-TÒM HIÏÍU VÏÌ
THÛÚNG MAÅI ÀIÏÅN TÛÃ
class="bi x4 y0 w1 h1"
class="bi x0 y0 w1 h1"
Cuửởn saỏch naõy ỷỳồc xuờởt baón trong khuửn khửớ
Dỷồ aỏn Hỳồp taỏc Viùồt - Phaỏp Hửợ trỳồ Viùồt Nam hửồi nhờồp
kinh tùở quửởc tùở do Uyó ban quửởc gia vùỡ Hỳồp taỏc kinh
tùở quửởc tùở thỷồc hiùồn
Cuửởn saỏch naõy do Vuồ Thỷỳng maồi iùồn tỷó
Bửồ Thỷỳng maồi biùn soaồn
Cuửởn saỏch naõy ỷỳồc xuờởt baón vỳỏi sỷồ trỳồ giuỏp
cuóa Cỳ quan ADETEF taồi Viùồt Nam
4
TềM HIẽU Vẽè THNG MAI IẽN T
Ch dêỵn ca Nhâ xët bẫn
Thûúng mẩi àiïån tûã lâ mưåt lơnh vûåc múái thu ht àûúåc sûå ch
ca àưng àẫo mổi ngûúâi, àùåc biïåt lâ cấc doanh nghiïåp vâ ngûúâi
tiïu dng, khi nûúác ta múã cûãa, hưåi nhêåp kinh tïë vúái cấc nûúác
trïn thïë giúái. ÚÃ nûúác ta, cấc sấch, bấo, tâi liïåu tham khẫo vïì lơnh
vûåc nây hiïån nay côn đt nïn viïåc nghiïn cûáu, tòm hiïíu cố nhiïìu
hẩn chïë.
Nhùçm cung cêëp cho bẩn àổc mưåt sưë thưng tin cú bẫn vâ cêìn
thiïët vïì thûúng mẩi àiïån tûã, Nhâ xët bẫn Chđnh trõ qëc gia
phưëi húåp vúái y ban qëc gia vïì Húåp tấc kinh tïë qëc tïë xët bẫn
cën sấch Tòm hiïíu vïì thûúng mẩi àiïån tûã do têåp thïí cấc tấc
giẫ thåc Bưå Thûúng mẩi biïån soẩn.
Nưåi dung ch ëu ca cën sấch gưìm:
Chûúng I: Thûúng mẩi àiïån tûã lâ gò?
Chûúng II: Chđnh sấch vâ phấp låt ca Viïåt Nam vïì
thûúng mẩi àiïån tûã.
Chûúng III: ÛÁng dûång cưng nghïå thưng tin trong doanh

phẩm vi giao dõch vâ thêåm chđ kinh doanh ngay trïn Internet.
Sûå thêm nhêåp ca cưng nghïå thưng tin vâ truìn thưng vâo
hoẩt àưång kinh doanh, thûúng mẩi àậ dêỵn àïën sûå hònh thânh ca
mưåt phûúng thûác kinh doanh múái - thûúng mẩi àiïån tûã.
Tẩi Viïåt Nam, nhiïìu doanh nghiïåp àậ nùỉm bùỉt àûúåc nhûäng lúåi
7
LÚÂI NỐI ÀÊÌU
đch mâ thûúng mẩi àiïån tûã cố thïí àem lẩi àưëi vúái viïåc giẫm thiïíu
cấc chi phđ sẫn xët, kinh doanh, múã rưång thõ trûúâng cho hâng
hoấ vâ dõch v ca mònh, vâ nhúâ àố nêng cao nùng lûåc cẩnh
tranh trong nûúác vâ qëc tïë. Tuy nhiïn, thûúng mẩi àiïån tûã
trong thúâi gian qua vêỵn chûa phất triïín mẩnh mệ, mâ mưåt l do
quan trổng lâ doanh nghiïåp vâ ngûúâi tiïu dng chûa cố cú hưåi
tòm hiïíu, thûã nghiïåm vâ chûa thêåt sûå tin tûúãng vâo thûúng mẩi
àiïån tûã.
Nhùçm gip bẩn àổc cố kiïën thûác cú bẫn vâ thûåc tïë vïì thûúng
mẩi àiïån tûã, Bưå Thûúng mẩi xin giúái thiïåu cën sấch Tòm hiïíu vïì
Thûúng mẩi àiïån tûã trònh bây vïì cấc khđa cẩnh khấc nhau ca
vêën àïì nây.
Ngoâi viïåc trang bõ nhûäng kiïën thûác chung vïì thûúng mẩi
àiïån tûã, cën sấch têåp trung giúái thiïåu nhûäng mư hònh ûáng
dng thûúng mẩi àiïån tûã tûúng àưëi thânh cưng úã trong nûúác vâ
trïn thïë giúái, qua àố gip cấc doanh nghiïåp hiïíu biïët vâ rt ra
kinh nghiïåm khi cố àõnh triïín khai thûúng mẩi àiïån tûã úã àún
võ mònh.
Thûúng mẩi àiïån tûã lâ lơnh vûåc múái, lẩi cố nhûäng biïën àưíi rêët
nhanh. Vò vêåy, cën sấch nây khưng thïí àïì cêåp hïët mổi vêën àïì
liïn quan àïën thûúng mẩi àiïån tûã. Bưå Thûúng mẩi mong mën
nhêån àûúåc nhûäng kiïën àống gốp àïí cën sấch àûúåc hoân thiïån.
Xin trên trổng giúái thiïåu cng bẩn àổc.

Tòm kiïëm thưng tin trïn Internet 93
Àùng k nhêån bẫn tin àiïån tûã 96
Quẫng cấo trûåc tuën 97
Website bấn lễ 98
Sân giao dõch àiïån tûã 104
Chûúng 5: CẤC LƠNH VÛÅC KINH DOANH THÛÚNG MẨI
ÀIÏÅN TÛÃ 117
Cấc nhốm hâng ph húåp vúái kinh doanh trûåc tuën 117
Cấc dõch v ph húåp vúái kinh doanh trûåc tuën 124
Ph lc: CẤC THÅT NGÛÄ VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ 135
TÂI LIÏÅU THAM KHẪO 186
10
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
Chûúng I
Thûúng mẩi àiïån tûã lâ gò?
KHẤI NIÏÅM
Cố nhiïìu khấi niïåm vïì thûúng mẩi àiïån tû,ã nhûng hiïíu mưåt
cấch tưíng quất, thûúng mẩi àiïån tûã lâ viïåc tiïën hânh mưåt phêìn
hay toân bưå hoẩt àưång thûúng mẩi bùçng nhûäng phûúng tiïån àiïån
tûã. Thûúng mẩi àiïån tûã vêỵn mang bẫn chêët nhû cấc hoẩt àưång
thûúng mẩi truìn thưëng. Tuy nhiïn, thưng qua cấc phûúng tiïån
àiïån tûã, cấc hoẩt àưång thûúng mẩi àûúåc thûåc hiïån nhanh hún,
hiïåu quẫ hún, gip tiïët kiïåm chi phđ vâ múã rưång khưng gian kinh
doanh.
Thûúng mẩi àiïån tûã câng àûúåc biïët túái nhû mưåt phûúng thûác
kinh doanh hiïåu quẫ tûâ khi Internet hònh thânh vâ phất triïín.
Chđnh vò vêåy, nhiïìu ngûúâi hiïíu thûúng mẩi àiïån tûã theo nghơa c
11
THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ LÂ GỊ?
HƯÅP 1. Mưåt cấch hiïíu vïì thûúng mẩi àiïån tûã

thưng tin àïën tay ngûúâi nhêån nhanh hún lâ gûãi thû. Cấc giao
dõch qua Internet cố chi phđ rêët rễ, mưåt doanh nghiïåp cố thïí gûãi
thû tiïëp thõ, châo hâng àïën hâng loẩt khấch hâng chó vúái chi phđ
giưëng nhû gûãi cho mưåt khấch hâng. Vúái thûúng mẩi àiïån tûã, cấc
bïn cố thïí tiïën hânh giao dõch khi úã cấch xa nhau, giûäa thânh
phưë vúái nưng thưn, tûâ nûúác nây sang nûúác kia, hay nối cấch khấc
lâ khưng bõ giúái hẩn búãi khưng gian àõa l. Àiïìu nây cho phếp cấc
doanh nghiïåp tiïët kiïåm chi phđ sẫn xët, giao dõch. Bïn cẩnh àố,
doanh nghiïåp cố thïí múã rưång thõ trûúâng, tòm kiïëm, liïn lẩc vúái
àưëi tấc vâ khấch hâng úã bêët k àêu vúái chi phđ thêëp hún so vúái
phûúng thûác tiïëp cêån thõ trûúâng truìn thưng.
12
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
Nhûäng lúåi đch nhû trïn chó cố àûúåc vúái nhûäng doanh nghiïåp
thûåc sûå nhêån thûác àûúåc giấ trõ ca thûúng mẩi àiïån tûã. Vò vêåy,
thûúng mẩi àiïån tûã gốp phêìn thc àêíy sûå cẩnh tranh giûäa cấc
doanh nghiïåp àïí thu àûúåc nhiïìu lúåi đch nhêët. Àiïìu nây àùåc biïåt
quan trổng trong bưëi cẫnh hưåi nhêåp kinh tïë qëc tïë, khi cấc
doanh nghiïåp trong nûúác phẫi cẩnh tranh mưåt cấch bònh àùèng
vúái cấc doanh nghiïåp nûúác ngoâi.
Àưëi vúái ngûúâi tiïu dng, thûúng mẩi àiïån tûã múã rưång khẫ
nùng lûåa chổn hâng hoấ, dõch v vâ nhâ cung cêëp. Do cố nhiïìu
lûåa chổn nïn khấch hâng dïỵ tòm àûúåc sẫn phêím cố chêët lûúång
cao hóåc giấ thêëp. Hâng hoấ sưë hoấ nhû phêìn mïìm, phim, nhẩc
cố thïí àûúåc giao ngay àïën khấch hâng qua Internet.
Vúái sûå phưí biïën ca cấc thiïët bõ cấ nhên di àưång nhû mấy tđnh
xấch tay, mấy trúå gip k thåt sưë (PDA), àiïån thoẩi di àưång, viïåc
mua sùỉm cố thïí àûúåc thûåc hiïån hêìu nhû úã bêët k núi àêu, bêët k
lc nâo, àấp ûáng tưëi àa nhu cêìu àa dẩng ca ngûúâi tiïu dng.
Àưëi vúái xậ hưåi, thûúng mẩi àiïån tûã tẩo ra mưåt phong cấch kinh

phẫi thay àưíi cú cêëu, nhên sûå, quy trònh lâm viïåc - mưåt àiïìu vưën
khưng dïỵ dâng viïåc múã rưång cấc mưëi quan hïå qua mẩng cng
tiïìm êín nhûäng phûác tẩp, ri ro cêìn àûúåc xûã l nhanh nhẩy.
Àïí tham gia thûúng mẩi àiïån tûã, ngûúâi tiïu dng phẫi cố
trònh àưå tưëi thiïíu vïì sûã dng cấc phûúng tiïån àiïån tûã vâ mấy
tđnh. Bïn cẩnh àố, cố nhûäng ngûúâi sûã dng àûúåc mấy tđnh,
nhûng vêỵn duy trò thối quen mua sùỉm trûåc tiïëp tẩi cûãa hâng.
Cấc loẩi hònh ûáng dng thûúng mẩi àiïån tûã
Dûåa vâo cấc ch thïí tham gia giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã,
ngûúâi ta phên thânh cấc loẩi hònh ûáng dng thûúng mẩi àiïån
tûã gưìm:
 Giao dõch giûäa doanh nghiïåp vúái doanh nghiïåp - B2B;
 Giao dõch giûäa doanh nghiïåp vúái khấch hâng - B2C;
 Giao dõch giûäa doanh nghiïåp vúái cú quan nhâ nûúác - B2G;
 Giao dõch trûåc tiïëp giûäa cấc cấ nhên vúái nhau - C2C;
 Giao cú quan nhâ nûúác vúái cấ nhên - G2C.
14
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
B2B lâ loẩi hònh giao dõch qua cấc phûúng tiïån àiïån tûã giûäa
doanh nghiïåp vúái doanh nghiïåp. Theo Hưåi nghõ Liïn húåp qëc vïì
thûúng mẩi vâ phất triïín (UNCTAD), thûúng mẩi àiïån tûã B2B
chiïëm t trổng lúán trong thûúng mẩi àiïån tûã (khoẫng 90%). Cấc
giao dõch B2B ch ëu àûúåc thûåc hiïån trïn cấc hïå thưëng ûáng
dng thûúng mẩi àiïån tûã nhû mẩng giấ trõ gia tùng (VAN); dêy
chuìn cung ûáng hâng hoấ, dõch v (SCM), cấc sân giao dõch
thûúng mẩi àiïån tûã… Cấc doanh nghiïåp cố thïí châo hâng, tòm
kiïëm bẩn hâng, àùåt hâng, k kïët húåp àưìng, thanh toấn qua cấc
hïå thưëng nây. ÚÃ mưåt mûác àưå cao, cấc giao dõch nây cố thïí diïỵn ra
mưåt cấch tûå àưång. thûúng mẩi àiïån tûã B2B àem lẩi nhiïìu lúåi đch
thûåc tïë cho doanh nghiïåp, àùåc biïåt gip giẫm cấc chi phđ vïì thu

sùỉm cưng.
C2C lâ loẩi hònh giao dõch giûäa cấc cấ nhên vúái nhau. Sûå phất
triïín ca cấc phûúng tiïån àiïån tûã lâm cho nhiïìu cấ nhên cố thïí
tham gia hoẩt àưång thûúng mẩi vúái tû cấch lâ ngûúâi bấn, ngûúâi
cung cêëp dõch v. Mưåt cấ nhên cố thïí tûå thiïët lêåp website àïí kinh
doanh nhûäng mùåt hâng do mònh lâm ra hóåc sûã dng mưåt web-
site cố sùén àïí àêëu giấ mưåt sưë mốn hâng mònh cố. C2C gốp phêìn
tẩo nïn sûå àa dẩng ca thõ trûúâng.
G2C lâ loẩi hònh giao dõch giûäa cú quan nhâ nûúác vúái cấ
nhên. Àêy ch ëu lâ cấc giao dõch mang tđnh hânh chđnh,
nhûng cố thïí mang nhûäng ëu tưë ca thûúng mẩi àiïån tûã. Vđ d,
khi ngûúâi dên àống tiïìn thụë qua mẩng, trẫ phđ khi àùng k hưì
sú trûåc tuën, v.v
PHÛÚNG TIÏÅN ÀIÏÅN TÛÃ
Thûúng mẩi àiïån tûã àûúåc thûåc hiïån qua cấc phûúng tiïån àiïån
tûã nhû: àiïån thoẩi, mấy fax, truìn hònh, cấc hïå thưëng ûáng dng
thûúng mẩi àiïån tûã k thåt cao vâ cấc mẩng kïët nưëi mấy tđnh
vúái nhau. Thûúng mẩi àiïån tûã phất triïín ch ëu qua Internet
vâ trïn cấc hïå thưëng cung ûáng dõch v hưỵ trúå giao dõch thûúng
mẩi àiïån tûã (nhû mẩng giấ trõ gia tùng, hïå thưëng quẫn l dêy
chuìn cung ûáng hâng hoấ, dõch v). Ngây nay, vúái sûå phất triïín
nhanh chống ca cưng nghïå khưng dêy, cấc thiïët bõ khưng dêy
àûúåc tđch húåp àa chûác nùng àang dêìn trúã thânh mưåt phûúng tiïån
16
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
àiïån tûã quan trổng, cố khẫ nùng kïët nưëi vúái Internet vâ rêët thån
tiïån cho viïåc tiïën hânh cấc giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã. Cấc
hoẩt àưång thûúng mẩi tiïën hânh trïn nhûäng phûúng tiïån di àưång
àûúåc gổi lâ thûúng mẩi di àưång (m-commerce).
Àiïån thoẩi lâ mưåt phûúng tiïån phưí thưng, dïỵ sûã dng vâ

Vúái viïåc hònh thânh nhûäng hïå thưëng ûáng dng thûúng mẩi
àiïån tûã k thåt cao nhû mẩng giấ trõ gia tùng (VAN), hïå thưëng
quẫn l dêy chuìn cung ûáng (SCM), mẩng ca cấc nhâ cung ûáng
dõch v trung gian …, cố sûå tham gia ca nhiïìu doanh nghiïåp sûã
dng dõch v, thûúng mẩi àiïån tûã àûúåc nêng lïn úã mûác àưå chun
nghiïåp hún. Cấc hïå thưëng nây thûúâng ấp dng nhûäng chín trao
àưíi dûä liïåu àiïån tûã (EDI) thưëng nhêët tẩo thån lúåi cho cấc giao
dõch thûúng mẩi àiïån tûã.
Mẩng mấy tđnh àûúåc hònh thânh khi hai hay nhiïìu mấy tđnh
àûúåc nưëi vúái nhau (thûúâng bùçng cấp), chng sûã dng cấc phêìn
mïìm àïí giao tiïëp thưng tin. Nhûäng ngûúâi sûã dng mẩng cố thïí
18
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
HƯÅP 2. Mẩng giấ trõ gia tùng (VAN)
VAN lâ mẩng cung cêëp cấc dõch v giấ trõ gia tùng, hưỵ trúå doanh nghiïåp trao
àưíi thưng tin theo cấc chín trao àưíi dûä liïåu àiïån tûã (EDI). Doanh nghiïåp
tham gia VAN cố thïí tiïën hânh cấc giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã mưåt cấch
nhanh chống, an toân vâ bẫo mêåt. Ngoâi ra, VAN côn cung cêëp cấc dõch
v hânh chđnh khấc nhû nưåp thụë, th tc hẫi quan, th tc xin phếp kinh
doanh, th tc àêìu tû
VAN hiïån lâ cưng c phưí biïën tẩi nhûäng nïìn kinh tïë ài tiïn phong trong
ûáng dng thûúng mẩi àiïån tûã nhû M, chêu Êu, Àâi Loan, Hân Qëc, Hưìng
Kưng. Mưåt sưë cưng ty lúán ca thïë giúái cung cêëp cấc dõch v vïì mẩng VAN
lâ GEIS, IBM, Telstra, AT&T.
Thấng 7-2000, ba nïìn kinh tïë ca chêu Ấ gưìm Xingapo (TradeNet), Àâi
Loan (TradeVAN), Hưìng Kưng (Tradelink) àậ lêåp Liïn minh chêu Ấ vïì
Thûúng mẩi àiïån tûã (PAA) vúái mc tiïu hònh thânh mưåt hẩ têìng ûáng dng
cưng nghïå thưng tin àấng tin cêåy vâ cung ûáng cấc dõch v giấ trõ gia tùng
hưỵ trúå giao dõch trûåc tuën giûäa cấc doanh nghiïåp trong Liïn minh. Cấc
thânh viïn tham gia Liïn minh lâ nhûäng mẩng giấ trõ gia tùng cố uy tđn. Hiïån

tin àïí mổi ngûúâi cố thïí truy cêåp. Internet bao gưìm cấc thưng tin
àa phûúng tiïån nhû sưë liïåu, vùn bẫn, àưì hổa, phim ẫnh… lâ mưåt
hònh thûác mẩng vúái nhûäng chûác nùng phong ph àïí kïët nưëi
thưng tin trïn toân thïë giúái.
PHẤP LÅT VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
Trong bưëi cẫnh cưng nghïå phất triïín vúái mưåt tưëc àưå nhanh
chống, phấp låt cêìn phẫi àûúåc xêy dûång àïí kõp thúâi àiïìu chónh
nhûäng hiïån tûúång xậ hưåi múái phất sinh. Viïåc thiïëu khung phấp
l trong nhiïìu hïå thưëng xết xûã àïí àiïìu chónh nhûäng vêën àïì
20
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
liïn quan túái hiïåu lûåc phấp l ca cấc giao dõch àiïån tûã lâ râo cẫn
rêët lúán àưëi vúái sûå phất triïín ca thûúng mẩi àiïån tûã. Thûåc tïë,
trong nhûäng giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã, châo hâng, àùåt hâng
hóåc húåp àưìng àûúåc giao kïët bùçng phûúng tiïån àiïån tûã àậ tẩo nïn
mưåt giao dõch àiïån tûã hoân chónh. Tuy nhiïn, rêët nhiïìu quy àõnh
phấp l, liïn quan túái húåp àưìng vâ nhûäng giao dõch thûúng mẩi
khấc àûa ra àôi hỗi tâi liïåu phẫi úã dẩng vùn bẫn, àûúåc k, lûu trûä
hóåc dûúái hònh thûác bẫn gưëc.
Låt mêỵu vïì thûúng mẩi àiïån tûã ca UNCITRAL
Nhùçm tẩo khung phấp l cho phất triïín thûúng mẩi àiïån tûã,
nùm 1996 U ban Låt Thûúng mẩi qëc tïë ca Liïn húåp qëc
(UNCITRAL) àậ soẩn thẫo mưåt låt mêỵu vïì thûúng mẩi àiïån tûã,
hònh thânh nhûäng quy àõnh mêỵu vïì thûâa nhêån giấ trõ phấp l
ca cấc thưng àiïåp dûä liïåu nhùçm bẫo vïå vïì mùåt phấp l cho
nhûäng tưí chûác, cấ nhên mong mën tham gia thûúng mẩi àiïån
tûã. Låt mêỵu cố thïí àûúåc sûã dng nhû mưåt tâi liïåu tham khẫo
cho cấc nûúác trong quấ trònh xêy dûång phấp låt vïì thûúng mẩi
àiïån tûã ca mònh. Tinh thêìn ca Låt mêỵu lâ bẫo àẫm nhûäng
giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã àûúåc thûâa nhêån giấ trõ phấp l vâ

xấc thûåc, toân vển, bẫo mêåt ca thưng tin àûúåc trao àưíi
trong thûúng mẩi àiïån tûã;
 Bẫo hưå quìn súã hûäu trđ tụå trong thûúng mẩi àiïån tûã;
 Bẫo vïå ngûúâi tiïu dng trong thûúng mẩi àiïån tûã;
 Tưåi phẩm vâ vi phẩm trong thûúng mẩi àiïån tûã.
Thûâa nhêån phấp l àưëi vúái thưng àiïåp dûä liïåu
Thưng àiïåp dûä liïåu lâ hònh thûác thưng tin àûúåc trao àưíi qua
phûúng tiïån àiïån tûã trong cấc giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã.
Thûâa nhêån giấ trõ phấp l ca cấc thưng àiïåp dûä liïåu lâ cú súã cho
viïåc thûâa nhêån cấc giao dõch thûúng mẩi àiïån tûã, thïí hiïån dûúái
cấc khđa cẩnh: cố thïí thay thïë vùn bẫn giêëy (hóåc vùn bẫn kêm
chûä k), cố giấ trõ nhû bẫn gưëc, cố giấ trõ lûu trûä vâ chûáng cûá, xấc
àõnh trấch nhiïåm cấc bïn vâ thúâi gian, àõa àiïím gûãi, nhêån thưng
àiïåp dûä liïåu.
22
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
Tâi liïåu giêëy thưng thûúâng ln àûúåc coi lâ cú súã phấp l àấng
tin cêåy, sao chp àûúåc vâ khưng thïí biïën àưíi trong cấc giao dõch
sûã dng nố. Nhûäng cú súã nïu trïn cng àûúåc thûâa nhêån àưëi vúái
mưåt tâi liïåu àiïån tûã khi thoẫ mận nhûäng quy àõnh phấp låt u
cêìu thưng tin phẫi dûúái dẩng chûä viïët vâ cố thïí truy cêåp àûúåc.
Àïí bẫo àẫm khẫ nùng truy cêåp àûúåc, phêìn mïìm sûã dng cho viïåc
truy cêåp phẫi cố khẫ nùng bẫo àẫm viïåc lûu giûä tâi liïåu àố.
Nhùçm chûáng minh àõnh giao kïët húåp àưìng dûúái dẩng vùn
bẫn thưng thûúâng, toâ ấn cố thïí cùn cûá vâo cấc bùçng chûáng ngoâi
húåp àưìng nhû biïn bẫn ghi nhûäng cåc àâm phấn giûäa cấc bïn.
Theo cấch nây, phấp låt cêìn thûâa nhêån giấ trõ bùçng chûáng ca
thû àiïån tûã hóåc bẫn ghi àûúåc lûu trûä trïn phûúng tiïån àiïån tûã
thïí hiïån àõnh giao kïët húåp àưìng giûäa cấc bïn.
Àïí xấc àõnh thúâi àiïím vâ àõa àiïím gûãi, nhêån thưng tin bùçng

Quy àõnh vïì chûä k àiïån tûã
Chûä k àiïån tûã lâ mưåt cưng nghïå cho phếp xấc nhêån ngûúâi
gûãi vâ bẫo àẫm tđnh toân vển ca thưng àiïåp dûä liïåu. Vïì bẫn
chêët, chûä k àiïån tûã tûúng àûúng chûä k tay, cố cấc thåc tđnh
nhû: khẫ nùng nhêån dẩng mưåt ngûúâi, tẩo tđnh chùỉc chùỉn vïì mưëi
quan hïå ca ngûúâi àố vúái hânh vi k vâ cho thêëy viïåc ngûúâi àố
chêëp nhêån nưåi dung tâi liïåu k. Cố nhiïìu loẩi chûä k àiïån tûã
khấc nhau nhû chûä k sưë, chûä k sinh trùỉc hổc, chûä k dûåa trïn
sưë nhêån dẩng cấ nhên (sưë PIN), chûä k tẩo bùçng thễ thưng
minh … Hiïån nay, chûä k sưë lâ loẩi chûä k àiïån tûã àûúåc sûã
dng phưí biïën nhêët.
Phấp låt thûúng mẩi àiïån tûã cêìn cố cấc quy àõnh thûâa nhêån
giấ trõ phấp l ca chûä k àiïån tûã, c thïí hoấ cấc tiïu chđ k
thåt vâ xấc àõnh trấch nhiïåm ca nhâ cung cêëp dõch v chûáng
thûåc àiïån tûã. Cố hai phûúng phấp xêy dûång phấp låt vïì chûä k
àiïån tûã: quy àõnh chung dûåa trïn ngun tùỉc trung lêåp vïì mùåt
cưng nghïå vâ quy àõnh c thïí vïì chûä k sưë. UNCITRAL khuën
nghõ sûã dng phûúng phấp thûá nhêët àïí dûå tr khẫ nùng hònh
thânh cấc cưng nghïå chûä k àiïån tûã múái. Hêìu hïët cấc nûúác theo
khuën nghõ nây. Tuy nhiïn, mưåt sưë nïìn kinh tïë quy àõnh c thïí
vïì chûä k sưë nhû Hân Qëc, Malaixia, Àâi Loan. Àiïìu kiïån
thânh lêåp tưí chûác chûáng thûåc àiïån tûã cng khấc tẩi mưỵi nûúác: cố
24
TỊM HIÏÍU VÏÌ THÛÚNG MẨI ÀIÏÅN TÛÃ
nûúác quẫn l rêët chùåt nhû Hân Qëc, Malaixia vúái u cêìu phẫi
xin cêëp phếp vâ quy àõnh cấc àiïìu kiïån vïì tâi chđnh, nhên sûå vâ
cưng nghïå, cố nûúác nhû M, Xingapo lẩi cho phếp mổi tưí chûác, cấ
nhên àïìu cố quìn cung cêëp dõch v. Cấc quy àõnh vïì chûä k àiïån
tûã cố thïí àûúåc tấch riïng thânh mưåt vùn bẫn àưåc lêåp.
Bẫo hưå quìn súã hûäu trđ tụå trong thûúng mẩi àiïån tûã