Học viện Chính trị - hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu
đề tài khoa học cấp Bộ năm 2009

Đề tài:
Hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm
của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính
nhà nớc Việt Nam hiện nay - Vấn đề và giải pháp

M số: B.09-13

Cơ quan chủ trì : Viện Nhà nớc và Pháp luật
Chủ nhiệm đề tài :
PGS, TS Trịnh Đức Thảo
Th ký đề tài : ThS Lê Đinh Mùi 7933

Hà Nội - 2010


TRáCH NHIệM CủA NGƯờI ĐứNG ĐầU CáC
CƠ QUAN HàNH CHíNH NHà nƯớC
23
1.1. Trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan hành
chính nhà nớc
23
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của ngời đứng đầu các
cơ quan hành chính nhà nớc 23
1.1.2. Trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc 31
1.2. Pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu các
cơ quan hành chính nhà nớc
45
1.2.1. Khái niệm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trách
nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc 45
1.2.2. Vai trò của pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu
các cơ quan hành chính nhà nớc 46
1.3. tiêu chí hoàn thiện và các điều kiện đảm bảo hoàn
thiện pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu
các cơ quan hành chính nhà nớc
50
1.3.1. Tiêu chí hoàn thiện 50
1.3.2. Các điều kiện bảo đảm hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm
của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc 55
1.4. Pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu các
cơ quan hành chính nhà nớc của một số nớc
trên thế giới
64
1.4.1. Pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan
hành chính nhà nớc Trung quốc 65
1.4.2. Pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan

Phần thứ ba:
Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp
luật về trách nhiệm của ngời đứng
đầu các cơ quan hành chính nhà nớc
Việt Nam hiện nay
120
3.1. Quan điểm hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của
ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc
120
3.2. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của
ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà nớc
125
3.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của
ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc
127
3.3.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật về nội dung 127
3.3.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện hình thức pháp luật 138
3.3.3. Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện 141
KT LUN 145
phụ lục 147

6Những chữ viết tắt trong đề tài

BTTH : Bồi thờng thiệt hại
HĐND : Hội đồng nhân dân
NĐĐCCQHCNN : Ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc
TNHS : Trách nhiệm hình sự

liêu trong ngành, địa ph
ơng, đơn vị mình. Những cơ quan, đơn vị có sai
phạm gây hậu quả nghiêm trọng, thì ngời đứng đầu cơ quan, đơn vị đó dù
không trực tiếp vi phạm cũng phải chịu trách nhiệm và hình thức kỷ luật thích
hợp. Văn kiện Đại hội X cũng xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm
của cải cách hành chính là: "Tiếp tục cải cách mạnh thủ tục hành chính, phân

8
cấp và làm rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng đơn vị
và ngời đứng đầu cơ quan"; Tăng cờng trách nhiệm của cán bộ, đảng viên
là thủ trởng cơ quan nhà nớc. Cơ quan nào vi phạm chính sách, pháp luật,
để xảy ra tình trạng tiêu cực, mất đoàn kết nội bộ thì ngời đứng đầu phải
chịu trách nhiệm. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ơng
khóa X của Đảng về tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng,
chống tham nhũng, lãng phí tiếp tục nhấn mạnh vai trò của ngời đứng đầu:
thực hiện nghiêm quy định về xử lý trách nhiệm ngời đứng đầu cơ quan,
đơn vị để xảy ra tham nhũng, lãng phí nghiêm trọng. Nghị quyết Hội nghị lần
thứ 5 Ban Chấp hành Trung ơng khóa X của Đảng về đẩy mạnh cải cách
hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nớc tiếp tục
chỉ rõ: Thủ trởng cơ quan hành chính các cấp chịu trách nhiệm kiểm tra,
thanh tra việc thực hiện công vụ và chịu trách nhiệm về những vi phạm trong
thực thi công vụ của cán bộ, công chức thuộc phạm vi mình quản lý; Để
khắc phục tình trạng quá nhiều cấp phó trong cơ quan hành chính, trớc hết
cần tập trung đổi mới phơng thức, lề lối làm việc của các cơ quan; giảm hội
họp, phân định rõ trách nhiệm của tập thể và ngời đứng đầu cơ quan.
Thể thể chế hoá các quan điểm, chủ trơng của Đảng về vai trò và trách
nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đặc biệt là NĐĐCCQHCNN,
Nhà nớc ta đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quy định về
nhiệm vụ, quyền hạn; sự phân công, phân nhiệm, uỷ quyền cũng nh trách
nhiệm của ngời đứng đầu trong quản lý, điều hành và về những vi phạm pháp

phạm pháp luật bị truy cứu TNHS. Tình hình đó do nhiều nguyên nhân nh:
- Sự tản mạn, không đồng bộ của các quy định về trách nhiệm của
NĐĐCCQHCNN. Các quy định pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu
các cơ quan hành chính đợc thể hiện ở nhiều văn bản pháp luật có hiệu lực
khác nhau, chồng chéo, nhiều quy định không thống nhất.
- Sự không tơng thích giữa quyền hạn và trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN.
Về nguyên tắc thì trách nhiệm của ngời đứng đầu phải đi đôi với quyền hạn
và quyền hạn phải đủ để thực thi trách nhiệm. Tuy nhiên, theo các quy định
hiện nay thì phạm vi thẩm quyền của ng
ời đứng đầu còn hạn chế do còn phụ

10
thuộc vào các nguyên tắc, cơ chế khác trong tổ chức và hoạt động của cơ quan
hành chính nhà nớc (ví dụ nh ngời đứng đầu cha có quyền quyết định lựa
chọn cấp phó; cấp trên nắm quyền quyết định về công tác cán bộ tới nhiều
chức danh cấp dới, dẫn tới hạn chế thẩm quyền của cả tập thể lãnh đạo và
ngời đứng đầu cấp dới).
- Cha có sự phân biệt cụ thể về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN so với
trách nhiệm của cán bộ, công chức nói chung và trách nhiệm của ngời đứng
đầu tơng ứng theo từng phạm vi phụ trách với những đặc thù, yêu cầu quản lý
khác nhau. Ví dụ nh: trách nhiệm của ngời đứng đầu tổ chức, điều hành
thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan; trách nhiệm trong công tác tổ
chức cán bộ; trách nhiệm về các quyết định hành chính của mình và các quyết
định của tập thể; trách nhiệm về quản lý tài sản công; trách nhiệm trong công
tác phòng, chống tham nhũng; trách nhiệm đối với vi phạm pháp luật xảy ra
trong cơ quan, đơn vị thuộc quyền lãnh đạo, quản lý
- Cha có cơ chế, quy định cụ thể để xác định trách nhiệm và biện pháp xử
lý đối với ngời đứng đầu khi không thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ đợc
giao; thiếu trách nhiệm trong việc quản lý, điều hành cơ quan Ví dụ nh: qua
các vụ án tham nhũng đợc đa ra xét xử trong thời gian gần đây, vấn đề xem

Hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nớc là hoạt động thực thi
quyền lực nhà nớc để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội
theo pháp luật, đợc tổ chức và quản lý chặt chẽ trong một hệ thống thống
nhất từ trung ơng đến cơ sở. Hầu hết quy định pháp luật của các nớc trên
thế giới, NĐĐCCQHCNN đều chịu trách nhiệm cá nhân, không có cơ chế
trách nhiệm tập thể trong cơ quan hành chính nhà nớc. Trong những nhiệm
kỳ gần đây, Trung Quốc cũng đã thực hiện theo chế độ tỉnh trởng, thị trởng.
ở nớc ta hiện nay, trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành
chính nhà nớc vừa tồn tại cơ chế lãnh đạo tập thể gắn với cá nhân theo hình
thức bầu cử và phê duyệt (UBND và Chủ tịch UBND), vừa có cơ chế thủ
trởng theo hình thức bổ nhiệm (Bộ trởng, thủ trởng các cơ quan ngang Bộ,
thủ trởng các cơ quan thuộc Chính Phủ, giám đốc Sở ở cấp tỉnh). Trên thực
tế, trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nớc, cơ chế

12
tập thể và cá nhân cùng chịu trách nhiệm đang bộc lộ nhiều vấn đề cần đợc
nghiên cứu, mà điểm cần đợc quan tâm nghiên cứu hiện nay là trách nhiệm
của ngời đứng đầu và pháp luật về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN nhằm
đảm bảo hiệu lực hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính và chất lợng
của đội ngũ công chức, trong đó có ngời đứng đầu đáp ứng yêu cầu đổi mới ở
nớc ta hiện nay.
Với ý nghĩa quan trọng nh vậy, nhng pháp luật về trách nhiệm của ngời
đứng đầu các cơ quan hành chính mới đợc quan tâm và tập trung nghiên cứu
trong điều kiện cải cách hành chính, chuyển từ nền hành chính quản lý sang
nền hành chính phục vụ ở nớc ta những năm gần đây. Qua các kết quả nghiên
cứu cho thấy, phần lớn các công trình chủ yếu tập trung về trách nhiệm của
NĐĐCCQHCNN dới dạng trách nhiệm pháp lý, các công trình nghiên cứu về
trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN trong thực thi nhiệm vụ, công vụ còn hết sức
khiêm tốn. Các công trình khoa học về trách nhiệm của ngời đứng đầu và pháp
luật về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN đợc công bố theo hai nhóm bao gồm

tiễn theo Vietnamnet ngày 19/10/2007.
+ Hải Châu: Xử lý ngời đứng đầu không làm tốt cải cách hành chính
Theo Vietnamnet ngày 29/7/2008.
- Các công trình khoa học:
Các công trình liên quan trực tiếp đến pháp luật về trách nhiệm của
NĐĐCCQHCNN phải kể đến là:
+ Luận án tiến sỹ luật học của Ngô Hải Phan (2004) với đề tài: Trách
nhiệm pháp lý của công chức trong điều kiện xây dựng nhà nớc pháp quyền
Việt Nam hiện nay. Đề tài chủ yếu nghiên cứu trách nhiệm pháp lý dới giác
độ trách nhiệm pháp lý công chức phải gánh chịu do vi phạm pháp luật, trong
đó có đề cập tới trách nhiệm pháp lý của công chức lãnh đạo.
+ Bài Về trách nhiệm cá nhân của ngời đứng đầu cơ quan hành chính
nhà nớc của Nguyễn Ký, Tạp chí Cộng sản tháng 9 năm 2006 đã đề cập đến
vị trí, vai trò và một số nội dung về trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ
quan hành chính. Đồng thời bài viết cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục hoàn
thiện pháp luật về trách nhiệm ngời đứng đầu các cơ quan hành chính là một
trong những giải pháp đồng bộ trong cải cách hành chính ở nớc ta hiện nay.

14
+ Bài: Nghĩ về trách nhiệm của ngời đứng đầu của Diệp Văn Sơn,
Tạp chí Tia sáng tháng 12 năm 2006; bài Về trách nhiệm ngời đứng đầu
trong công tác cán bộ Tạp chí Xây dựng Đảng;
+ Bài: Nhân tố quan trọng hàng đầu để ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng,
lãng phí đó là ngời đứng đầu của Vũ Ngọc Lân. Website: http://
www.xaydungdang. org.vn; bài: Tập trung dân chủ trong công tác cán bộ -
Nhận thức và sự vận dụng của Nguyễn Thế T, Website: http://
www.thanhtra.gov.vn
. Trong đó đề cập: Nên chăng, cần có quy định ngời
đứng đầu các tổ chức của HTCT phải chịu trách nhiệm về giới thiệu cán bộ
vào các chức danh chủ chốt, để ràng buộc trách nhiệm về sự giới thiệu của

vụ vì sự phát triển; Tính trách nhiệm, tính minh bạch và dân chủ trong bối
cảnh phân cấp; Tính chuyên biệt và hiện đại hóa của nền kinh tế. Các báo cáo
và ý kiến tham luận tại hội thảo có đề cập tới trách nhiệm của ngời đứng đầu
các cơ quan hành chính (Thủ tớng Chính Phủ, Bộ trởng, Chủ tịch UBND
các cấp) trong yêu cầu cải cách thể chế hành chính, đẩy mạnh phân công phân
cấp hành chính giai đoạn hiện nay.
+ Kỷ yếu hội thảo quốc tế: Cải cách hành chính trong ngành thanh tra
và tác động đối với chống tham nhũng phục vụ cho tiến trình đẩy mạnh cải
cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy Nhà nớc
theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Ban chấp hành Trung ơng Đảng lần thứ 5
Khóa X và Nghị quyết 35 của Chính phủ do Thanh tra Chính phủ tổ chức tại
Hà Nội ngày 11 - 12/5/2007. Các báo cáo tham luận của các chuyên gia trong
nớc và ngoài nớc tập trung về các chủ đề: Nghị quyết Hội nghị Ban chấp
hành Trung ơng Đảng lần thứ 5 Khóa X về cải cách hành chính và chơng
trình của Chính phủ; Kinh nghiệm cải cách hành chính của Singapore và xu
hớng cải cách hành chính trên thế giới; Kinh nghiệm cải cách hành chính
trong lĩnh vực thanh tra, kiểm toán tại Vơng quốc Anh; Cải cách hành chính
và chống tham nhũng Trong đó các đại biểu đề cập đến mối quan hệ giữa
hành chính và tham nhũng, các giải pháp thực hiện cải cách hành chính, xây
dựng nền hành chính trong sạch, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phân rõ chức

16
năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính nhà nớc, đòi hỏi phải phân cấp
mạnh hơn, làm rõ trách nhiệm của ngời đứng đầu, cán bộ, công chức; công
khai thẩm quyền, trách nhiệm cơ quan, thẩm quyền trách nhiệm của cán bộ,
công chức.
- Sách:
Các công trình đợc biên soạn dới dạng sách tham khảo trong đó có đề
cập tới trách nhiệm NĐĐCCQHCNN và pháp luật về trách nhiệm của
NĐĐCCQHCNN:

Anh, Mỹ. nhiều nội dung có đề cập tới vấn đề công chức lãnh đạo, trách
nhiệm của công chức lãnh đạo.
+ Sách: Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ công chức
của Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phơng: (Nhà xuất bản Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 2005).
+ Sách: Xây dựng nhà nớc pháp quyền XHCN Việt Nam trong thời kỳ
đổi mới do Nguyễn Văn Yểu và GS - TS Lê Hữu Nghĩa chủ biên (Nhà xuất
bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006). Nội dung cuốn sách đã làm rõ những
luận điểm khoa học về nhà nớc pháp quyền, đồng thời phản ánh đợc những
vấn đề cơ bản về xây dựng Nhà nớc pháp quyền XHCN Việt nam của dân, do
dân, vì dân trong 20 năm đổi mới đất nớc. Trong đó có đề cập tới việc hoàn
thiện thể chế về công chức, công vụ, xác định trách nhiệm của
NĐĐCCQHCNN (trang 44, trang 241 - 242)
+ Sách: Về chế độ công vụ Việt Nam do PGS - TS Nguyễn Trọng Điều
chủ biên (Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007). Cuốn sách tập
trung làm rõ các căn cứ lý luận, cơ sở khoa học của nền công vụ trong quá
trình xây dựng và hoạt động của Nhà nớc, đồng thời tổng kết những bài học
kinh nghiệm của các nớc trên thế giới để tham khảo và thực hiện ở Việt
Nam; đánh giá thực trạng chế độ công vụ và xây dựng luận cứ khoa học, đề
xuất các giải pháp hoàn thiện chế độ công vụ ở nớc ta hiện nay. Trong đó có
nội dung đánh giá thực trạng thể chế công vụ (trang 329 - 266), phần này cũng
đề cập đến chế độ trách nhiệm của công chức nói chung và công chức lãnh
đạo nói riêng.

18
- Các đề tài khoa học:
Các công trình nghiên cứu dới góc độ khoa học pháp lý, khoa học quản lý,
khoa học tổ chức, tổ chức nhà nớc, khoa học chính trị, khoa học xã hội nhân
văn đều có đề cập tới trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN và pháp luật về trách
nhiệm của NĐĐCCQHCNN có thể kể đến các đề tài cấp nhà nớc, cấp bộ có

+ Bài: Trách nhiệm về tài sản của các chủ thể quản lý trong cuốn sách:
Trách nhiệm trong quản lý (Mátxcơva, năm 1986)
Tình hình nghiên cứu trên cho thấy trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN là
vấn đề đợc quan tâm dới các góc độ khác nhau, ở góc độ chính trị pháp lý
thì vấn đề trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính mới chỉ
đợc nghiên cứu và đa ra những đề xuất kiến nghị trong tổng thể các vấn đề
về xây dựng nhà nớc pháp quyền, cải cách hành chính, hoàn thiện chế độ
công vụ, công chức. Các công trình đợc công bố đã đề cập đến trách nhiệm
pháp lý của ngời đứng đầu với t cách là cán bộ, công chức trong bộ máy nhà
nớc; trách nhiệm của ngời đứng đầu cơ quan, tổ chức khi để xảy ra các vi
phạm pháp luật, tham nhũng, lãng phí; các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của
các cơ quan nhà nớc và nguyên tắc tập trung, dân chủ trong quản lý, điều
hành. Tuy nhiên, vấn đề trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN nhìn từ góc độ xây
dựng và thực thi các quy định pháp luật liên quan thì cha đợc nghiên cứu toàn
diện và đầy đủ. Do đó, đề tài sẽ tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn
của việc quy định trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN để từ đó góp phần hoàn
thiện pháp luật về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN trong điều kiện xây dựng
Nhà nớc pháp quyền XHCN, cải cách hành chính ở nớc ta hiện nay. Mặc dù
vậy các công trình cả trong nớc và nớc ngoài đã đợc công bố trên đây có giá
trị tham khảo tốt cho việc nghiên cứu và hoàn thiện đề tài.
Đặt trong tổng thể chơng trình nghiên cứu của cơ quan chủ trì và
trong Chiến lợc nghiên cứu khoa học của Học viện Chính trị - Hành
chính quốc gia Hồ Chí Minh đến 2010, Đề tài đang đ
ợc luận chứng sẽ trở
thành Đề tài vừa có tính mới, vừa mang tính tiếp tục công việc nghiên cứu

20
của các Đề tài trớc đó nhằm trực tiếp phục vụ công tác nghiên cứu giảng
dạy của cơ quan chủ trì.
Công trình này sẽ là đề tài khoa học đầu tiên nghiên cứu một cách cơ

khoa học chính trị, cũng đợc sử dụng để nghiên cứu đề tài.
5. Nội dung và phạm vi nghiên cứu
5.1. Nội dung nghiên cứu của đề tài
Đề tài triển khai nghiên cứu các nội dung sau:
Phần thứ nhất
Cơ sở lý luận hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN.
Nội dung phần này gồm:
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN.
Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của ngời đứng đầu cơ quan hành chính
nhà nớc.
+ Khái niệm, các loại trách nhiệm của ngời đứng đầu cơ quan hành
chính nhà nớc.
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về pháp luật trách nhiệm của ngời
đứng đầu cơ quan hành chính nhà nớc.
+ Khái niệm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trách nhiệm của
NĐĐCCQHCNN.
+ Vai trò của pháp luật về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN.
- Nghiên cứu tiêu chí hoàn thiện và điều kiện đảm bảo hoàn thiện pháp
luật về trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN.
+ Tiêu chí hoàn thiện
+ Các điều kiện đảm bảo
- Nghiên cứu pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu một số
nớc trên thế giới và rút ra những giá trị có thể tham khảo cho quá trình
hoàn thiện pháp luật trách nhiệm của ngời đứng đầu cơ quan hành chính
nhà nớc Việt Nam.

22
Phần thứ hai
Pháp luật về trách nhiệm của ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà
nớc và những vấn đề đặt ra.

CủA NGƯờI ĐứNG ĐầU CáC CƠ QUAN HàNH CHíNH NHà nƯớC

1.1. Trách nhiệm của ngời đứng đầu các cơ quan hành
chính nhà nớc
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của ngời đứng đầu các cơ
quan hành chính nhà nớc
1.1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của ngời đứng đầu các cơ quan hành
chính nhà nớc
Theo nghĩa hẹp ngời đứng đầu là cá nhân (Thủ trởng) có quyền lực
trong lãnh đạo, quản lý và đứng đầu chỉ huy, tổ chức một đơn vị hoặc một tổ
chức nhất định để thực hiện mục tiêu lãnh đạo quản lý đã đề ra.
Theo nghĩa rộng ngời đứng đầu là chỉ cá nhân hoặc tập thể có quyền lực
nhất định trong lãnh đạo, quản lý, gánh vác trách nhiệm nhất định và đứng
đầu chỉ huy, tổ chức một đơn vị hoặc một tổ chức nhất định để thực hiện mục
tiêu lãnh đạo, quản lý đã đề ra.
Đề tài nghiên cứu trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN theo nghĩa theo
nghĩa rộng, bao gồm cá nhân (Thủ trởng) và tập thể lãnh đạo.
Căn cứ vào vị trí vai trò và tính chất của ngời đứng đầu cơ quan hành
chính nhà nớc, có thể khái quát những đặc điểm cơ bản của ngời đứng đầu
cơ quan hành chính nh sau:
Một là, tính quyền lực của NĐĐCCQHCNN. Quyền lực là một đặc điểm
của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính nhà nớc. NĐĐCCQHCNN đợc
nhà nớc trao cho quyền lực để gánh vác trách nhiệm của ngời đứng đầu,
hoàn thành nghĩa vụ của họ. Ngời đứng đầu muốn thực hiện đợc nhiệm vụ,
quyền hạn đợc giao phó đòi hỏi phải đợc giao thực quyền. Quá trình thực
thi nhiệm vụ, công vụ của NĐĐCCQHCNN chính là quá trình sử dụng, vận
dụng quyền lực nhà nớc đợc giao trong hoạt động lãnh đạo, quản lý của
NĐĐCCQHCNN.

24


25
chịu trách nhiệm trớc Quốc Hội, Chủ tịch nớc, ủy ban Thờng vụ Quốc hội
về nhiệm vụ, quyền hạn đợc Hiến pháp, Luật tổ chức Chính phủ quy định. Bộ
trởng là ngời đứng đầu cơ quan Bộ, chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động
của Bộ, ngành đợc phân công phụ trách.
Bốn là, tính xã hội của ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà nớc.
Trong xã hội có giai cấp, ngời đứng đầu cơ quan hành chính là ngời
đại diện cho một giai cấp hoặc liên minh giai cấp nhất định và có đầy đủ
những thuộc tính của giai cấp mà họ là đại diện. Ngày nay đang có sự chuyển
đổi từ hành chính trung lập chính trị truyền thống sang hành chính coi trọng
yếu tố chính trị. ở nhiều nớc, ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà nớc
đã trở thành các nhà chính trị - hành chính. Ngoài hoạt động lãnh đạo, quản
lý, họ còn phải nắm bắt và vận dụng các yếu tố chính trị, coi trọng việc thực
hiện các cam kết chính trị trớc ngời dân.
Trong xã hội chúng ta, ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà nớc là
ngời đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của đa số nhân dân lao động và
mang tính phục vụ. Tôn chỉ cơ bản của ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà
nớc là toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân, phục vụ sự nghiệp dân giàu nớc
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Chính vì vậy coi trọng việc thực
hiện các cam kết chính trị trớc ngời dân cũng đợc coi trọng. Trách nhiệm giải
trình của ngời đứng đầu cơ quan hành chính nhà nớc là một xu thế phù hợp
trong điều kiện xây dựng nền hành chính dân chủ ở nớc ta hiện nay.
1.1.1.2. Vị trí, vai trò của ngời đứng đầu các cơ quan hành chính
nhà n
ớc
Khi nói đến ngời đứng đầu thì việc đầu tiên phải xác định đợc vị trí của
họ. Vị trí ngời đứng đầu đợc cha ông ta xác định một cách rõ ràng đó là
đứng mũi chịu sào. Ngời lãnh đạo, ngời cầm quân, ngời thủ trởng phải
là ngời xông pha lên phía trớc, đứng ở vị trí chông chênh nhất, đám đối mặt

biệt; tuy nhiên, theo xu thế hiện nay, các nớc có nền hành chính phát triển
đều đề cao trách nhiệm của NĐĐCCQHCNN. 1
Có những cách thức tổ chức chính phủ nh: tổ chức theo mô hình tổng thống (Mỹ), Tổng
thống có quyền lựa chọn các Bộ trởng; tổ chức chính phủ theo mô hình đại nghị (Nhật
Bản, Thái Lan ), Tổng thống (hoặc nhà vua) giới thiệu để Nghị viện bầu Thủ tớng và
Thủ tớng lập ra chính phủ (Nội các). Ngoài ra còn có những mô hình hành chính khác
nh chính phủ kết hợp nghị viện và tổng thống (Pháp, Nga).