31
ThS. KTS. Nguyn Cao Lãnh

HC LIU M THIT K KIN TRÚC CÁC CÔNG TRÌNH
U MI H TNG K THUT Ô TH
THIT K KIN TRÚC
NHÀ MÁY X LÝ NC THI

32
3. THIT K KIN TRÚC NHÀ MÁY X LÝ NC THI
3.1. Khái nim chung v x lý nc thi đô th
3.1.1. H thng thoát nc thi đô th
H thng thoát nc thi đô th là mt t hp các thit b, công trình k thut,
mng li thoát nc và các phng tin đ thu gom nc thi t ni phát sinh, dn
vn chuy
n đn các công trình x lý, kh trùng và x nc thi ra ngun tip nhn.

khu vc đô th
 c đã có mng li thoát nc chung phi s dng h thng thoát nc
na riêng hoc ci to đng b thành h thng thoát nc thi riêng.
- Thoát nc thi cho công trình ngm: QH h thng cng thoát nc thi riêng,
phi thu gom ht lng nc thi đ x lý. Trm bm nc thi phi có máy bm d
phòng và phi có hai ngun đin đ
c lp cp đin cho máy bm.
33
- Nc thi công nghip phi đc phân loi (nc nhim bn, không nhim bn,
nc đc hi ) trc khi thu gom và có gii pháp x lý riêng. Nc thi công nghip
sau x lý khi x vào các ngun nc mt hoc cng đô th phi có cht lng đt các
yêu cu v môi trng theo các quy đnh chuyên ngành.
- Nc thi sinh hot t các khu v sinh trong nhà , nhà công cng, phi đc
x lý qua b
t hoi xây dng đúng quy cách trc khi x vào cng nc thi đô th.
Nu x vào cng nc ma, phi x lý riêng đt yêu cu môi trng.
- Nc thi bnh vin phi đc tách làm hai loi: 1) Nc thi sinh hot ca
bnh nhân, ca cán b công nhân viên y t phi đc x lý qua b t hoi xây dng
đúng quy cách, trc khi x vào cng nc th
i đô th. Nu x vào cng nc ma
phi x lý riêng đt yêu cu môi trng. 2) Nc thi y t nguy hi phi đc x lý
riêng, đt tiêu chun môi trng trc khi x ra cng thóat nc thi đô th.
- V trí đim x nc thi: Nc thi sau khi làm sch x vào ngun nc mt
phi x ti đim cui dòng ch
y so vi đô th và các khu dân c tp trung. V trí x
phi đc xác đnh da trên các tính toán tác đng môi trng, phù hp vi: cht
lng nc thi sau khi làm sch; đc đim và quy hoch s dng ngun nc tip

TT Loi công trình Khong cách ATMT ti thiu (m) ng
vi công sut (1.000 m3/ngày)
< 0,2 0,2-0,5 5-50 >50
1 Trm bm nc thi 15 20 25 30
2 Trm làm sch nc thi:
a Làm sch c hc, có sân phi bùn 100 200 300 400
b Làm sch sinh hc nhân to, có sân phi bùn 100 150 300 400
c Làm sch sinh hc không có sân phi bùn, có máy
làm khô bùn, có thit b x lý mùi hôi, XD kín
10 15 30 40
d Khu đt đ lc ngm nc thi 100 150 300 500
e Khu đt ti cây xanh, nông nghip 50 200 400 1000
f H sinh hc 50 200
g Mng ô xy hóa 50 150
Ngun: QCVN: 01/2008/BXD Quy chun k thut Quc gia v QHXD, Bng 6.1.
b. Quy đnh thu gom nc thi:
Thu gom nc thi sinh hot phi đt ≥80% tiêu chun cp nc sinh hot.
Thu gom nc thi công nghip phi đt ≥80% tiêu chun cp nc cho công
nghip (tùy theo loi hình công nghip).
Ch tiêu nc cp xem Phn 2.1.2.2.
3.2. Các c s QH, thit k kin trúc NMXLNT
3.2.1. Các phng pháp XLNT
Các phng pháp XLNT bao gm:
- Phng pháp lý hc;
- Phng pháp hóa hc;
- Ph
ng pháp sinh hc.
Mt h thng x lý hoàn chnh thng kt hp đ các phng pháp k trên. Tuy
nhiên, tùy theo đc đim ca nc thi và yêu cu x lý mà ngi ta có th ct bt mt
s các công đon.

2
S, Sunfit, Amonia, Nit,…) trong nc thi nh s hot đng ca các vi sinh
vt. Bao gm các công trình: b hiu khí, b k khí, b lc sinh hc và h sinh vt (có
th có thêm các b thiu khí hay b thiu khí kt hp k khí).
4. Khi kh trùng: S dng các cht hóa hc đ kh trùng nc, bao gm các b
phn kh trùng (Chlorine, ClO
2
, BrCl
2
, Ozone, tia UV) nh máng trn, b tip xúc.
5. Khi x lý cn: Bao gm các công trình x lý và làm khô bùn cn thi ra trong
quá trình XLNT, sau đó đc ch ti bãi chôn lp chung ca đô th.
3.3. Các b phn chc nng trong NMXLNT và nguyên tc b trí, thit k
3.3.1. Khu vc trc nhà máy
ây là ni b trí cng ra vào, các công trình hành chính qun lý, dch v công
cng (nhà n, th thao,…), ch đ xe (gara) cho ngi lao đng và khách đn giao
dch, k
t hp vi h thng cây xanh cnh quan. B phn kim tra, xét nghim, thí
nghim, lu mu nc,… cng có th đc b trí chung ti đây.
Khu vc này đc t hp v không gian kin trúc vi vai trò là b mt ca NM,
mang tính đi ngoi và đóng góp vào cnh quan chung ca khu vc, thng đc b
trí  đu hng gió ch đo và tip cn thun tin v
i giao thông đng b bên ngoài
nhà máy.
3.3.2. Khu vc x lý
a. Khu vc x lý: bao gm các khi x lý sp xp theo dây chuyn công ngh:
Khi x lý c hc (lý hc); Khi x lý hóa hc; Khi x lý sinh hc; Khi kh trùng.
Chim din tích ln nht trong khu vc này là các b điu hòa và XLNT theo
chiu ngang (b thng có hình ch nht) hay chiu đng (b thng có hình tròn),
kiu n

Hình 3.9. S đ cu to b bùn hot tính vi vi sinh vt sinh trng dng dính bám Hình 3.10. S đ cu to ao sc khí

Hình 3.11. S đ cu to b lc sinh hc nh git
40
Vi công ngh mi, khí metan có th đc to ra nhiu hn t các b x lý và
đc s dng nh là mt ngun nng lng. Khi đó các b s đc bc kín, có b
phn thu khí  trên đnh và có thêm các công trình x lý khí.
b. B phn điu khin, kim soát: ây là b phn điu khin và kim soát toàn
b quá trình XLNT, bao gm các phòng điu khin, ki
m tra kim soát và phòng
chuyên môn gn lin vi các khi x lý. i vi nhng dây chuyn công ngh có mc
đ t đng hóa cao, b phn này có th đc b trí tp trung riêng hay b trí trong nhà
hành chính, qun lý.
c. B phn thí nghim: ây là b phn xét nghim, thí nghim các mu nc
nhm đa ra các yêu cu, quy đnh hay quy trình cho b phn điu khin và XLNT,
bao gm các phòng xét nghim, thí nghim, các phòng chuyên môn nghi
p v (hóa,
lý), k thut công ngh, lu mu nc,… B phn này có th đc b trí cùng vi b
phn điu khin hay trong nhà hành chính, qun lý.
d. Các kho hóa cht, vt liu,… phc v cho XLNT đc b trí tách ri hay gn
vi công trình x lý đ thun tin cho vic s dng. Mt bng và kt cu kho thng
đn gin, d xây dng nhng ph
i đm bo an toàn khi cha các hóa cht theo quy
đnh trong TCXD66:1991: Vn hành khai thác h thng cp thoát nc - Yêu cu an

Tn dng trit đ các loi h sinh hc, cánh đng ti và đa hình, cnh quan t nhiên
đ tng cng cnh quan sinh thái trong NMXLNT. Din tích cây xanh ti thiu trong
khu đt là 10%.

m bo khong cách an toàn gia cây xanh vi các b ngm, na ngm và các
tuyn ng k thut ngm theo quy đnh hin hành.
3.3.5. ng giao thông, sân bãi
ng giao thông, sân bãi nhm đm bo vic vn chuyn nguyên vt liu, thit
b máy móc và liên h gia các b phn chc nng (lung ngi) trong NMXLNT.
ng giao thông có mt ct nh do khi lng vn chuyn không ln. ng
chính có lòng đng rng 6-7m, đ
ng ph có lòng đng rng 3,5m. Các li đi b
hay xe đp liên h gia các công trình rng 1,5-2,5m. Có th không có va hè dc
tuyn giao thông ph. Các tuyn đng ct phi b trí ch quay xe.
B trí cây xanh bóng mát và cnh quan hp lý dc các tuyn giao thông và xung
quanh các sân bãi.
Các mt ct đng tham kho thêm trong phn Thit k kin trúc NMCN.

Hình 3.12. S đ các b phn chc nng chung NMXLNT