TÊN Đ Ề TÀI :
VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
CỦA CÔNG TY TOYOTA MOTOR VIỆT NAM

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

GVHD: TS Nguyễn Hữu Quyền
SVTH: Nhóm 1
1. Đào Hòa Bình
2. Đỗ Nguyên Hưng
3. Nguyễn Phú Hoài Ng hĩa
4. Nguyễn Thanh Tuấn
5. Lê Tấn Việt
Lớp: Cao học QTKD ngày 1- K20
TP. Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2012
2
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
1.1 Các khái niệm.
1.2 Các tác động của đạo đức kinh doanh.
1.3 Các khía cạnh thể hiện của đạo đức kinh doanh.
Chương 2: BÌNH LUẬN TÌNH HUỐNG “VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
CÔNG TY TOYOTA MOTOR VIỆT NAM”
2.1 Giới thiệu tình huống “Vấn đề đạo đức kinh doanh Công ty Toyota Motor Việt
Nam”
2.2 Bình luận tình huống.
2.3 Phân tích nguyên nhân.
2.4 Hậu quả gây ra.

tắc hay chuẩn mực chi phối hành vi của các thành viên cùng một nghề nghiệp” (Từ
điển American Heritage Dictionary).
Đạo đức có các đặc tính sau đây:
- Đạo đức có tính giai cấp: “Người ở trong túp lều tranh suy nghĩ khác người
ở trong một lâu đài”.
- Đạo đức có tính dân tộc, địa phương: “Sự khác nhau giữa người miền Bắc
và người miền Nam”.
- Đạo đức có tính khu vực, nhân loại: “Công ước chống tội phạm xuyên quốc
gia của Liên hợp quốc” .
- Nội dung các chuẩn mực đạo đức thay đổi theo điều kiện lịch sử cụ thể: “Sự
khác nhau giữa xã hội phong kiến và xã hội ngày nay”.
Đạo đức có chức năng cơ bản là điều chỉnh hành vi của con người theo các
chuẩn mực và quy tắc đạo đức đã được xã hội thừa nhận bằng sức mạnh của sự thôi
thúc lương tâm cá nhân, của dư luận xã hội, của tập quán truyền thống và của giáo
dục.
Đạo đức khác với pháp luật ở chỗ:
5
+ Sự điều chỉnh hành vi của đạo đức không có tính cưỡng bức, cưỡng chế mà
mang tính tự nguyện, các chuẩn mực đạo đức không được ghi thành văn bản pháp quy.
+ Phạm vi điều chỉnh của đạo đức rộng hơn pháp luật, nó bao quát mọi lĩnh
vực trong thế giới tinh thần. Pháp luật chỉ điều chỉnh những hành vi liên quan đến chế
độ xã hội, chế độ nhà nước. Pháp luật chỉ làm rõ những mẫu số chung nhỏ nhất của
các hành vi hợp lẽ phải, hành vi đạo lý đúng đắn tồn tại bên trên luật.
1.1.2 Đạo đức kinh doanh:
Đạo đức kinh doanh là tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều
chỉnh, đánh giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh.
Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức được vận dụng vào trong hoạt động kinh
doanh.
Các nguyên tắc và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh:
- Tính trung thực

1.2.2 Đạo đức kinh doanh góp phần vào chất lượng của doanh nghiệp.
- Hiệu quả công việc hàng ngày cao,
- Sự tận tâm của nhân viên, chất lượng sản phẩm được cải thiện,
- Đưa quyết định đúng đắn hơn,
- Sự trung thành của khách hàng,
- Lợi ích về kinh tế lớn hơn,
- Khách hàng thích mua sản phẩm của các công ty liêm chính hơn.
- Các công ty muốn làm ăn lâu dài với các doanh nghiệp mà họ tin tưởng.
- Các nhà đầu tư quan tâm đến vấn đề đạo đức, trách nhiệm xã hội của các
công ty mà họ đầu tư, vì những yếu tố này ảnh hưởng đến kết quả hoạt động
kinh doanh. Các công ty quản lí tài sản thường giới thiệu cổ phiếu của công
ty có đạo đức cho các nhà đầu tư.
1.2.3 Đạo đức kinh doanh góp phần vào sự tận tâm, sự cam kết của người
lao động
7
- Người lao động tin vào tương lai của doanh nghiệp
- Doanh nghiệp quan tâm đến người lao động.
- Môi trường lao động an toàn.
- Thù lao thích đáng
- Trách nhiệm hợp đồng đầy đủ.
- Việc doanh nghiệp trợ giúp cộng đồng làm người lao động tin rằng hình
ảnh của một công ty đối với cộng đồng là vô cùng quan trọng. Người lao
động thấy công ty của mình tham gia tích cực vào công tác cộng đồng sẽ
trung thành hơn với cấp trên và cảm thấy vai trò tích cực của họ. Người lao
động làm việc trong môi trường đạo đức sẽ tin rằng họ sẽ phải tôn trọng tất
cả các đối tác.
1.2.4 Đạo đức kinh doanh làm khách hàng hài lòng.
- Hành vi vô đạo đức có thể làm khách hàng ra đi.
- Hành vi đạo đức có thể lôi cuốn khách hàng đến.
- Khách hàng thích mua sản phẩm của các công ty quan tâm đến khách hàng

thông đồng với đối thủ để cố định giá, phân chia thị phần, bán phá giá, sử
dụng các biện pháp thiếu văn hóa để hạ uy tín đối thủ.
1.3.1.3 Đạo đức trong hoạt động tài chính kế toán
- Cạnh tranh thiếu lành mạnh như giảm giá dịch vụ (kiểm toán) quá mức
- Cho mượn danh kiểm toán viên để hành nghề.
1.3.2 Xem xét trong quan hệ với các đối tượng hữu quan
Đối tượng hữu quan là những đối tượng hay nhóm đối tượng có ảnh hưởng
quan trọng đến sự sống còn và sự thành công của một hoạt động kinh doanh. Họ là
người có quyền lợi cần được bảo vệ và có những quyền lợi cần được bảo vệ và có
những quyền hạn nhất định để đòi hỏi công ty làm theo ý muốn của họ.
9
Chương 2: BÌNH LUẬN TÌNH HUỐNG “VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
CÔNG TY TOYOTA MOTOR VIỆT NAM”
2.1 Giới thiệu tình huống “Vấn đề đạo đức kinh doanh Công ty Toyota Motor
Việt Nam”
Trước đây, khi nói đến các công ty Nhật Bản, người ta thường liên tưởng đến
những thương hiệu, những sản phẩm luôn có uy tín với khách hàng nhờ vào chất lượng
tuyệt hảo của bản thân sản phẩm cũng như chất lượng dịch vụ khách hàng. Các doanh
nghiệp Nhật Bản cũng là những người tiên phong trong việc xây dựng văn hóa doanh
nghiệp. Chính điều này đã góp phần vào thành công của các doanh nghiệp Nhật Bản
trong nhiều chục năm qua.
Trong chiến lược mở rộng kinh doanh quốc tế, rất nhiều công ty con thuộc các
tập đoàn ở Nhật Bản đã được thành lập trên khắp thế giới. Họ cũng đã mang theo
chiến lược, truyền thống kinh doanh từ các công ty mẹ ở Nhật Bản để hoạt động kinh
doanh ở các quốc gia sở tại. Toyota Motor Viet Nam (TMV) cũng là một trong số các
doanh nghiệp như vậy. TMV là một trong các nhà lắp ráp, sản xuất ô tô lớn của Việt
Nam, được đông đảo khách hàng ở Việt Nam tín nhiệm nhờ vào thương hiệu Toyota
đã quá nổi tiếng từ trước đó.
Cũng như các doanh nghiệp Nhật Bản nổi tiếng khác, TMV đã xây dựng văn
hóa doanh nghiệp ngay từ khi bắt đầu hoạt động tại Việt Nam. Đã có những công ty ở

làm thỏa mãn khách hàng bởi họ không thu hồi và sửa chữa sản phẩm mà chỉ thông
báo cho khách hàng Chương trình kiểm tra miễn phí, cụ thể như sau: “Công ty ô tô
Toyota Việt Nam (TMV) xin gửi lời xin lỗi chân thành nhất tới quý khách hàng nói
riêng và người tiêu dùng Việt Nam nói chung vì đã làm cho các khách hàng lo lắng về
3 vấn đề chất lượng của xe Toyota do một kỹ sư của Công ty cung cấp đến các cơ
quan thông tấn báo chí trong thời gian gần đây, cụ thể: áp suất dầu phanh của xy lanh
bánh sau cao hơn tiêu chuẩn, bu lông số 8 bắt móc neo chân ghế bị giảm lực xiết và
xiết bu lông camber khi xe không ở trạng thái tiêu chuẩn. Liên quan đến vấn đề này,
TMV xin thông báo chính thức như sau:
Do có một số sai sót xảy ra trong quá trình sản xuất, và thông tin về 3 vấn đề
nêu trên được truyền tải trên các phương tiện truyền thông trong thời gian vừa qua,
đã khiến cho khách hàng và người tiêu dùng cảm thấy hoang mang và lo lắng về chất
lượng của các sản phẩm xe Toyota. TMV quyết định thực hiện Chương trình Kiểm Tra
Xe Miễn Phí (dưới đây gọi tắt là “Chương trình”) dành cho các chủ sở hữa xe Innova
và Fortuner nhằm mục đích giảm bớt sự lo ngại và mang lại sự an tâm về an toàn
11
cũng như sự hài lòng cao nhất cho các khách hàng khi sử dụng xe Toyota.” (Nguồn
trích dẫn: />Sau khi một số tờ báo như Người Lao Động, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Pháp Luật
lên tiếng về sự thiếu tôn trọng khách hàng của TMV, ban lãnh đạo TMV lại tiến hành
một số hành động có tính trù dập cá nhân kỹ sư Tạch như tự ý kiểm tra hộp thư điện tử
của kỹ sự Tạch tại nhà máy TMV, sa thải kỹ sư Tạch không lý do.
Đây là một tình huống có thật và xảy ra tại một công ty sản xuất ô tô hàng đầu
Nhật Bản và thế giới. Tình huống này phản ánh thực trạng đạo đức kinh doanh của
một số doanh nghiệp trong nên kinh tế thị trường hiện nay.
2.2 Bình luận tình huống:
Theo Bản quy tắc đạo đức tại bàn đàm phán Caux – Thụy Sĩ do các nhà lãnh
đạo doanh nghiệp đến từ Châu Âu, Mỹ và Nhật Bản, có 13 quy tắc đạo đức đối với
doanh nghiệp. Vậy vấn đề đạo đức kinh doanh của TMV ở tình huống nói trên là gì?
Theo nhóm, TMV đã vi phạm các chuẩn mực đạo đức sau:
- Thứ nhất, TMV đã không hoàn thành trách nhiệm của doanh nghiệp đối với khách

do Toyota sản xuất cho các thị trường khác. Đối với dòng xe Inova, loại xe đa
dụng 7 chỗ ngồi của TMV, nếu chở đầy tải thiết kế của xe khi vận hành trên các
tuyến đường không bằng phẳng hoặc khi đi với tốc độ cao trên đường cao tốc độ
đầm chắc của xe không đảm bảo như các loại xe khác của các hãng Ford,
Huyndai,… Đã có sự gia giảm chất lượng đối với xe của TMV. Điều này phản ánh
đạo đức kinh doanh của TMV và cũng phản ánh sự buông lỏng về quản lý chất
lượng của các cơ quan chức năng Việt Nam đặc biệt đối với những sản phẩm đòi
hỏi tính an toàn cao như ô tô.
- Thứ hai, TMV thiếu tôn trọng nhu cầu, sở thích và và tâm lý khách hàng. Có thể
nói, TMV vi phạm nghiêm trọng đạo đức kinh doanh khi coi thường tính mạng
của khách hàng. Bởi chính ông Tadashi Yoshida, Giám đốc sản xuất của TMV
trong cuộc trao đổi với báo giới sau tố cáo của kỹ sư Tạch đã thừa nhận hãng biết
trước các lỗi này nhưng khẳng định an toàn nên vẫn đưa sản phẩm lưu thông trên
thị trường và "nếu xảy ra tai nạn mà cơ quan chức năng xác định nguyên nhân
thuộc lỗi của TMV thì hãng sẽ chịu trách nhiệm". Với kiểu trả lời của TMV thì
phải có vài trăm vụ tai nạn chết người, liên quan đến những lỗi trên thì TMV mới
tiến hành thu hồi và khắc phục sự cố trên những mẫu xe trên cho khách hàng. Lẽ
ra, một thương hiệu lớn như Toyota, khi phát hiện ra bất cứ một lỗi gì, dù nhỏ đến
đâu, cũng không thể hành xử như vậy. Nhất là khi sản phẩm của hãng lại liên quan
trực tiếp đến sức khỏe, sự an toàn, tính mạng của người tiêu dùng. Thay vì cảnh
13
báo cho khách hàng và tìm cách khắc phục thì TMV chỉ lên tiếng giải trình khi bị
chính kỹ sư của chính mình tố cáo. Nếu không có sự tố cáo của kỹ sư Lê Văn
Tạch, người tiêu dùng VN, những khách hàng của TMV đã tiếp tục bị lừa dối.
Ngoài ra, khi phát hiện ra lỗi của sản phẩm ô tô như lỗi siết bu long ghế, siết bu
long camber, lỗi bôi keo chống ồn,… TMV đã không thành thật nhận lỗi, thu hồi
sản phẩm để sửa chữa mà còn sử dụng chiêu thức lập lờ như là một hình thức
chăm sóc khách hàng thường xuyên, lờ đi các lỗi sản phẩm và trách nhiệm giải
quyết đến nơi đến chốn của TMV. Nội dung lời xin lỗi và cách TMV sửa lỗi rõ
ràng là có vấn đề. Họ đã đưa ra lời xin lỗi chung chung, không nói rõ các chi tiết

lỗi nêu trên đã được kỹ sư này phát hiện từ rất lâu, nhưng rất lâu sau mới đưa ra
công luận. Mặt khác, nếu kỹ sư này đã cảnh báo, đã nêu ý kiến với TMV vậy tại
sao TMV không ngay lập tức kiểm tra, thông tin, để đến khi dư luận vào cuộc mới
đưa ra phát ngôn, lý giải của mình. Và những phát ngôn, lý giải đó về cơ bản vẫn
chỉ là những giải thích rằng không có lỗi, không ảnh hưởng gì cả, xe vẫn chạy tốt,
nằm trong tiêu chuẩn an toàn Nhưng cái không hợp lý nằm ở chỗ nếu không có
vấn đề gì về chất lượng xe thì tại sao Toyota lại phải đưa ra các biện pháp khắc
phục, tại sao phải giải thích rằng nguyên nhân
- Thứ năm, TMV chưa gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của khách hàng với
cộng đồng, xã hội. Toyota Việt Nam vẫn có tiếng là đơn vị tài trợ nhiều sáng kiến
vì cộng đồng, trong khi lỗi sản phẩm TMV gây ra lại có thể gây nguy hiểm cho
cộng đồng. Như vậy giữa lời nói và hành động của TMV dường như có sự mâu
thuẫn, nhất là trong bối cảnh người tiêu dùng Việt Nam hiện có quá ít quyền lực,
dễ bị tổn thương, hoặc họ không hiểu biết đầy đủ về quyền và cách thức để bảo vệ
những lợi ích chính đáng của mình.Theo bộ Luật Dân sự Việt Nam, xe hơi là một
trong những nguồn nguy hiểm cao độ cho xã hội mà yếu tố hạn chế sự nguy hiểm
đó chính là tiêu chuẩn an toàn. Vi phạm về tiêu chuẩn an toàn đồng nghĩa với việc
đưa ra cộng đồng một mối nguy hiểm lớn, có thể gây ra hậu quả bất cứ lúc nào.
Hậu quả này sẽ cực kỳ to lớn và dĩ nhiên cả xã hội phải gánh chịu chứ không phải
TMV.
2.3 Phân tích nguyên nhân:
Tại sao Toyota, một nhà sản xuất ô tô có truyền thống về văn hóa kinh doanh
khắp toàn cầu, nổi tiếng với nhiều hệ thống quản lý chất lượng hiện đại, hiệu quả lại vi
phạm đạo đức kinh doanh? Theo quan điểm của nhóm, vấn đề là ở chỗ mâu thuẫn về
lợi ích. Có lẽ sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường ô tô buộc các doanh nghiệp phải
15
cắt giảm chi phí tối đa, do đó có thể dẫn đến chất lượng sản phẩm không đạt như cam
kết ban đầu.
Ngoài ra, vấn đề ở đây còn là sự công bằng và tính trung thực. Khi phát hiện ra
các lỗi trên sản phẩm, TMV đã không thẳng thắn thừa nhận và thực hiện hành vi sửa

thời gian dài kể từ khi kỹ sư Tạch báo cáo phát hiện lỗi cho đến khi sự việc được phơi
bày ra công chúng.
Ngoài ra, để xảy ra vấn đề trên, việc luật pháp Việt Nam chưa được thực thi một
cách đầy đủ và nghiêm minh cũng có phần trách nhiệm. Cũng tương tự như lỗi các xe
Toyota tại Việt Nam, các loại xe Toyota bán tại thị trường Mỹ trong năm 2010 – 2011
như Camry, Venza đã được Toyota thu hồi và đền bù thỏa đáng với chi phí lên đến gần
1 tỷ USD. Tại sao ở Mỹ Toyota lại có hành động khắc phục thỏa đáng như vậy trong
khi tại Việt Nam thì họ che giấu lỗi, không muốn xin lỗi khách hàng, không muốn đền
bù? Đơn giản là vì nước Mỹ có một Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng và một Ủy Ban
an toàn giao thông với một cơ chế luật pháp nghiêm minh. Toyota không thể, không
muốn và cũng không dám vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức kinh doanh.
2.4 Hậu quả gây ra:
Việc TMV lừa đối khách hàng đã rõ nhưng hậu quả của việc này theo nhóm sẽ
làm xấu đi hình ảnh mà Công ty Toyota mẹ đã gầy công vun đắp từ rất lâu. Trên các
diễn đàn ô tô như Autofun, Saigonauto,… có rất nhiều ý kiến phản ứng trước cư xử
của TMV, họ đang quay lưng dần với sản phẩm của TMV, và thay vào đó các nhãn
hiệu khác ngày càng chiếm lòng tin của người tiêu dùng như KIA, HUYNDAI,
CHEVROLET, các dòng xe như KIA Morning, CERATO, FORTE, SPORTAGE,
SORENTO của KIA, SONATA, GENESIS của HUYNDAI, CAPTIVA của
CHEVROLET,… ngày càng được người Việt Nam ưa chuộng bởi vì thời gian giao xe
ngắn, giá cả phải chăng, mẫu mã ngày càng được cải tiến phù hợp với thị hiếu người
tiêu dùng, nội thất được thiết kế sang trọng, máy móc bền bỉ, ít hỏng vặt, các tùy chọn
trên xe cũng phong phú hơn. Ngoài ra, dịch vụ hỗ trợ tài chính khi mua xe, hậu mãi
sau bán hàng của các hãng cũng cạnh tranh so với TMV.
Việc TMV sa thải kỹ sư Tạch có thể làm cho những nhân viên còn lại, những
người đã từng là đồng nghiệp của kỹ sư Tạch mất dần lòng tin vào ban lãnh đạo TMV,
vào chính sách chất lượng và hệ thống quản lý chất lượng tại TMV cũng như chính
sách động viên khuyến khích người lao động của TMV, giảm sự nhiệt tình, tận tâm
cống hiến cho doanh nghiệp,…
17

phá sản của doanh nghiệp./.
19
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách Văn Hóa Kinh Doanh – Chủ biên PGS.TS. Dương Thị Liễu – NXB
Đại học Kinh tế Quốc dân.
2. Báo điện tử Người Lao động (www.nld.com.vn)