ĐỀ TÀI : Môi trường sinh thái đô thị trong quá trình
tăng trưởng kinh tế đô thị
1. Lời mở đầu:
Xây dựng và phát triển đô thị là một trong những mục tiêu quan trọng của
công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Trong đó tăng trưởng kinh tế là
nhân tố có tính chất quyết định đối với sự phát triển của đô thị. Tăng trưởng kinh tế
ở đô thị sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế của cả đất nước cùng phát triển. Quá trình
công nghiệp hoá và đô thị hoá là một tất yếu của phát triển kinh tế xã hội, song sự
phát triển kinh tế ở đô thị luôn mang theo những hậu quả xấu đến môi trường sinh
thái.
Thực tế tăng trưởng kinh tế và môi trường đô thị có mối quan hệ biện
chứng, tác động qua lại và ảnh hưởng lẫn nhau. Một mặt tăng trưởng kinh tế làm
thay đổi diện mạo đô thị, tạo nên những không gian mới, môi trường mới cho con
người, mặt khác chúng làm ảnh hưởng không nhỏ, gây ô nhiễm – suy thoái môi
trường sinh thái. Trước tình hình đó, việc bảo vệ – giữ gìn môi trường sống của
con người là yêu cầu cấp bách của chiến lược phát triển kinh tế. Bởi môi trường là
nơi cung cấp cho con người nguồn sống, cung cấp cho công cuộc công nghiệp hoá -
hiện đại hoá những tiền đề – cơ sở quan trọng để phát triển.
2. Tìm hiểu về môi trường sinh thái đô thị và tăng trưởng kinh tế đô thị
2.1 Môi trường sinh thái tự nhiên và môi trường sinh thái đô thị:
* Môi trường sinh thái tự nhiên có 3 tính năng:
+ Cung cấp cho hoạt động của con người nguồn tài nguyên vật chất như ánh
sáng, không khí, nước, đất và một khối lượng lớn tài nguyên sinh vật và khoáng
sản.
+ Làm sạch các chất phế thải trong hoạt động kinh tế của con người.
1 1
+ Cung cấp cho đời sống của con người những nguồn không khí thoáng mát,
trong lành. Đồng thời cung cấp nguồn tài nguyên vật chất để đáp ứng nhu cầu tinh
thần và nâng cao phúc lợi xã hội cho con người.
Như vậy môi trường sinh thái tự nhiên là cơ sở và điều kiện sinh tồn – phát
triển của con người, cũng là điều kiện để phát triển kinh tế – xã hội.

thị.
- Về nội dung vật chất, là tập hợp của cải xã hội không chỉ gồm các yếu tố sản xuất
vật chất như đất đai, tài nguyên, sức lao động, mà còn gồm các yếu tố sinh hoạt đô
thị như các laọi hàng hoá lưu động, các loại kiến trúc và các công trình công
cộng…đây là tế bào vật chất của đô thị.
* Từ những phân tích cho thấy tăng trưởng kinh tế đô thị bao gồm 3 mặt nội
dung là tăng trưởng giá trị, tăng trưởng dân số và tăng trưởng vật chất. Từ quá trình
sản xuất ra các loại của cải vật chất và dịch vụ của đô thị, thấy được rằng các ngành
phi sản xuất vật chất vầ các ngành kết cấu hạ tầng đô thị cũng có ý nghĩa quan
trọng như ngành sản xuất vật chất trực tiếp. Tính tiên tiến của quá trình tăng trưởng
kinh tế đô thị không chỉ có tính hợp lý ở tỷ lệ các yếu tố vật chất và tính hiệu quả
cảu quá trình sản xuất vật chất mà còn ở tính tiên tiến và hợp lý ở phương thức kết
hợp toàn bộ các ngành kinh tế đô thị như các ngành sản xuất vật chất với ngành kết
cấu hạn tầng, sự ăn khớp giữa các ngành kinh tế chủ đạo với toàn bộ các ngành
kinh tế của đô thị.
Các giai đoạn phát triển khác nhau, điều kiện môi trường kinh tế xã hội khác
nhau ba lọai tăng trưởng đều có ý nghĩa khác nhau đối với quá trình tăng trưởng
kinh tế đô thị.
Tăng trưởng giá trị, tăng trưởng dân số và tăng trưởng vật chất luôn quan hệ
mật thiết với nhau và tác động qua lại lẫn nhau. Các ngành kinh tế hiện đại đều có
3 3
sự dung hoà kinh tế – xã hội rõ ràng, được biểu hiện tập trung ở sự phát triển của
quá trình tổng hợp hoá, thông tin hoá, xã hội hoá của các ngành trong đô thị.
3. Quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và môi trường đô thị.
3.1 Tác động của tăng trưởng kinh tế tới môi trường đô thị.
Lịch sử ra đời và phát triển của ngành công nghiệp luôn gắn liền với những
vấn đề về môi trường sinh thái. Nhưng từ lâu, trong quá trình sản xuất và trong đời
sống của mình con người chỉ chú ý đến những lợi ích vật chất, cùng những hiệu
quả kinh tế trước mắt. Con người trở nên coi thường những ảnh hưởng và tác động
của môi trường tự nhiên tới quá trình sinh tồn và phát triển của mình.

tích cực.
- Khẳ năng giải quyết các vấn đề về môi trường đô thị phụ thuộc vào hiệu
quả phát triển kinh tế đô thị. Ví dụ như muốn giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí
phải thay chất đốt than – củi bằng ga, điện, lắp đặt các thiết bị lọc bụi. Muốn giải
quyết vấn đề ô nhiễm nước đô thị, phải xây dựng các nhà máy xử lý nước thải…
Điều này đòi hỏi phải có một số vốn đầu tư lớn, dựa trên cơ sở phát triển kinh tế
mang lại.
* Đòi hỏi của quá trình công nghiệp hoá - đô thị hoá yêu cầu ngày càng
nhiều nguồn tài nguyên, năng lượng và đất đai dùng cho sản xuất công nghiệp và
xây dựng đô thị đã dẫn đến việc khai thác cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên và
phá huỷ môi trường sống của con người.
- Sự mở rộng về quy mô đô thị tất yếu dẫn đến việc khai thác và phá huỷ môi
trường tự nhiên. Tạo một môi trường vật chất phát triển đầy đủ, cũng không tránh
khỏi việc khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Song quá trình công nghiệp
5 5