9
ThS. KTS. Nguyn Cao Lãnh

HC LIU M

THIT K KIN TRÚC CÁC CÔNG TRÌNH
U MI H TNG K THUT Ô TH THIT K KIN TRÚC


Hình 2.1. S đ HTCN s dng nc mt

Hình 2.2. S đ HTCN s dng nc ngm
11

Hình 2.3. S đ HTCN s dng nhiu ngun hn hp
2.1.2. Yêu cu và tiêu chun v cp nc đô th
2.1.2.1. Yêu cu
a. Quy hoch cp nc đô th cn đm bo các yêu cu sau:
- Xác đnh đc tiêu chun và nhu cu cp nc cho đô th theo bc tin cy cp
nc ca tng giai đon;
- La chn ngun nc hp lý;
- La chn đc quy mô và đa đim xây dng các công trình đu mi;
- Xác đnh đc công ngh x lý nc.
b. Các công trình đu mi cp nc cn xác đnh đc:
- Trm bm ging (nu là ngun nc ngm): S lng ging, các thông s k
thut, bin pháp ci to nâng công sut các công trình đã có.
- Trm bm cp I (nu là ngun nc mt): Các thông s k thut, bin pháp ci
to nâng công sut các công trình đã có. Công trình thu nc mt phi  phía trên
dòng chy so vi đô th, KCN, khu dân c tp trung.
- Công trình x lý cn đm bo:  đu dòng nc so vi khu dân c và khu vc
sn xut; Thu đc lng nc tha mãn yêu cu trc mt và trong tng lai,
có cht lng nc tt và thun tin cho vic t chc bo v, v sinh ngun
nc; Phi  ch có b, lòng sông n đnh, ít b xói l bi đp và thay đi dòng
nc,  ch có điu kin đa cht công trình tt và tránh đc nh hng ca các
hin tng thu vn khác nh: sóng, thu triu

phi đm bo ≥15l/s; s lng đám cháy đng thi cn đc tính toán ≥2; áp lc t do
trong mng li cp nc cha cháy phi đm bo ≥10m.
Phi t
n dng các sông h, ao đ d tr nc cha cháy; phi đm bo có đ
lng nc d tr ti mi thi đim và có đng cho xe cha cháy ti ly nc. Chiu
sâu mt nc so vi mt đt ≤ 4m và chiu dày lp nc ≥0,5m.
Trên mng ng cp nc đô th, dc theo các đng ph phi b trí các hng ly
nc cha cháy (tr ni hoc hng ngm di mt đt). Hng cha cháy phi đc b
trí  ni thun tin cho vic ly nc cha cháy nh:  ngã ba, ngã t đng ph.
ng kính ng dn nc cha cháy ngoài nhà phi không nh hn 100mm. Quy đnh
v khong cách gia các hng ly nc cha cháy nh sau:
- Khong cách ti đa gia các hng: ti khu trung tâm đô th loi đc bit, loi I
và loi II, khu có mt đ dân c cao là 150m; ti các khu vc khác là 150m.
- Khong cách ti thiu gia hng và tng các ngôi nhà là 5m.
- Khong cách ti đa gia hng và mép đng (trng hp hng đc b trí 
bên đng, không nm di lòng đng) là 2,5m.
2.1.2.2. Tiêu chun cp nc đô th
a. Nhu cu dùng nc cho QHC cp nc đô th nh sau:
- Nc sinh hot cho dân c và khách vãng lai. Nhu cu cp nc sinh hot ca
dân c ngoi thành và khách vãng lai phi đm bo ti thiu 80% ch tiêu cp 4
Mc 5.3.1. Chng V. Quy chun QHXD Vit Nam 01:2008/BXD
13
nc sinh hot đô th tng ng. Ch tiêu cp nc sinh hot đô th phi đm bo
các quy đnh theo Bng 2.2.

Nxp + Nttcn +
Nkcn + Nch)
H thng nâng cp ci to: ≤20%,
H thng xây mi: ≤15%
Nc cho bn thân khu x lý Nbt % (Nsh + Ncc +
Nxp + Nttcn +
Nkcn+Nch+Ndp)
≥4
Ngun: QCVN: 01/2008/BXD Quy chun k thut Quc gia v QHXD, Mc 5.3.1.
b. Nhu cu dùng nc cho QHCT cp nc các khu chc nng đô th nh sau:
Bng 2.4. Các ch tiêu cp nc cho QHCT cp nc đô th
Hng mc cp nc n v tính Ch tiêu
Nc sinh hot lít/ngi-ngđ Theo Bng 2.2
Nc cho các CTCC, dch v lít/m2 sàn-ngđ. ≥2 (tùy theo tính cht c th ca công trình)
Nc trng hc lít/hc sinh-ngđ ≥20
Nc trng mu giáo, mm non lít/cháu-ngđ ≥100
Nc ti vn hoa, công viên lít/m2-ngđ ≥3
Nc ra đng lít/m2-ngđ ≥0,5
Ngun: QCVN: 01/2008/BXD Quy chun k thut Quc gia v QHXD, Mc 5.3.2.
c. Bc tin cy ca h thng cp nc nh sau:
14
Bng 2.5. Bc tin cy ca h thng cp nc
TT c đim h dùng nc Bc tin cy
1
Các xí nghip luyn kim, ch bin du la, công nghip hoá hc, nhà máy
đin, h thng cp nc sinh hot ca đim dân c trên 50.000 ngi, đc
phép gim lu lng cp nc không quá 30% lu lng tính toán trong 3

Hình 2.4. S đ công ngh không dùng hóa cht đ keo t
b. S đ công ngh dùng hóa cht keo t:
b1. S dng hóa cht c bn: Áp dng cho ngun nc có hàm lng cn l lng
và đ màu bt k, công sut trm thng ≥20.000m3/ngđ vi các mc c gii hóa
khác nhau hay có th t đng hoàn toàn.
b2. S dng b trn và b lc tip xúc: Áp dng cho ngun nc có hàm lng
cn l lng ≤150mg/l, đ màu ≤1500coban, công sut trm bt k.
15

Hình 2.5. S đ công ngh s dng hóa cht c bn

Hình 2.6. S đ công ngh s dng b trn đng và b lc tip xúc
c. S đ công ngh x lý nc ngm:
c1. Kh st bng làm thoáng đn gin và lc nhanh: Ngun nc có hàm lng
st ≤15mg/l, đ màu ≤150coban, đ oxi hóa ≤[0,15(Fe2+).5] mmg/l O2, NH4 <1mg/l,
PH sau làm thoáng ≥6,8, đ kim còn li trong nc > (1+Fe2+/28) mgđl/l.
c2. Giàn ma-lng tip xúc-lc: Áp dng cho ngun nc có hàm lng C
Fe
≤25mg/l, nc sau làm thoáng có PH ≥6,8; Ki ≥2mgđl/l; H
2
S <0,2mg/l; NH
4
<1mg/l,
công sut trm bt k.
c3. Thùng qut gió-lng tip xúc-lc: Áp dng cho trm x lý công sut ln và
ngun nc có hàm lng st cao.


đnh các hng mc trong công trình, quy mô và b trí hoàn toàn tùy thuc vào dây
chuyn công ngh.
NMCN có công sut ≥3.000m3/ngđ phi có ti thiu 2 công trình đn v (modul
x lý) đ đm bo cp nc liên tc và phi có h thng x lý thu hi s dng li nc
x cn b lng, nc ra các b lc.
Chim din tích ln nht trong khu vc này là các b x lý nc thô (b phn
ng, b keo t, b lng, b lc), thng kiu na ngm hay ni, có hành lang công tác
bên trên (vi lan can cao ≥0,8m bao quanh), có hoc không có mái che.
b. B phn điu khin: ây là b phn điu khin và kim soát toàn b quá trình
x lý nc, bao gm các phòng điu khin, kim tra kim soát và phòng chuyên môn.
i vi nhng dây chuyn công ngh có mc đ t đng hóa cao, b phn này có th
đc b trí trong nhà hành chính, qun lý.
Hình 2.10. Cu to b lng ngang
(1) ng dn nc t b phn ng
sang
(2) Máng phân phi nc
(3) Vách phân phi đu b
(4) Vùng lng
(5) Vùng cha cn
(6) Vách ngn thu nc cui b
(7) Máng thu nc
(8) ng dn nc sang b lc
(9) ng x cn

17

Hình 2.11. Cu to b lng đng

6. Tm đan có khe l đ vt
liu lc
7. ng dn nc sang b
cha nc sch
8. ng ng cp nc ra
b lc
9. ng ra nc x lc.
10. Van x nc lc đu
11. C
a qun lý.
12. Hm thu nc
13.ng cp gió ra lc
18
c. B phn thí nghim: ây là b phn xét nghim, thí nghim các mu nc
nhm đa ra các yêu cu, quy đnh hay quy trình cho b phn điu khin và x lý
nc, bao gm các phòng xét nghim, thí nghim, các phòng chuyên môn nghip v
(hóa, lý), k thut công ngh, lu mu nc,… B phn này có th đc b trí trong
nhà hành chính, qun lý.
d. Các kho hóa cht, vt liu,… phc v cho x lý nc đc b trí tách ri hay
gn vi công trình x lý nc đ thun tin cho vic s dng. Mt bng và kt cu kho
thng đn gin, d xây dng nhng phi đm bo an toàn khi cha các hóa cht theo
quy đnh trong TCXD66:1991: Vn hành khai thác h thng cp thoát nc - Yêu cu
an toàn.
Trong NMCN có nhiu mođul (đn v) x lý nc thì kho có th đc b trí
phân tán theo tng mođul, theo tng nhóm 2-3 mođul (phù hp vi vic xây dng và
vn hành theo tng giai đon) hay tp trung li thành mt khu vc riêng.
Các vt liu x lý nc (cát, si,…) và hóa cht thông thng đc đng trong

NMCN có công sut ≥30.000m3 phi có ngn cha nc ra lc cha qua kh
trùng. Trong b cha phi có các vách ngn đ to dòng nc chy vòng vi thi gian
lu nc phi ln hn 30 phút, đ thi gian tip xúc cn thit cho vic kh trùng.
2.3.2.3. Trm bm cp 2
Trm bm cp 2 dùng đ bm nc t các b cha nc sch ti MLCN. Trong
trm bm cp 2 b trí bm nc sinh hot, sn xut, bm nc cha cháy và có th c
bm ra lc, máy gió ra lc.
Mi nhóm bm phi có bm d phòng. Nu bm cha cháy và bm nc sinh
hot cùng loi thì bm d phòng đc chn chung cho c hai nhóm bm.
Các trm bm cp 2 thng đt trên mt đt, có hình dng ch nht vì có nhiu
máy bm, các đng ng hút có th ni thông vi nhau qua các khóa.
2.3.3. Khu vc cung cp và đm bo k thut
Bao gm:
a. Trm bin th: NMCN cn có trm bin th riêng, ngun cp đin u tiên
đm bo cp liên tc 24/24h. Trng hp trong dây chuyn công ngh có b lng
trong có tng cn l lng thì phi có máy phát đin d phòng.
b. Trm x lý bùn thi ra t quá trình x lý nc: ây là ni thu gom, làm khô
bùn thi, bùn cn t các b lng, lc,… Sau đó bùn khô đc chuyên ch ti ni chôn
lp hp v sinh hoc tái s dng. Không đc phép x bùn cn trc tip ra môi trng
xung quanh.
c. Trm c khí sa cha, bo dng: ây là ni sa cha, bo dng các máy
móc, thit b ca NMCN. Có th b trí các kho nguyên vt liu, ph tùng sa cha,
thay th,… cùng trong trm này.
d. Gara xe chuyên dng: Cho các loi xe bn ch nc, xe ch bùn cn hay hóa
cht x lý nc, Gara đc b trí ti các v trí thun tin cho vic chuyên ch, lu
thông trong và ngoài NM, gn lin vi h thng đng giao thông và sân bãi.
2.3.4. Khu vc cây xanh, mt nc
ây là khu vc không th thiu trong NMCN. Bao gm các vn hoa, h nc
cnh quan (kt hp vi các tiu cnh), cây xanh cách ly, đm. B trí các sân th thao
(cu lông, tennis) kt hp trong khu vc này.

vn chuyn và x lý thông qua các trm bm (ngm, ni), đng ng (ngm, ni) và
b (ch yu là ngm, na ngm).
21

Hình 2.16. NMCN c Hòa (TP H Chí Minh - Gii pháp phân tán theo kiu ô c

Hình 2.17. NMCN H Núi Cc (Thái Nguyên) - Gii pháp lp li theo tng mođul
i vi các NMCN hin đi, dây chuyn công ngh đc t đng hóa hoàn toàn.
Các phòng điu khin vn hành, thí nghim, kim soát,… đc hp khi cùng vi b
phn qun lý hành chính trong mt tòa nhà. Công nhân ch yu làm công vic sa
cha, bo dng và thay th vt liu, hóa cht.
Các khu vc đt trng bên cnh các b x lý hay b cha, bên trên các tuyn ng
ngm, bên trên các b ngm (có np đm bo an toàn v kt cu) có th trng c.
22
Các kho vt liu, Clo nên gn dây chuyn x lý nhng  cui hng gió và đm
bo khong cách ATMT ti các công trình khác. Trm x lý bùn cn nên b trí tách
bit cui hng gió, có đng vn chuyn bùn khô thun tin.
Các tuyn giao thông ni b chính, ph b trí bao quanh các khu vc chc nng
chính, đm bo liên h thông sut và đm bo kh nng vn chuyn thit b, vt liu
thay th (cho xe chuyên dng, xe ti ti trng ln, xe cu,…) ti tng công trình x lý.
2.4.2. Thit k kin trúc mt s hng mc công trình chính
2.4.2.1. Khu vc trc nhà máy
Nhà hành chính, qun lý và các b phn phc v công cng (nhà n, gii khát,
hi trng,…), b phn điu khin vn hành, kim soát, thí nghim,… nên b trí tp

m2 / xe

0,9
2,35 - 3
15 - 18 Hình 2.18. S đ chc nng b phn Kim soát, iu khin
23

Hình 2.19. S đ chc nng b phn Xét nghim, Thí nghim
2.4.2.2. Các b x lý và cha
Các b x lý và cha ch yu bng BTCT, thng kiu na ngm hay ni, có
hành lang công tác bên trên (vi lan can cao ≥0,8m bao quanh). Quy mô và cu to b
theo yêu cu ca công ngh.
Vì các b có kích thc rt ln nên đ tng tính sinh đng cho TMB, các b có
th đc phân chia nh và sp xp theo kiu mođul.

Hình 2.20. Mt s gii pháp b trí h thng các b theo mođul
S dng mái che b cng là mt gii pháp đ tng cng hình thc kin trúc vn
khô cng ca các công trình HTKT. Mái che thng có cu to khung, dàn không gian
thép, lp mái nh (tôn, PolyCacbon, ETFE,…)

Hình 2.21. Các gii pháp cu to mái che cho b

ra, v sinh
25
2.5. Gii thiu mt s NMCN
2.5.1. NMCN Th Xuân, Thanh Hóa

a) S đ công ngh và các hng mc công trình chính trong NM
26

b) S đ tng mt bng NM
2.5.2. NMCN Vinaconex (Hòa Bình)

a) Phi cnh toàn nhà máy

b) Khu x lý nc (b trn - keo t - lng - lc) c) Nhà pha trn phèn
27
2.5.3. NMCN Whitney, New Heaven, Connecticut (Hoa K)

a) S đ tng mt bng

b) Phi cnh toàn NM


AIA NY Honor Award, USA, 2005
Van Alen Institute International Projects in Public Architecture, USA, 2001