dao điện, máy hút, các dụng cụ phẫu thuật
* Tiến hành thủ thuật: Đặt trocar đầu tiên 10mm: thờng chọn vùng rốn,
theo phơng pháp kín hoặc mở;ổ bụng đợc bơm khí CO2 đến áp lực 12-14
cmHg khi gây mê nội khí quản. Thăm dò ổ bụng

C mu l n = 780 ngi l ch h c chn t 30 cm (30 p thuc
19 Xó v Th Trn ca Huyn Ch Go).
+ i tng: Ch h. Mi cm iu tra 26 h gia ỡnh
+ Cụng c nghiờn cu: Da theo bng cõu hi cú cu trỳc c son
sn; 10 iu tra viờn ó c t
p hun k thc hin phng vn, thu thp
thụng tin v ghi chộp vo mu phiu iu tra.
Huyn Ch Go
(nhn thc v thỏi )
Khu vc i chng
(nhn thc v thỏi )
Truyn thụng trc tip Truyn thụng giỏn tip
Huyn Ch Go
(nhn thc v thỏi )
Khu vc i chng
(nhn thc v thỏi
Sau can thip
Trc can thip
+ Biện pháp can thiệp cộng đồng: Truyền thông giáo dục sức khoẻ trực
tiếp và gián tiếp trong thời gian 2 năm từ 2004-2005.
. Toàn bộ khu vực nghiên cứu: tác động hành chính và truyền thông
gián tiếp (công văn chỉ đạo của Tỉnh, Sở Y tế, BVĐK Tiền Giang, các bài
tuyên truyền trên các báo, đài và loa truyền thanh Tỉnh, Huyện, Xã,
Phường, Ấp, Khu phố, điện thoại tư vấn sức khoẻ miễn phí c
ủa BVĐK
Tiền Giang)
. Riêng huyện Chợ Gạo: Tác động trực tiếp tại các Xã, Thị Trấn của
Huyện Chợ Gạo ( 2003- 2004): ngoài tác động hành chính và truyền thông
gián tiếp còn can thiệp và truyền thông trực tiếp; phối hợp với các nguồn lực
có sẵn của Tỉnh, Huyện, Xã, Ấp cùng tham gia tác động liên hoàn, toàn diện.

Nm 2005: Cú 1392 BN VRT; N (56,03%) > Nam (43,97%); trong ú:
VRTC: N mc bnh VRTC (58,88%) > Nam (41,12%)
VRTM: Nam mc bnh VRTM (50,86%) > N (49,14%).
Trong ú, cú 220 BN VRT khú: N (58,18%) > Nam (41,82%).
VRTC khú: N mc bnh VRTC (64,02%) > Nam (35,98%).
VRTM khú: Nam mc bnh VRTM (58,93%) > N
(41,07%).
T l nam/n bnh VRT khú phự hp t l nam/n bnh VRT nm 2005.
3.1.2. Tuổi: Tui trung bỡnh ca nhúm NSC sm: 31 tui (5 tui 88 tui)
Tui trung bỡnh ca nhúm NSC trỡ hoón l 29 tui (20 thỏng- 90 tui)
Tui trung bỡnh chung 2 nhúm l 30 tui (20 thỏng- 90 tui)
3.1.3. Xác định giá trị của nội soi ổ bụng trong chẩn đoán những
trờng hợp VRT khó:
3.1.3.1. So sánh kết quả nội soi chẩn đoán của các nhóm: Ni soi chn
oỏn cú giỏ tr chn oỏn rt cao: ni soi chn oỏn sm cú giỏ tr chn
oỏn cao nht trong ch
n oỏn VRT khú. Khụng cú õm tớnh gi.
3.1.3.2. Phân loại VRT ở 2 nhóm nội soi chẩn đoán theo mô bệnh học:
- Nhóm NSCĐ sớm có 15 VRTM/111 VRT. Tỷ lệ VRTM 13,51%.
- Nhóm NSCĐ trì hoãn: có 41 VRTM/109 VRT. Tỷ lệ VRTM: 37,61%.
- Chung 2 nhúm: cú 56 VRTM/220 VRT. Tỷ lệ VRTM: 25,45%.
3.1.3.3. Đối chiếu kết quả nội soi chẩn đoán và mô bệnh học
. Khi ruột thừa viêm, độ chính xác của NSCĐ: 100%.
. Khi ruột thừa không viêm, độ chính xác của NSCĐ: 55,17%.
3.1.3.4. Giá trị nội soi ổ bụng trong chẩn đoán VRT khó:
Bảng 3.1. Giá trị nội soi ổ bụng trong chẩn đoán VRT khó
Nhúm
NSC
Giỏ tr chn oỏn
Nhúm

N
70%
CRP(+) SA(+)
NSCĐ
(+)
Dơng tính thật (a)
162 159 161 99 219
Dơng tính giả (b)
15 12 21 5 13
Âm tính giả (c)
59 62 62 122 0
Âm tính thật (d)
13 16 5 23 16
Độ nhạy (Se)
73,36% 71,95% 72,20% 45,66% 100%
Độ đặc hiệu (Sp)
46,43% 57,14% 46,15% 83,33% 100%
Độ chính xác
70,28% 70,28% 69,48%
50,20% 94,75%
Giá trị tiên đoán
Dơng tính (PPV)
91,53% 92,98% 92%
95,24% 94,39%
Giá trị tiên đoán âm tính (NPV)
18,06% 20,51% 16,22%
17,36% 0%
Tỷ số dơng tính giả
8,47% 7,02% 8%
4,76% 0,06%

- Về BV công lập: Bác Sĩ, Điều dỡng BV thiếu cập nhật kiến thức
về chẩn đoán, điều trị VRT và các biện pháp can thiệp cộng đồng để giảm
tỷ lệ VRTM(11,43%), xử trí ban đầu không đúng (10,95%), điều trị bằng
thuốc giảm đau trong thời gian theo dõi chẩn đoán sau khi BN vào viện
(9,52%).
- Chính Quyền, Ban Ngành, Đoàn thể, Ngành Y tế, các tổ chức xã
hội các cấp thiếu quan tâm sâu sát công tác chăm sóc sức khoẻ (71,43%).
- Vào BV muộn sau khi khởi phát bệnh: 88,57% BN đến BV sau 6 giờ.
- Khoảng cách từ nhà đến viện hơn 30 km (17,14%).
- Có bệnh kết hợp (60,95%), thờng gặp nhất là bệnh tim mạch,
bệnh đờng hô hấp, bệnh gan mật, bệnh ở thận và đờng tiết niệu, bệnh
phụ khoa.
- Ruột thừa có vị trí bất thờng.
Từ đó, chúng tôi đã tổ chức can thiệp cộng đồng: Tác động cơ quan
quản lý; khắc phục các yếu tố nguy cơ liên quan của cá nhân: quan trọng
nhất là cung cấp kiến thức bệnh VRT cho mọi ngời để phát hiện bệnh
sớm khắc phục nguy cơ từ gia đình; khắc phục nguy cơ từ y tế cơ sở (công
và t); BV xây dựng qui trình chuyên môn quản lý chất lợng theo dõi
chẩn đoán, hội chẩn, điều trị VRT; tuyến trên kiểm tra việc thực hiện quy
định về chẩn đoán, điều trị VRT; tổ chức phơng tiện vận chuyển bệnh
115; cấp cứu, t vấn sức khỏe cho cộng đồng qua điện thoại: 073. 888999
(miễn phí)
4.2.3. Hiệu quả can thiệp
4.2.3.1.T l viờm rut tha mun trc v sau can thip:
Trc can thip Sau can thip p
Bnh vin a khoa Tin Giang (34,34%) (25,93%) < 0,05
Huyn Ch Go (35,29%) (19,64%) < 0,01
(Truyn thụng trc tip)
C
ỏc huyn i chng (Truyn thụng giỏn tip):

n
Ch Go có ý nghĩa thống kê(p<0,01) cũn khu vực đối chng khụng cú ý
ngha thng kờ (p>0,05).
Nguy c do BV cụng lp: Sau can thip: Y Bác Sĩ, iu Dng
Bệnh Viện công lập c cp nht thụng tin ó hiu bit nhiu hn v bnh
VRT, thực hiện đầy đủ hơn các quy định của Ngành và BV, thay đổi những
thói quen không đúng về cách xử trí ban đầu và theo dõi BN. Tuy vậy, sự
thay đổi các yếu tố này trớc và sau can thiệp ở huyn Ch Go v khu vực
đối chng u không có ý nghĩa thống kê (p > 0,05).
Cỏc nguy c khỏc: Yu t thi tit, thiên tai không nh hng n
vic tăng tỷ lệ VRTM. Ăn kiêng không làm giảm tỷ lệ VRTM. Yu t
qun lý: Sự thay đổi yếu tố nguy cơ này ở huyện Chợ Gạo và khu vực đối
chứng trớc và sau can thiệp cú ý ngha thng kờ (p<0,01).
Thi gian t khi bnh n khi vo vin /VRTM/ trc v sau can thip
Sau can thiệp, tỷ lệ BN VRTM vào viện sớm trớc 6 giờ tăng hơn so
với trớc can thiệp nhng không có ý nghĩa thống kê (p> 0,05 và p=0,02).
Dùng thuc gim au trc khi vo vin/trc v sau can thip:
Sau can thiệp, BN VRTM vào viện đã giảm dùng kháng sinh so với
trớc can thiệp. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,01).
Dùng thuốc giảm đau và kháng sinh trước khi vào viện: Sau can
thiƯp, BN VRTM vµo viƯn ®· gi¶m dïng thc gi¶m ®au vµ kh¸ng sinh so
víi tr−íc can thiƯp. Sù kh¸c biƯt cã ý nghÜa thèng kª (p<0,01).
Thời gian từ nhập viện đến chỉ định mổ (trước và sau can thiệp)
/VRTM: Sau can thiƯp, sè BN VRTM vµo BV ®−ỵc chØ ®Þnh mỉ tr−íc 6 giê
t¨ng h¬n tr−íc can thiƯp, nh−ng kh«ng cã ý nghÜa thèng kª (p=0,02).
Ch−¬ng 4
BÀN LUẬN

4.1. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ cđa néi soi ỉ bơng trong chÈn
®o¸n nh÷ng tr−êng hỵp viªm rt thõa khã: Trong

hợp nào phải mổ lại vì bỏ sót không chẩn đoán được VRT qua nội soi.
Tỷ lệ cắt ruột thừa không viêm ở nhóm NSCĐ sớm là 2/111(1, 80%).
- Nhóm NSCĐ trì hoãn: 124 BN, trong đó có 15 BN ruột thừa
không viêm; để ruột thừa lại không cắt 04 trường hợp và cắt ruột thừa
không viêm 11 trường hợp. Tỷ lệ cắt ruột thừa không viêm ở nhóm này:
11/109 (10,09%). Tỷ lệ chung 2 nhóm: 13/220 (5,91%. Bên cạnh kết quả
chính, chúng tơi còn cải tiến kỹ thuật mổ và thiết bị phẫu thuật nội soi
phục vụ chẩn đốn, điều trị bằng PTNS và nghiên cứu khoa học.
Kết quả của chúng tơi phù hợp các nghiên cứ
u và ý kiến của nhiều
tác giả trong và ngồi nước: TrÇn B×nh Giang, T«n ThÊt B¸ch cho r»ng dÊu
hiƯu l©m sàng vµ c¸c th¨m dß kh«ng chÊn th−¬ng chØ chÈn ®o¸n ®óng
nhiỊu nhÊt 75%, v× vËy kh«ng Ýt BN ph¶i chÞu mét cc mỉ th¨m dß v« Ých
hay bÞ chÈn ®o¸n mn. Néi soi ỉ bơng lµ gi¶i ph¸p tèt kh«ng nh÷ng gióp
chÈn ®o¸n chÝnh x¸c khi nghi ngê bƯnh lý ngo¹i khoa cÊp cøu mµ cßn cho
phÐp ®iỊu trÞ nguyªn nh©n, kh«ng cÇn më bơng. Víi BN kh«ng ch¾c chÈn
®o¸n cã ph¶i mỉ hay kh«ng, th¸i ®é tr−íc ®©y cđa ThÇy thc lµ theo dâi
(wait and see) dÉn tíi chÈn ®o¸n sai mn tíi 19%. N«i soi chÈn ®o¸n cã
thĨ h¹ thÊp tû lƯ nµy xng nhiỊu, thËm chÝ ®¹t tíi tû lƯ gÇn 0%. Tû lƯ mỉ
rt thõa kh«ng viªm gi¶m tõ 22% xng 8% tõ khi cã soi ỉ bơng. §Ỉc
biệt, các bệnh lý vùng tiểu khung ở phụ nữ rất dễ bị bỏ sót với chẩn đoán
lâm sàng thì nội soi ổ bụng rất có giá trị.
Decadt B. (1999) nghiên cứu so sánh ngẫu nhiên nội soi chẩn đoán
sớm và theo dõi kinh điển 120 BN đau bụng cấp không điển hình, cha rõ
nguyên nhân - acute non-specific abdominal pain (NSAP)- từ 11/1995 đến
10/1998. 120 BN này đợc chia thành 2 nhóm: nhóm nội soi chẩn đoán
sớm có 59 BN, đợc nội soi chẩn đoán sớm trong vòng 18 giờ đầu sau nhập
viện; 61 BN còn lại thuộc nhóm theo dõi kinh điển. Tác giả nhận xét: nội
soi ổ bụng chẩn đoán sớm giúp xác định chẩn đoán sớm; từ đó giúp chủ
động trong việc sớm chẩn đoán và điều trị thích hợp; tránh bỏ sót tổn

- Tỷ số õm tính giả: NSC (0%): thấp nhất; tiếp theo tính từ thấp đến
cao l tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính 70% (79,49%), số lợng bạch
cầu 10.000 (81,94%), siêu âm (82,64%), CRP (83,78%)
Triu Triu Dng ni soi bng chn oỏn VRT trờn 50 BN ti BV
Trung ng Quõn i t 1999- 2000: chn oỏn ỳng: 98%, nhy:
100%,
c hiu: 75%. Vi nhy ny, ni soi thc s l phng phỏp
chn oỏn cú ý ngha vụ cựng ln. Chn oỏn qua ni soi bng cú ý
ngha rt ln trong vic lm gim rt nhiu t l ct rut tha õm tớnh (t
8% xung cũn 2%).
Vừ Duy Long nghiờn cu giỏ tr ca ni soi bng chn oỏn 34
ph n trong tui sinh (18-45 tui) nghi ng
VRT vo BV Nhõn Dõn
Gia nh t 1/2003 n 6/2004: T l chn oỏn ỳng l 94%. Ni soi
bng an ton, hiu qu, giỳp phõn bit gia VRT vi bnh lý ph khoa.
Phm Nh Hip (BV Trung ng Hu) ó PTNS cho 2102 BN t 3 thỏng
n 86 tui, gm PTNS cp cu ln chng trỡnh vi 25 loi phu thut;
trong ú cú ct rut tha nhn xột khuynh hng chuyn i nhiu loi
ph
u thut t m h sang PTNS ó tng lờn trong nhng nm gn õy; sau
m BN ớt au, thi gian nm vin sau m ngn, khụng cú nhim trựng vt
m, so m thm m, khụng cú tc rut sau m; cú th tin hnh trờn mi
i tng BN.
Lờ T Hong ỏp dng PTNS chn oỏn v iu tr chn thng bng
kớn ti BV Vit c nhn xột ni soi ch
n oỏn l phng phỏp chn oỏn
chớnh xỏc, khụng b sút tn thng (khụng cú õm tớnh gi), ỏnh giỏ ỳng
tn thng khi cn m bng (khụng cú dng tớnh gi).
Nguyn Tun (2006) nhn xột PTNS xỏc nh chn oỏn nhng
trng hp au bng khú an ton, hiu qu v ngh ỏp dng thng

t ruột thừa khơng
cần thiết từ 24% (năm 2003) còn 3,87% cuối năm 2005. Đến nay, BVĐK
Tiền Giang đã chẩn đốn và phẫu thuật cho 6000 bệnh nhân VRT (chủ yếu
là viêm ruột thừa cấp và viêm phúc mạc ruột thừa); chúng tơi đã chuyển
giao kỹ thuật chẩn đốn và điều trị cho BV Qn Đội K.120, BVĐK Khu
Vực Cai Lậy với kết quả rất tốt, tạo được uy tín trong và ngồi tØnh.
4.2. Đánh Giá hiệu quả của biện pháp can thiệp cộng
đồng cải thiện tình hình viêm ruột thừa muộn tại
Tiền Giang:
4.2.1. Các yếu tố nguy cơ của VRTM:
Phân tích các yếu tố nguy cơ của VRTM trên BN vào BVĐK Tiền
Giang phẫu thuật VRT năm 2003, có 18 yếu tố nguy cơ có ý nghĩa về
thống kê.
Nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với các nghiên cứu khác về các
nhóm nguy cơ chủ yếu dẫn đến tỷ lệ VRTM còn cao tại các địa phơng.
Nguyễn Chấn Phong (2006) nêu 15 yếu tố liên quan có ý nghĩa về mặt
thống kê là cá nhân thiếu kiến thức, do dự, uống thuốc tây, chậm trễ, gia
đình thiếu kiến thức, chậm trễ, y tế công thiếu kiến thức, điều trị kháng
sinh, chuyển viện muộn, y tế t chuyển viện không kịp thời, thời gian,
phơng tiện từ nhà đến viện, BN dùng kháng sinh, thời gian từ khi nhập
viện đến mổ và nằm viện.
Theo Nguyễn Văn Khoa (1996): những nguyên nhân chủ yếu làm cho
chẩn đoán và xử trí muộn: thời gian, điều trị kháng sinh và giảm đau, phản ứng
của cơ thể, bệnh lý kết hợp và đặc biệt là do vị trí ruột thừa thay đổi.
4.2.2. Hiệu quả can thiệp cộng đồng:
Sau khi tác động lên các nguy cơ của VRTM, kết quả can thiệp nh sau:
Cỏc nguy c cỏ nhõn: Can thip lm tng hiu bit v bnh VRT,
gim t l t ung thuc tõy v chm n BV. S khỏc bit trc v sau
can thip ti Ch Go cú ý ngh
a; cũn khu vc i chng khụng cú ý

Dùng thuc gim au trc khi vo vin/trc v sau can thip
Sau can thiệp, BN VRTM vào viện đã giảm dùng kháng sinh so với
trớc can thiệp. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,01).
* Dựng thuc gim au v khỏng sinh trc khi vo vin:
Sau can thiệp, BN VRTM vào viện đã giảm dùng thuốc giảm đau và kháng
sinh so với trớc can thiệp. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,01).
* Thi gian t nhp vin n ch nh m sau can thip:
Sau can thiệp, số bệnh nhân VRT vào Bệnh Viện đ
ợc chỉ định mổ
sớm trớc 6 giờ đã tăng lên ở huyện Chợ Gạo và khu vực đối chứng. Sự
khác biệt trớc và sau can thiệp có ý nghĩa thống kê (p<0,05).