BỘ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT

TRIỂN
NÔNG THÔN

CHƯƠNG TRÌNH TRỌNG ĐIỂM CẤP NHÀ NƯỚC KC.06/06-10 BÁO CÁO TỔNG HỢP
KẾT QUẢ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC ẤU TRÙNG TÔM HÙM BÔNG
(Panulirus ornatus) LÀM CƠ SỞ CHO VIỆC TẠO
CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT GIỐNG Mã số KC.06.24/06-10
Chủ nhiệm đề tài
(Ký tên) TS. Nguyễn Thị Bích Thúy

Cơ quan chủ trì đề tài
(Ký tên và đóng dấu) Ban Chủ nhiệm Chương trình
KT. Chủ nhiệm
Phó Chủ nhiệm

TS. Phạm Hữu Giục
Bộ Khoa học và Công nghệ
Văn phòng các Chương trình
KT. Giám đốc
Phó Giám đốc

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

Nha Trang, ngày 20 tháng 12 năm 2010

ii
Fax: 058.3831846 E-mail: [email protected]
Tên tổ chức đang công tác: Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III
Địa chỉ tổ chức: 33 Đặng Tất – Nha Trang – Khánh Hòa
Địa chỉ nhà riêng: Lô số 2, đường Nguyễn Khanh, Nha Trang, Khánh Hòa

3. Tổ chức chủ trì đề tài:
Tên tổ chức chủ trì đề tài: Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III
Điện thoại: 058.3831138 Fax: 058.3831846
E-mail: [email protected]
Website: www.ria3.org.vn
Địa chỉ: 33 Đặng Tất – Nha Trang – Khánh Hòa
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Đào Vă
n Trí
Số tài khoản: 3711 – Kho bạc nhà nước tỉnh Khánh Hòa
Ngân hàng: Kho bạc Nhà nước tỉnh Khánh Hòa
Tên cơ quan chủ quản đề tài: Bộ Khoa học và Công nghệ

II. TÌNH HÌNH THỰC HIỆN
1. Thời gian thực hiện đề tài:
- Theo Hợp đồng đã ký kết: từ tháng 01/2009 đến tháng 12/2010
- Thực tế thực hiện: từ tháng 01/2009 đến tháng 12/2010
8/2010
1.162.164,114
3 9/2010 –
12/2010
345.000 9/2010 –
12/2010
924.157,542 c) Kết quả sử dụng kinh phí theo các khoản chi:
Đơn vị tính: Triệu đồng
Theo kế hoạch Thực tế đạt được
Số
TT
Nội dung
các khoản
chi
Tổng SNKH Nguồn
khác
Tổng SNKH Nguồn
khác
1 Trả công lao
động (khoa
học, phổ
thông)
940 940 894.335,570
2 Nguyên, vật
liệu, năng
lượng
1.040 1.040 1.055.308,218

ngày 27/8/2008
Phê duyệt kinh phí các đề tài
cấp nhà nước bắt đầu thực hiện
năm 2009 thuộc chương trình
KHCN trọng điểm cấp nhà
nước giai đoạn 2006-2010

3 Hợp đồng số:
24/2008/HĐ -
ĐTCT-KC06/06-
10 ngày
28/12/2008
Hợp đồng nghiên cứu khoa học
và phát triển công nghệ

4 Công văn
251/VPCT-HCTH
Nguyên vật liệu làm lồng bè
nuôi tôm hùm của Đề tài
Điều chỉnh việc
mua lồng bè trong

v
ngày 31/3/2010 KC.06.24/06-10 thuyết minh thành
mua nguyên vật
liệu để làm lồng bè.
5 Công văn
469/VPCT-THKH
ngày 31/3/2010
Điều chỉnh chủng loại thiết bị

chủ yếu
Sản phẩm
chủ yếu
đạt được
Ghi chú
1 Viện Nghiên
cứu Chế tạo
Tàu thủy
thuộc trường
Đại học Nha
Trang
Viện Nghiên
cứu Chế tạo
Tàu thủy thuộc
trường Đại học
Nha Trang
Thiết kế, chế
tạo, lắp đặt
hệ thống bể
thí nghiệm
của đề tài
Hệ thống
bể thí
nghiệm của
đề tài vi
2 Viện Hải
Dương Học

Bài báo: Đặc điểm
biến thái của ấu trùng
tôm hùm bông
(Panulirus ornatus
Fabricius 1798) ở pha
đầu phyllosoma trong
điều kiện ương nuôi
1 TS. Nguyễn
Thị Bích Thúy
TS. Nguyễn
Thị Bích
Thúy
CNĐT, tổ chức
thực hiện các
nội dung
nghiên cứu và
quản lý ĐT.
Thực hiện TN
về điều kiện
sinh thái môi
trường ương ấu
trùng tôm hùm
bông
Bài báo: Ảnh hưởng
của thức ăn lên thái
gian biến thái và tỷ lệ
sống của ấu trùng tôm

vii
hùm bông (Panulirus

CĐ: Nghiên cứu các
điều kiện môi trường
trong nuôi vỗ tôm
hùm bố mẹ trên biển
3
CN. Nguyễn
Xuân Thú
2
CN. Nguyễn
Thị Anh
Thư
Kế toán đề tài,
theo dõi và
quản lý kinh
phí ĐT
Báo cáo thanh quyết
toán đề tài theo quy
định của Nhà nước
4
TS.Nguyễn
Thị Thanh
Thủy
3
KS. Nguyễn
Thị Hồng
Tuyên
CTV, thực hiện
TN dinh dưỡng
của ấu trùng
CĐ: Nghiên cứu ảnh

Khánh Nam
CTV, thực hiện
TN nuôi vỗ
thành thục tôm
hùm bông bố
mẹ trên biển
CĐ: Nghiên cứu tỷ lệ
đực cái và mật độ
nuôi vỗ tôm hùm
bông bố mẹ
CĐ:Nghiên cứu ảnh
hưởng của vận tốc
nước ở hai loại bể
ương đến khả năng
trôi nổi của ấu trùng
và thức ăn trong bể
ương
7
TS. Andrew
Jeffs
TS. Andrew
Jeffs
Cố vấn ĐT về
thiết kế và theo
dõi TN về các
đặc điểm sinh
thái môi trường
ương ấu trùng
tôm hùm bông
CĐ: Nghiên cứu về

4
: Thực hiện dự án cấp Nhà nước do Viện Nghiên cứu Chế tạo Tàu thủy chủ trì
tại một số tỉnh miền Bắc
5
: Làm nghiên cứu sinh ở Australia
6. Tình hình hợp tác quốc tế:
Số
TT
Theo kế hoạch
(Nội dung, thời gian, kinh
phí, địa điểm, tên tổ chức
hợp tác, số đoàn, số lượng
người tham gia )
Thực tế đạt được
(Nội dung, thời gian, kinh
phí, địa điểm, tên tổ chức
hợp tác, số đoàn, số lượng
người tham gia )
Ghi chú
1
Đoàn vào
2 người ; 30 ngày ; 2 lần
1 người, 1 lần (tháng
11/2010)
*

2 Đoàn ra (nước đến. số người.

1 Hội thảo về tôm hùm ngày
23/11/2010 tại Viện Nghiên
cứu Nuôi trồng Thủy sản III
Hội thảo về tôm hùm
ngày 23/11/2010 tại Viện
Nghiên cứu Nuôi trồng
Thủy sản III 8. Tóm tắt các nội dung, công việc chủ yếu:
Thời gian
(Bắt đầu, kết thúc
- tháng … năm)
Số
TT
Các nội dung, công việc
chủ yếu

Theo kế
hoạch
Thực tế
đạt được
Người,
cơ quan
thực hiện
1 NC xây dựng QT nuôi tôm
hùm bông bố mẹ thành thục
1/2009 –
11/2010
03/2009

11/2010

03/2009
- 09/2010
-Công việc 4:
Các biện pháp phòng trị
bệnh cho tôm hùm bố mẹ
1/2009 –
11/2010

03/2009
- 09/2010
Trịnh Thị
Mai, Nguyễn
Thị Bích
Thúy Viện
Nghiên cứu
Nuôi trồng
Thủy sản III
NC các đặc điểm sinh học
của ấu trùng tôm hùm bông
5/2009 –
11/2010
09/2009
- 10/2010
2
-Công việc 1:
Xác định các giai đoạn biến
thái của ấu trùng: thời gian
lột vỏ, số lần lột vỏ, tập tính

Nghiên cứu ảnh hưởng của 2
kiểu bể ương đến tỷ lệ sống
của ấu trùng 5/2009 –
11/2010
09/2009
- 10/2010
-Công việc 4
Nghiên cứu ảnh hưởng của
vận tốc nước chảy khác nhau
trong 2 loại bể trên đến tỷ lệ
sống và sinh trưởng của ấu
trùng

5/2009 –
11/2010
09/2009
- 10/2010
-Công việc 5
Xác định các yếu tố môi
trường liên quan phù hợp với
5/2009 –
11/2010
09/2009
- 10/2010
Đinh Đức
Tiến
Viện Nghiên

- 10/2010

III. SẢN PHẨM KH&CN CỦA ĐỀ TÀI
1. Sản phẩm KH&CN đã tạo ra:
a) Sản phẩm Dạng II:
Yêu cầu khoa học cần đạt

Số
TT
Tên sản phẩm

Theo kế hoạch Thực tế đạt được

Ghi
chú

Tôm hùm bông bố mẹ
thành thục sinh dục
100 kg 101 kg

- Khối lượng cơ thể 0,9-1,2 kg/con 0,95-1,22 kg/con

- Tỷ lệ sống
95% 94,98%

- Tỷ lệ thành thục

50%

65,37

- Tỷ lệ thụ tinh
trung bình 91,18%
- Tỷ lệ nở trung
bình 81,85%

Báo cáo chuyên đề 4 báo cáo

3
- Đặc điểm hình thái
và biến thái của ấu
trùng
Xác định được
các giai đoạn
biến thái của ấu
trùng: thời gian
lột vỏ, số lần lột
vỏ, tập tính biến
thái và đặc điểm
hình thái ấu
trùng qua mỗi
giai đoạn lột vỏ
biến thái. Có các
Xác định được 5
giai đoạn biến thái
của ấu trùng: thời
gian lột v
ỏ 7-15
ngày, số lần lột vỏ 8
lần. Mô tả đặc điểm
hình thái ấu trùng

đến giai đoạn 5 là
nauplii của artemia
với tỷ lệ sống đạt
được là 2,3% và
kích thước ấu trùng
4,9 mm. Kích
thước nauplii thích
hợp cho ấu trùng là
80-100 µm.

- Ảnh hưởng của kiểu
bể ương đến tỷ lệ
sống ấu trùng

Phân tích được
mối liên quan
giữa hệ thống
thiết bị ương
nuôi đến tỷ lệ
sống của từng
giai đoạn biến
thái của ấu
Đã xác định được 2
loại bể ương ấu
trùng là upwelling.
Tỷ lệ sống và chiều
dài cơ thể c
ủa ấu
trùng đến giai đoạn
III khi ương trong

phẩm sinh học
Esibiz và Sanolife
để phòng trị hiện
tượng bị “v
ẩn„ bám
và phát sáng trên ấu
trùng đã có kết quả xvii
khả quan ở bước
đầu thử nghiệm, tỷ
lệ ấu trùng bị nhiễm
bệnh giảm ở giai
đoạn I khoảng 4%,
ở giai đoạn II
khoảng 17%, ở giai
đoạn III khoảng
20%.

b) Sản phẩm Dạng III:
Yêu cầu khoa học
cần đạt

Số
TT
Tên sản phẩm

Theo
kế hoạch

Magazine
2. Tạp chí Nông
nghiệp và PTNT
3. Tạp chí Khoa học
– Công nghệ Thủy
sản

c) Kết quả đào tạo:
Số lượng
Số
TT
Cấp đào tạo, Chuyên
ngành đào tạo
Theo kế
hoạch
Thực tế đạt
được
Ghi chú
(Thời gian kết
thúc)
1 Thạc sỹ 1 3
12/2010 và
3/2011

2. Đánh giá về hiệu quả do đề tài mang lại:
- Đề tài mang tính nghiên cứu cơ bản, có ý nghĩa về khoa học và là tài liệu tham
khảo tốt cho những nghiên cứu tiếp theo
- Đã xây dựng được quy trình dự thảo về nuôi vỗ thành thục sinh dục tôm hùm
bông bố mẹ bằng lồng trên biển đạt khối lượng 950 – 1220 g/con
* Tỷ lệ thành thục trung bình 65,37%

II Kiểm tra định kỳ
Lần 1 Tháng 5/2009 Đề tài đạt tiến độ theo như đề
cương NC.
TS. Phạm Hữu Dục
Lần 2 Tháng 11/2009 Đề tài đạt tiến độ theo như đề
cương NC. Viện cần hỗ trợ ĐT
hoàn thiện gói thấu trang thiết bị
TS. Phạm Hữu Dục
Lần 3 Tháng 5/2010 Đề tài đạt tiến độ theo như đề
cương NC.
TS. Phạm Hữu Dục

xx
Lần 4 Tháng 10/2010 Đề tài đạt tiến độ theo như đề
cương NC. Kế hoach nghiệm thu
cấp cơ sở tháng 12/2011
TS. Phạm Hữu Dục
III Nghiệm thu cơ sở 31/12/2010 Đề tài đã hoàn thành các nôi
dung nghiên cứu và có đủ các
sản phẩm theo hợp đồng và đề
cương nghiên cứu. Cần bổ sung
làm rõ hơn về phương pháp, kết
quả ương nuôi ấu trùng trong 2
kiếu bể, viết quy trình theo mẫu
TS. Trương Hà Phương

Chủ nhiệm đề tài
(Họ tên, chữ ký)
tạo và trách nhiệm cao của tập thể các cán bộ và cộng tác viên do tôi làm chủ
nhiệm đề tài. Tôi xin cam đoan và chịu hoàn toàn trách nhi
ệm về tính chính xác
và chân thực của toàn bộ kết quả Đề tài.
Chủ nhiệm đề tài TS. Nguyễn Thị Bích Thúy
xxii
LỜI CẢM ƠN

Đề tài “Nghiên cứu đặc điểm sinh học ấu trùng tôm hùm bông (Panulirus
ornatus) làm cơ sở cho việc tạo công nghệ sản xuất giống”, có mã số
KC.06.24/06.10 thuộc Chương trình KH&CN trọng điểm cấp Nhà nước
KC.06/06-10 “Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong sản
xuất các sản phẩm xuất khẩu chủ lực”, do Bộ Khoa học và Công nghệ làm chủ
quản và Vi
ện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III chủ trì đã được triển khai

DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ xxviii
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 4
1. 1. Hệ thống phân loại tôm hùm bông 4
1.2. Tỷ lệ đực cái và mật độ trong mùa sinh sản ở điều kiện nuôi lồng tại một số vùng nuôi
ven biển miền Trung, Việt Nam 4
1.3. Tỷ lệ đực cái trong mùa sinh sản tự nhiên 5
1.4. Thức ăn và dinh dưỡng 6
1.5. Các yếu tố môi trường liên quan 15
1.6. Giai đoạn biến thái của ấu trùng 23
1.7. Kiểu bể ương nuôi ấu trùng 29
1.8. Biện pháp phòng và trị bệnh 33
CHƯƠNG II. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 44
2.1. Địa điểm nghiên cứu 44
2.2. Nội dung nghiên cứu 1: Nghiên cứu xây dựng quy trình nuôi tôm hùm bông bố mẹ
thành thục sinh dục 45
2.2.1. Vật liệu thí nghiệm 45
2.2.2. Thí nghiệm về tỷ lệ đực cái và mật độ 47
2.2.3. Thí nghiệm về thức ăn 48
2.2.4. Thí nghiệm về độ sâu đặt lồng 49
2.2.5. Thí nghiệm về phòng trị bệnh 50
2.2.6. Quản lý và chăm sóc tôm thí nghiệm 52
2.3. Nội dung nghiên cứu 2: Nghiên cứu các đặc điểm sinh học c
ủa ấu trùng tôm hùm bông
53
2.3.1. Vật liệu thí nghiệm 53