SỞ GDĐT TP. HỒ CHÍ MINHTỔ LỊCH SỬ“SỬ DỤNG TÀI LIỆU MÔN VĂN HỌC, ĐỊA LÍ
Ở TRƯỜNG THPT TRONG VIỆC DẠY HỌC
LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12”

NĂM HỌC 2010 – 2011
1
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Bối cảnh của đề tài
Trong những năm gần đây, dạy sử và học sử đang thu hút sự quan tâm chú ý của toàn
xã hội. Trước sự quan tâm ấy, chúng tôi – những giáo viên dạy môn lịch sử luôn trăn
trở về việc dạy của mình. Làm sao để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử, làm sao để
các em học sinh yêu thích môn học này…
II. Lý do chọn đề tài
Cũng như các môn học khác, môn học lịch sử có nhiệm vụ và khả năng góp phần vào
việc thể hiện mục tiêu đào tạo của trường phổ thông nói chung. Bộ môn lịch sử cung
cấp cho học sinh những kiến thức cơ sở của khoa học lịch sử, nên đòi hỏi học sinh
không chỉ nhớ mà còn phải hiểu và vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống. Cho nên,
cùng với các môn học khác, việc học tập lịch sử đòi hỏi phát triển tư duy, thông minh,
sáng tạo.
Đã có quan niệm sai lầm cho rằng học lịch sử chỉ cần học thuộc lòng sách giáo khoa,
ghi nhớ các sự kiện - hiện tượng lịch sử là đạt, không cần phải tư duy - động não,
không có bài tập thực hành… Đây là một trong những nguyên nhân làm suy giảm chất
lượng môn học.
Người giáo viên trong dạy học lịch sử đa số chỉ làm nhiệm vụ nói lại nội dung sách
giáo khoa, lại càng khó khăn hơn trong việc phát triển bài giảng được soạn trên cở sở

Nhằm góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử trong
trường phổ thông, đáp ứng yêu cầu của xã hội trong thời kì hội nhập, đổi mới dạy học
lịch sử trở thành một yêu cầu cấp thiết góp phần thay đổi nhận thức của xã hội về vị trí
cũng như tầm quan trọng của bộ môn lịch sử đối với việc giáo dục thế hệ trẻ. Tuy
nhiên, với việc lạm dụng những phương tiện dạy học hiện đại một cách quá mức không
những không tăng thêm hiệu quả cho bài học mà còn làm giảm sút chất lượng dạy học
lịch sử.
Giáo viên nên kết hợp nhiều phương pháp dạy học trong một bài học sẽ làm thay đổi
được tâm lí, tạo sự bất ngờ, không làm cho học sinh bị nhàm chán. Sử dụng phấn
trắng bảng đen cũng như việc trình bày miệng là phương pháp dạy truyền thống nhưng
vẫn có ý nghĩa vô cùng to lớn và việc áp dụng dạy học liên môn Văn - Sử - Địa ở
trường phổ thông là một minh chứng vì nó sẽ làm tăng thêm hiệu quả dạy học lịch sử.
V. Điểm mới trong kết quả nghiên cứu
Trong những năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa ra ý tưởng dạy học liên môn và
việc dạy này đã được áp dụng ở một số nơi trên thế giới. Ở Việt Nam, dạy học liên môn
là một trong những nguyên tắc quan trọng. Tuy nhiên việc áp dụng cụ thể trong từng
môn học, trong từng bài học thì vẫn còn lẻ tẻ, rời rạc. Đề tài sáng kiến kinh nghiệm:
“SỬ DỤNG TÀI LIỆU MÔN VĂN HỌC, ĐỊA LÍ Ở TRƯỜNG THPT TRONG VIỆC DẠY
HỌC LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12” sẽ góp một phần nhỏ vào việc hệ thống lại những
mảnh rời rạc ấy, tìm tòi nội dung giao thoa giữa các môn học, bổ sung cho nhau, làm
sáng tỏ hơn những kiến thức mà học sinh được học trong mỗi môn.
Áp dụng việc dạy học liên môn sẽ nâng cao chất lượng học tập và làm tăng thêm hiệu
quả dạy học lịch sử.
3
PHẦN NỘI DUNG
I. SỬ DỤNG TÀI LIỆU VĂN HỌC TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
Tài liệu văn học là nguồn tư liệu quan trọng đối với dạy học lịch sử, nó có ý nghĩa to lớn
trong giáo dục, giáo dưỡng và phát triển học sinh.
Bằng những hình ảnh cụ thể, các tài liệu, hình tượng văn học có tác động mạnh mẽ
đến tư tưởng, tình cảm của người đọc. Văn học trình bày những nét đặc trưng, điển

Lân; tác phẩm “Một bữa no” của Nam Cao…và đặc biệt là phải nói đến đoạn trích trong
Hồi kí “Những năm tháng không thể nào quên” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Bài 18: Những năm đầu toàn quốc kháng chiến:
Khi giáo viên giảng về sự giúp đỡ của nhân dân Việt nam với nước bạn Lào, bài thơ
“Tây Tiến” của Quang Dũng sẽ làm cho học sinh rất chăm chú nghe giảng…
Bài 19, 20 Giáo viên dạy sử có thể liên hệ với bài “Việt Bắc” của Tố Hữu. Bài thơ này
nhắc lại rất nhiều kỉ niệm trong cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc ta. Bài thơ “Đất
nước” của Nguyễn Đình Thi hay bài “Dọn về làng” của Nông Quốc Chấn cũng là một
bài thơ hay nói về cuộc kháng chiến này. Về văn xuôi, giáo viên có thể nói về truyện
ngắn “Vợ chồng A Phủ”.
Trong bài 21, 22, 23:
Miền Bắc xây dựng XHCN thì bài “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên là một ví dụ
liên hệ tuyệt vời.
Ở miền Nam, đấu tranh chống đế quốc Mĩ xâm lược, truyện “Rừng xà nu” của Nguyên
Ngọc; “Những đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi…
Giáo viên cho học sinh hiểu rõ về cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc ta chống lại kẻ
thù mạnh nhất từ xưa đến nay. Tình yêu gia đình, tình yêu đất nước đã tạo nên sức
mạnh tinh thần to lớn giúp dân tộc ta chiến thắng bất kì một kẻ thù hung hãn nào.
I. SỬ DỤNG TÀI LIỆU ĐỊA LÍ TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
Môn Địa lí cũng liên quan rất nhiều đến môn lịch sử. Một cuộc họp, hội nghị, một trận
đánh… đều diễn ra ở một địa điểm nhất định.
Để học sinh hiểu bài học hơn thì việc dạy học lịch sử kết hợp với việc sử dụng bản đồ
là cực kì cần thiết. Bởi vì, bản đồ có khả năng phản ánh sự phân bố và những mối liên
hệ các đối tượng địa lí trên bề mặt Trái Đất một cách cụ thể mà không một phương tiện
nào khác có thể làm được. Bản đồ được coi là phương tiện trực quan, một cuốn sách
giáo khoa thứ hai.

Để sử dụng bản đồ có hiệu quả, người giáo viên phải có kiến thức cơ bản về bản đồ.
Lâu nay, bản đồ trong sách giáo khoa ít được chú ý. Nhiều người cho rằng bản đồ chỉ
có tính chất minh họa cho bài viết. Thực tế không đơn giản như vậy. Trong mỗi cuốn

những hạn chế, tôi mong được sự góp ý chân thành của đồng nghiệp, bạn bè để đề tài
này được hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn !
Thành phố Hồ Chí Minh ngày 28/11/2010
Người viết
‘

6