TIỂU LUẬN CÁ NHÂN:
TÌM HIỂU VỀ BẢO HIỂM TIỀN GỬI
VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BẢO HIỂM
TIỀN GỬI TẠI VIÊT NAM

GVHD: NGUYỄN THỊ HẢI HẰNG
THỰC HIỆN: NGUYỄN ĐỨC HƯNG
MSSV: K094040556LỜI NÓI ĐẦU
Gần đây, những thông tin không mấy khả quan về tình hình hoạt động của các ngân
hàng được công bố như: nợ xấu, thanh khoản sụt giảm, yếu kém trong quản lý…làm dấy
lên những quan ngại về sự bất ổn trong hệ thống ngân hàng tại Việt Nam. Nguy cơ mất
khả năng thanh toán của một số ngân hàng yếu là hoàn toàn có thể xảy ra và mối quan
tâm đầu tiên của người dân là tiền gửi của họ tại các ngân hàng có được đảm bảo. Bảo
hiểm tiền gửi được xem như một phương án dự phòng khi bất ổn xảy ra cho ngân hàng
cũng như trấn an người dân để họ không rút toàn bộ tiền gửi do lo ngại ngân hàng mất
khả năng thanh khoản.
Năm 2003, khi có tin đồn về việc tổng giám đốc ngân hàng Á Châu (ACB) bỏ trốn,
người dân đã đổ xô đi rút tiền. Chỉ tính riêng 2 ngày 14 và 15/10 tổng lượng tiền người
dân rút khỏi ACB là hơn 1200 tỷ đồng, gần gấp 3 lần vốn điều lệ của ACB vào thời điểm
2003. Nếu không có sự giúp đỡ về thanh khoản của ngân hàng nhà nước (NHNN) thì
ACB cũng như bất kì ngân hàng thương mại nào đều không thể đáp ứng được nhu cầu rút
tiền tăng đột biến như vậy của người dân. Ngay sau đó, thống đốc NHNN đã phải đứng ra
tuyên bố đảm bảo về tiền gửi của người dân, ai có nhu cầu rút tiền cũng đều được đáp
ứng. Ví dụ trên là một minh chứng cho vai trò “Gìn giữ niềm tin“ của Bảo hiểm tiền gửi
đối với khách hàng ngày càng trở nên quan trọng nhất là trong điều kiện thị trường tài
chính có biến động. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ một số vấn đề về lịch sử hình thành,

Khái niệm về Bảo hiểm tiền gửi đã hình thành từ rất lâu trên thế giới. Hoạt động tài
chính, ngân hàng luôn gắn liền với sự nhạy cảm và tiềm ẩn rủi ro. Chính vì vậy các quốc
gia luôn tìm tòi cách thức để bảo vệ và duy trì lòng tin của người gừi tiền trong những
tình huống hệ thống tài chính mất ổn định. Trong thực tế, trước khi thành lập hệ thống
Bảo hiểm tiền gửi, người gửi tiền vẫn được đảm bảo dưới hình thức “ngầm”, có nghĩa là
mặc dù không công khai nhưng khi các ngân hàng đổ bể thì Chính phủ sẽ đứng ra chi trả.
Tuy nhiên, điều này không mang lại lợi ích cho Chính phủ cũng như không mang lại lòng
tin cho người gửi tiền.
Nguồn gốc hình thành hệ thống Bảo hiểm tiền gửi là việc chuyển từ “bảo đảm ngầm”
sang công khai. Hoạt động đảm bảo tiền gửi công khai được triển khai đầu tiên ở New
York, Mỹ năm 1829, với danh hiệu “Chương trình bảo hiểm trách nhiệm ngân hàng”,
hàm ý bảo hiểm trách nhiệm đối với tiền gửi ngân hàng và chứng chỉ huy động tiền gửi.
Giai đoạn 1831-1858, các bang Vermont, Indiana, Michigan, Ohia và Iowa ở Mỹ đã
thành lập tổ chức Bảo hiểm tiền gửi. Tuy nhiên một số chính sách về ngân hàng có liên
quan được ban hành trong những năm sau đó (1886) đã góp phần làm cho các tổ chức
này đóng cửa. Thời kỳ thử nghiệm tiếp theo của hoạt động Bảo hiểm tiền gửi ở Mỹ diễn
ra vào những năm 1908-1930. Giai đoạn 1908-1917, Mỹ đã có tám bang thành lập hệ
thống Bảo hiểm tiền gửi. Giai đoạn 1929-1933, khủng hoảng tài chính bùng nổ ở Mỹ và
nhanh chóng lan rộng ra toàn Châu Âu và mọi nơi trên thế giới, khiến hơn 4000 nghìn
ngân hàng cùng 1700 tổ chức tín dụng phá sản, gây thiệt hại hàng tỷ USD cho người gửi
tiền. Tính đến 1930 cả tám hệ thống này đã đóng cửa do ảnh hưởng của điều kiện kinh tế
bất lợi. Trong bối cảnh đó, cần thiết xây dựng một tổ chức tài chính chuyên biệt, có tính
chất pháp lý vững vàng, ngoại việc bảo vệ và duy trì lòng tin của người gửi tiền mà còn
phải phối hợp chặt chẽ với Chính phủ để đảm bảo ổn định cho hệ thống tài chính. Từ các
tiền đề trước đó và sức ép của cuộc khủng hoảng đã thúc đẩy Quốc Hội Mỹ ban hành luật
Bảo hiểm tiền gửi vào ngày 16 tháng 6 năm 1933 và vào ngày 1/1/1934, Tổng công ty
Bảo hiểm tiền gửi Mỹ (FDIC) được thành lập. Đây là mô hình Bảo hiểm tiền gửi công
khai đầu tiên trên thế giới. Trong hai thập kỷ 1960-1970, hệ thống Bảo hiểm tiền gửi đã
được thành lập và phát triển một loạt ở các quốc gia như Na Uy (1961), Ấn Độ (1963),
Philippines (1963), Đức (1966), Canada (1967), Phần Lan (1969), Nhật Bản (1971).

chú trọng vào mục đích, hoạt động, mô hình Bảo hiểm tiền gửi hiệu quả.
1. Mục đích của Bảo hiểm tiền gửi:
Hoạt động Bảo hiểm tiền gửi ở mỗi quốc gia tuy có sự khác biệt nhưng vẫn xoay
quanh các mục đích chung sau:
- Sử dụng công cụ Bảo hiểm tiền gửi là nhằm thực hiện chính sách công, vì lợi ích
chung của xã hội, hướng tới số đông người gửi tiền.
- Đảm bào hệ thống tài chính, ngân hàng hoạt động lành mạnh, ổn định, ngăn chặn
đỗ vỡ thông qua các hoạt động nghiệp vụ của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi.
5

- Xây dựng thị trường tài chính lành mạnh, có tính cạnh tranh bình đẳng giữa các tổ
chức tài chính khác nhau về quy mô và loại hình.
- Giảm gánh nặng cho Chính phủ trong trường hợp xử lý đổ vỡ của các tổ chức tín
dụng vì rủi ro được phân tán cho nhiều bên liên quan.
2. Vai trò cùa Bảo hiểm tiền gửi
Gắn liền với mục tiêu và bản chất hoạt động, vai trò của Bảo hiểm tiền gửi luôn gắn
liền với yếu tố niềm tin và được thể hiện rõ nét qua các khía cạnh sau:
- Bảo hiểm tiền gửi có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ người gửi tiền, hướng
tới số đông người gửi tiền, chủ yếu là các cá nhân “nhỏ”, yếu thế trong việc tiếp
cận và phân tích thông tin. Những người này thường “nhạy cảm” và dễ bị “tổn
thương”, bị tác động nhiều hơn bởi những thông tin xấu, những tin đồn thất thiệt
về ngân hàng so với những người gửi tiền khác như các tổ chức kinh doanh, các
nhà đầu tư chuyên nghiệp. Vì sự lo lắng của họ nhiều lúc vô căn cứ, dựa trên các
nguồn thông tin không chính xác cho nên có thể dẫn đến hành động rút tiền đồng
loạt gây ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín của ngân hàng và nhanh chóng lan truyền
toàn hệ thống gây ảnh hưởng nghiêm trọng. Lịch sử hoạt động tài chính, ngân
hàng đã xảy ra nhiều vụ rút tiền ồ ạt, gây ra sự tê liệt và đỗ vở của các ngân hàng,
như ở Mỹ vào những năm 1920, 1930 hay ở Châu Á năm 1997 và gần đây nhất là
ở Anh (ngân hàng Northern Rock), Mỹ (ngân hàng Contrywide). Do đó, ngoài
việc bảo vệ người gửi tiền còn là nâng cao niềm tin của công chúng đối với hệ

thực hiện một số mục tiêu của chính sách công, trong đó hai mục tiêu quan trọng nhất là:
- Khẳng định cam kết của chính phủ về sự bảo đảm của nhà nước thông qua một tổ
chức và một cơ chế Bảo hiểm tiền gửi công khai;
- Bảo vệ những người gửi tiền “nhỏ” thông qua việc hình thành cơ chế bồi thường;
- Ngoài ra, mô hình Bảo hiểm tiền gửi chi trả còn thực hiện một số hoạt động
thường xuyên khác như: thu phí Bảo hiểm tiền gửi; quản lý quỹ Bảo hiểm tiền gửi
một cách hiệu quả để hoàn thành nhiệm vụ của hệ thống, tuyên truyền, phố biến
chính sách và hoạt động Bảo hiểm tiền gửi, tổ chức Bảo hiểm tiền gửi tới công
chúng.
Mô hình chi trả bị giới hạn trách nhiệm ở phạm vi chi trả cho người gửi tiền nên việc
giám sát rủi ro, giám sát hoạt động của tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi thường không
hiệu quả. Tuy vậy, mô hình này cũng đòi hỏi phải được tiếp cận nguồn thông tin đầy đủ
và có tiềm lực tài chính đủ mạnh để có khả năng chi trả nhanh chóng, an toàn khi có sự
kiện Bảo hiểm tiền gửi.
Mô hình chuyên chi trả thường tồn tại ở các nước đang phát triển, tổ chức Bảo hiểm tiền
gửi mới được thành lập và còn nhỏ bé cả về quy mô tổ chức lẫn năng lực tài chính.
 Mô hình chi trả với quyền hạn mở rộng. Theo đó, ngoài những vai trò cơ bản như hệ
thống Bảo hiểm tiền gửi áp dụng mô hình chi trả, tổ chức Bảo hiểm tiền gửi được trao
thêm một số quyền hạn, như: hỗ trợ tài chính cho tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi gặp
khó khăn trong thanh toán; theo dõi và khuyến nghị sự cẩn trọng và phòng tránh rủi ro
đối với các tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi; tham gia xử lý nợ và thu hồi nợ của tổ
chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi bị phá sản…. Quyền hạn trong việc chi trả cho người
gửi tiền và giải quyết đổ vỡ ngân hàng của những tổ chức Bảo hiểm tiền gửi áp dụng mô
hình này liên quan mật thiết tới việc thực hiện mục tiêu chính sách công. Qua đó, các
mục tiêu cần đạt được của chính sách công như hạn chế rủi ro, tránh đổ vỡ hệ thống hoặc
7

khủng hoảng tài chính, gia tăng niềm tin của công chúng cũng được mở rộng. Việt Nam
là một trong số các quốc gia đi theo mô hình này.
 Mô hình tổ chức Bảo hiểm tiền gửi giảm thiểu rủi ro có nhiệm vụ là bảo vệ quyền lợi

Mô hình
chi trả
Bảo vệ quyền lợi người gửi tiền nhỏ thông
qua cơ chế trả tiền bảo hiểm cho người gửi
  
8

tiền
Khuyến khích người gửi tiền có hiểu biết
giám sát hoạt động của các ngân hàng và góp
phần tuân thủ các nguyên tắc của nền kinh tế
thị trường
  
Giảm nghĩa vụ của chính phủ và khuyến
khích các ngân hàng tham gia gánh chịu chi
phí xử lí các ngân hàng đổ vỡ
  
Tăng cường tính cạnh tranh của khu vực tài
chính
  
Tạo cơ chế giải quyết tổ chức đổ vỡ chính
thức
 
Tránh khủng hoảng tài chính  
Duy trì ổn định tài chính 
Khuyến khích tiết kiệm và thúc đẩy phát triển
kinh tế

Góp phần bảo đảm hệ thống thanh toán ổn
định và trật tự

Mô
hình
chi trả
9

Quyền áp mức phí cố định   
Quyền áp mức phí tính trên cơ sở rủi ro   
Quyền đầu tư vốn và lãi   
Quyền giao kết hợp đồng   
Quyền đặt ra các quy định  
Quyền thực hiện thanh lý tài sản của ngân
hàng đổ vỡ
 
Quyền xử lý tổ chức đổ vỡ thông qua việc
mua bán và sáp nhập hoặc các phương pháp
xử lý đổ vỡ khác
 
Quyền giám sát ngân hàng thành viên 
Quyền thanh tra tại chỗ 
Quyền hỗ trợ tài chính, bao gồm cả hỗ trợ mở 
Quyền tiến hành các phương pháp thực thi đối
với các tổ chức thành viên

Quyền kiểm soát đối với điều kiện gia nhập
của tổ chức thành viên

4. Bàn về mô hình Bảo hiểm tiền gửi hiệu quả:
Trong cuộc khủng hoảng tài chính bùng nổ từ tháng 9/2008, hệ thống Bảo hiểm tiền gửi
đã góp phần quan trọng trong ổn định hệ thống tài chính, ngân hàng, củng cố niềm tin của
công chúng, và giảm thiểu chi phí khi xử lý các ngân hàng đổ vỡ. Báo cáo của Diễn đàn

nhiệm vụ, Bảo hiểm tiền gửi cần có các quyền hạn cần thiết, được quy định cụ thể (ví dụ
như về tiếp cận thông tin, giám sát, lập quỹ phục vụ công tác chi trả, tham gia xử lý đổ vỡ
ngân hàng…);
- Về quản trị tổ chức: Tổ chức Bảo hiểm tiền gửi cần hoạt động một cách độc lập (tương
đối) và minh bạch. Tính độc lập tạo cho Bảo hiểm tiền gửi một vị thế quan sát tốt đối với
hệ thống ngân hàng và là điều kiện để bảo vệ tốt hơn người gửi tiền;
- Về mối quan hệ với các thành viên khác trong mạng an toàn tài chính: Mạng an toàn tài
chính cần có khung pháp lý đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ và chia sẻ thông tin giữa các
thành viên. Khung pháp lý cũng phải tính tới cơ chế bảo mật, độ kịp thời của thông tin;
- Về năng lực tài chính: Hệ thống Bảo hiểm tiền gửi phải có sẵn các cơ chế cấp vốn nhằm
đảm bảo hoạt động chi trả nhanh chóng cho người gửi tiền, trong đó có cách thức huy
động nguồn tài chính dự phòng bổ sung cho mục đích thanh khoản khi cần thiết. Các
ngân hàng chịu trách nhiệm chính trong việc nộp phí Bảo hiểm tiền gửi bởi chính ngân
hàng và khách hàng trực tiếp được hưởng lợi từ hệ thống Bảo hiểm tiền gửi. Dù theo hình
thức thu phí trước, thu phí sau hay kết hợp, khi áp dụng thu phí theo mức độ rủi ro, các
tiêu chí được sử dụng phải minh bạch đối với tất cả các thành viên tham gia. Cũng cần có
sẵn nguồn lực cần thiết để hỗ trợ công tác quản trị hệ thống thu phí theo mức độ rủi ro;
- Về phát hiện, can thiệp và xử lý: Tổ chức Bảo hiểm tiền gửi phải là một phần trong
mạng an toàn tài chính để phát hiện sớm, can thiệp và xử lý kịp thời các ngân hàng gặp
vấn đề. Việc xác định và thừa nhận một ngân hàng có nguy cơ rơi vào khó khăn tài chính
nghiêm trọng cần được thực hiện sớm trên cơ sở các tiêu chí đã dược các thành viên có
thẩm quyền của mạng an toàn tài chính chấp thuận.
Ngoài ra, hệ thống Bảo hiểm tiền gửi hiệu quả cần chú trọng và thực hiện tốt việc nâng
cao nhận thức của công chúng. Hoạt động Bảo hiểm tiền gửi là bảo vệ người gửi tiền
11

thông qua việc xây dựng niềm tin của công chúng đối với hệ thống tài chính, ngân hàng.
Công chúng cần được biết đến lợi ích cũng như hạn chế của Bảo hiểm tiền gửi.
Trong thực tế không có một hình mẫu Bảo hiểm tiền gửi hiệu quả sẵn có cho tất cả các
quốc gia. Tuy nhiên, trên đây là những nguyên tắc và điều kiện tiên quyết để các quốc gia

chức tín dụng tăng, hoạt động ngân hàng dần thể hiện tính thị trường, tính cạnh tranh
12

trong huy động tiền gửi và cho vay càng trở lên quyết liệt; yếu tố rủi ro trong hoạt
động ngân hàng cũng trở nên phức tạp và cần có giải pháp phòng ngừa kịp thời.
Trong những năm 1988-1990, hàng loạt các quỹ tín dụng đô thị đỗ vỡ trên toàn quốc
làm lòng tin của người dân đối với hệ thống ngân hàng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì
vậy, khi triển khai mô hình Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) theo quyết định
390/QĐ-TTg (27/7/1993) của Thủ tướng Chính phủ, quy tắc bảo hiểm trách nhiệm
của QTDND đối với các khoản tiền gửi có kỳ hạn đã được ban hành và sau đó là
quyết định số 10/TCQĐ-BH ngày 1/2/1994 của Bộ tài chính. Theo quyết định này,
Bảo Việt đã triển khai nghiệp vụ Bảo hiểm tiền gửi, đây là khởi đầu của chính sách
Bảo hiểm tiền gửi ở nước ta. Tiếp sau đó, tuy tác động của cuộc khủng hoảng Châu Á
(1997) không ảnh hưởng nhiều đến Việt Nam nhưng đây là hồi chuông cảnh báo cho
hệ thống ngân hàng nước ta cần thiết chú trọng hơn nữa đến vấn đề Bảo hiểm tiền gửi.
Ngoài ra, cùng với xu hướng thành lập mô hình Bảo hiểm tiền gửi trên thế giới và sự
hội nhập mạnh mẽ của nước ta, thì việc thành lập tổ chức Bảo hiểm tiền gửi là hết sức
cần thiết.
Trong bối cảnh đó tổ chức Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, tên giao dịch quốc tế Deposit
Insurance of Vietnam (DIV) đã được thành lập theo Quyết định số 218/1999/QĐ-
TTg, ngày 09/11/1999 của Thủ tướng Chính phủ và đi vào hoạt động từ ngày
07/7/2000. Đây là tổ chức duy nhất ở Việt Nam triển khai hoạt động Bảo hiểm tiền
gửi nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền, hỗ trợ các tổ chức tín dụng gặp khó
khăn, kiểm soát và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động ngân hàng.
2. Chính sách Bảo hiểm tiền gửi:
2.1. Cơ sở pháp lý:
- Nghị định số 89/1999/NĐ-CP ngày 01/9/1999 của Chính phủ về Bảo hiểm tiền
gửi; Nghị định số 109/2005/ NĐ-CP ngày 24/8/2005 về việc sửa đổi, bổ sung một
số điều của Nghị định số 89/1999/NĐ-CP ngày 01/9/1999 của Chính phủ về Bảo
hiểm tiền gửi;

chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi dưới hình thức tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi không
kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức
tiền gửi khác theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng, trừ các loại tiền gửi sau:
- Tiền gửi tại tổ chức tín dụng của cá nhân là người sở hữu trên 5% vốn điều lệ của
chính tổ chức tín dụng đó.
- Tiền gửi tại tổ chức tín dụng của cá nhân là thành viên Hội đồng thành viên, thành
viên Hội đồng quản trị, thành viên Ban kiểm soát, Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó
Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) của chính tổ chức tín dụng đó; tiền gửi tại chi
nhánh ngân hàng nước ngoài của cá nhân là Tổng giám đốc (Giám đốc), Phó Tổng
giám đốc (Phó Giám đốc) của chính chi nhánh ngân hàng nước ngoài đó.
- Tiền mua các giấy tờ có giá vô danh do tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi phát
hành.

14

2.4. Hạn mức chi trả Bảo hiểm tiền gửi:
Hạn mức chi trả Bảo hiểm tiền gửi có thể được hiểu là số tiền tối đa mà người gửi
tiền có thể được Bảo hiểm tiền gửi cam kết chi trả trong trường hợp tổ chức nhận
tiền gửi của họ bị đổ vỡ.
Mức chi trả tiền bảo hiểm tối đa do Chính phủ quy định. DIV sẽ chi trả tiền bảo
hiểm cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm của mỗi khách hàng tại một tổ
chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi tối đa là 50 triệu đồng (bao gồm cả gốc và lãi).
Nếu khoản tiền gửi của bạn lớn hơn mức 50 triệu đồng thì bạn sẽ được nhận tiếp
phần vượt trên 50 triệu đồng trong quá trình thanh lý tổ chức tham gia Bảo hiểm
tiền gửi bị giải thể, phá sản theo quy định của pháp luật.
2.5. Phí và cách tính phí Bảo hiểm tiền gửi:
- Phí Bảo hiểm tiền gửi là khoản tiền của tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi nộp
cho tổ chức Bảo hiểm tiền gửi để được Bảo hiểm tiền gửi của khách hàng tại tổ
chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi theo mức 0.15%/năm tính trên số dư tiền gửi
bình quân của các loại tiền gửi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền

1
, S
2
, S
3
là số dư tiền gửi thuộc đối tượng bảo hiểm ở cuối các tháng thứ nhất,
thứ hai, thứ ba của quý trước sát với quý thu phí Bảo hiểm tiền gửi;
-
.
×
là tỷ lệ phí Bảo hiểm tiền gửi phải nộp cho một quý trong năm.
Số phí Bảo hiểm tiền gửi phải nộp được tính làm tròn đến đơn vị nghìn đồng.

15

2.6. Cơ cấu tổ chức của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (DIV):
c

Tr
ụ

s
ở

chính

Hà N
ộ
i

Đông B
ắ
c B
ộ

Tp.HCM

B
ắ
c Trung B
ộ

Nam Trung B
ộ

và

tổng số dư tiền là không hợp lý. Theo các quy định của pháp luật về Bảo hiểm tiền gửi thì
mức phí bảo hiểm tiền gửi không phân biệt về quy mô, hình thức sở hữu cũng như mức
độ rủi ro của tổ chức tín dụng tham gia bảo hiểm. Chính điều đó đã gây ra sự không công
bằng trong hệ thống ngân hàng. Trái với xu hướng trên thế giới, phí bảo hiểm tiền gửi
được áp dụng theo phân loại ngân hàng, ngân hàng nào hoạt động yếu kém, quy mô nhỏ
và nguy cơ rủi ro lớn thì mức phí bảo hiểm sẽ cao hơn.
Trên thế giới đã có hơn 60 quốc gia đang áp dụng phí Bảo hiểm tiền gửi dựa trên mức độ
rủi ro của ngân hàng và con số này vẫn đang tăng lên. Đối với những quốc gia áp dụng hệ
thống phí điều chỉnh theo mức độ rủi ro, hệ thống này sẽ bảo đảm công bằng giữa các tổ
chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi. Bởi nguyên tắc thu phí là tổ chức có mức độ rủi ro cao
thì phải đóng mức cao hơn, từ đó, tạo động lực nâng cao chất lượng quản trị rủi ro của tổ
chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi, tuân theo nguyên tắc thị trường.
Bên cạnh đó, nguồn vốn của DIV được hình thành chủ yếu từ phí do các tổ chức tham gia
Bảo hiểm tiền gửi đóng góp. Đây là yếu tố quan trọng trong việc thực hiện nguyên tắc thị
trường, sử dụng nguồn tài chính do chính các tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi đóng
góp, giảm sử dụng ngân sách nhà nước hỗ trợ cho các tổ chức tài chính yếu kém. Tính
đến cuối năm 2011, tổng số phí thu được từ các tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi là
6.074 tỷ đồng, số thu phí hàng năm tăng trung bình trên 20%. Từ năm 2004, 100% nguồn
thu phí Bảo hiểm tiền gửi được bổ sung vào Quỹ nghiệp vụ Bảo hiểm tiền gửi của DIV.
Từ những nhận định trên, nhận thấy việc xem xét thay đổi mức phí Bảo hiểm tiền gửi là
điều cần thiết.
Nguồn: DIV
17

3.2. Đánh giá hạn mức chi trả Bảo hiểm tiền gửi hiện nay:
Có thể nói, chính sách Bảo hiểm tiền gửi đang được áp dụng ở Việt Nam đã đem lại hiệu
quả nhất định trong việc củng cố niềm tin của người gửi tiền vào sự an toàn và lành mạnh
của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, để chính sách này có thể thật sự phát huy hiệu lực
một cách tối ưu, kịp thời đáp ứng được sự phát triển đa dạng và ngày càng phức tạp của
thị trường tài chính nói chung, hệ thống ngân hàng nói riêng, thiết nghĩ, chính sách Bảo

5.89%
-0.60%
-0.30%
3.90%
3.10%
9.50%
8.30%
7.50%
8.30%
24.40%
7%
11.80%
18.70%
-5%
0%
5%
10%
15%
20%
25%
30%
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
Tốc độ tăng
trưởng GDP
Lạm phát
18

Theo IADI, hạn mức chi trả Bảo hiểm tiền gửi có thể cần được điều chỉnh tăng dần
theo thời gian để phản ánh thu nhập quốc nội cao hơn (đặc biệt được so sánh với GDP
bình quân đầu người) và tỉ lệ lạm phát gia tăng. Cả hai yếu tố này hiện nay ở Việt Nam,

sách Bảo hiểm tiền gửi mà chính phủ Việt Nam đang thực hiện thông qua hoạt động của
Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam. Mặc dù vậy, việc tăng hạn mức Bảo hiểm tiền gửi trong
thời gian tới cũng cần được nghiên cứu, cân nhắc kỹ càng một số yếu tố ảnh hưởng và
những bên có liên quan như người gửi tiền, tổ chức tham gia Bảo hiểm tiền gửi cũng như
các cơ quan chức năng để đạt được một hạn mức chi trả Bảo hiểm tiền gửi tối ưu, thỏa
mãn mục tiêu xuyên suốt của chính sách Bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam là bảo vệ quyền
lợi của người gửi tiền và góp phần vào sự an toàn và lành mạnh của hệ thống ngân hàng.
19

3.3. Kinh nghiệm phát triển mô hình hoạt động Bảo hiểm tiền gửi hiệu
quả ở một số nước:
Một trong các nguyên nhân gây ra khủng hoảng ngân hàng là do tâm lý hoảng loạn dẫn
đến sụt giảm niềm tin của nhà đầu tư, người gửi tiền vào hệ thống ngân hàng. Khôi phục
và củng cố niềm tin công chúng chính là khôi phục hệ thống ngân hàng thông qua các
giải pháp chính sách, trong đó có việc điều chỉnh mô hình tổ chức Bảo hiểm tiền gửi theo
hướng hiệu quả. Thực tiễn các cuộc khủng hoảng ngân hàng chứng minh rằng các quốc
gia có hệ thống Bảo hiểm tiền gửi hiệu quả đã không để xảy ra tình trạng hoảng loạn, do
vậy niềm tin công chúng được duy trì.
Mỹ: Cuộc khủng hoảng tín dụng xảy ra đầu những năm 1990 đã chứng kiến việc trao
thẩm quyền xử lý đổ vỡ sau khủng hoảng cao hơn cho FDIC, thể hiện bằng các nội dung
sửa đổi trong Luật Cải cách Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi liên bang Mỹ (FDICIA) năm
1991 và Luật ưu tiên người gửi tiền 1993. Theo nội dung cải cách, hoạt động xử lý ngân
hàng của FDIC hoàn toàn độc lập với quyết định của tòa án; tòa án không được thực hiện
bất cứ hành động nào nhằm hạn chế hoặc tác động đến việc thực thi thẩm quyền của
FDIC trong vai trò là tổ chức tiếp nhận đổ vỡ; hoạt động tiếp nhận của FDIC được miễn
mọi khoản thuế và không chịu sự giám sát của bất kỳ cơ quan nào khác. Trong cuộc
khủng hoảng tài chính toàn cầu vừa qua, sự ra đời của Luật cải cách phố Wall và bảo vệ
người tiêu dùng tài chính (Dodd-Frank) đã cho FDIC quyền xử lý một số tổ chức tài
chính phi ngân hàng. Mô hình hoạt động của tổ chức Bảo hiểm tiền gửi giảm thiểu rủi ro
tại Mỹ được xem là rất thành công. Mặc dù đã có rất nhiều ngân hàng (tổng số có 321

hợp tùy thuộc vào đặc thù phát triển kinh tế - xã hội, trình độ phát triển, cấu trúc hệ thống
tài chính, nhu cầu bảo vệ người gửi tiền. Tính hiệu quả của mô hình Bảo hiểm tiền gửi
được nhìn nhận ở góc độ bản chất của hoạt động bảo hiểm là “lấy số đông bù số ít”
nhưng phải mang tính đặc thù là thực hiện các mục tiêu chính sách công, trong đó mục
tiêu quan trọng nhất là bảo vệ người gửi tiền, duy trì niềm tin vào hệ thống ngân hàng và
góp phần đảm bảo an toàn hoạt động ngân hàng. Cụ thể:
- Ngân hàng nhà nước cùng DIV phải đưa ra tuyên bố tăng mức chi trả tiền gửi.
- Thứ hai , DIV nên chuyển dịch từ mô hình hoạt động chi trả sang mô hình giảm
thiểu rủi ro. Mô hình chi trả là mô hình bị động mà chức năng chủ yếu là chi trả
tiền gửi khi mà đổ vỡ đã xảy ra, do đó không ngăn chặn được dòng người rút tiền
ồ ạt. Trong khi mô hình giảm thiểu rủi ro là mô hình chủ động mà tổ chức Bảo
hiểm tiền gửi sẽ thực hiện nhiều chức năng như kiểm tra, giám sát và xử lý đổ vỡ
chi trả tiền gửi. Những biến động nhỏ trong hệ thống ngân hàng sẽ được DIV giám
sát và hỗ trợ khi cần thiết trực tiếp và kịp thời hơn.
- Thứ ba , DIV nên được hoạt động độc lập với NHNN. Trước đây DIV trực thuộc
NHNN nên rất hạn chế trong hoạt động, tất cả những ý kiến hay cảnh báo chỉ có
thể được DIV chuyển cho đơn vị chủ quản là NHNN quyết định. Do đó các
khuyến nghị trực tiếp của DIV không được các tổ chức tín dụng quan tâm nhiều.
- Cuối cùng, DIV nên thay đổi mức thu phí theo mức độ rủi ro, giúp cho những
ngân hàng yếu kém bắt buộc phải có những thay đổi để giảm mức độ rủi ro và
tăng mức cạnh tranh của ngân hàng.