PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
1.Cơ sở lý luận:
Trong những năm vừa qua, sinh học cùng các bộ môn khác đã góp
phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng toàn diện của trường phổ
thông. Hơn nữa, yêu cầu của giáo dục trong giai đoạn công nghiệp hoá
,hiện đại hoá là đổi mới phổ thông trong đó có đổi mới về chương trình,
sách giáo khoa, đổi mới về phương pháp giảng dạy và đổi mới kiểm tra
đánh giá . Vì vậy , để góp phần vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy
cho nên người giáo viên giảng dạy các môn nói chung và môn sinh học nói
riêng phải biết khai thác và tổ chức học sinh hoạt động có hiệu quả, phát
huy tính tích cực của học sinh, có như vậy thì chất lượng dạy học được
nâng cao đáp ứng được yêu cầu giáo dục hiện nay. Để làm được điều đó
đòi hỏi người giáo viên đóng vai trò là huấn luyện viên phải thật năng động
sáng tạo hướng dẫn cho học sinh con đường tìm và phát hiện kiến thức, còn
học sinh là những cầu thủ, vận động viên hết sức mưu trí, nhanh gọn và
đặc biệt phải có tinh thần đồng đội cao có như vậy mới giành được thắng
lợi, nghĩa là tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng ,chắc chắn.
2. Cơ sở thực tiễn:
Qua thực tế giảng dạy nhiều năm ở các khối lớp đặc biệt là đối với học
sinh lớp 9 đây là đối tượng học sinh’ khó bảo’ luôn muốn làm theo ý thích
của mình, không muốn phát biểu ý kiến của mình, tinh thần đồng đội chưa
cao, chưa thể hiện trong hoạt động nhóm, trong nhóm 7-8 học sinh chỉ có
một hoặc hai học sinh khá giỏi tham gia thảo luận phát hiện kiến thức còn
các thành viên khác ngồi chơi cho nên không khí thảo luận không sôi nổi
mà nhiều lúc còn gây mất trật tự vì vậy hiệu quả việc phát hiện kiến thức từ
việc họạt động nhóm không cao. Do vậy kết quả của các bài kiểm tra và
chất lượng cuối năm học sinh đạt loại khá giỏi không cao .
Từ thực trạng trên tôi nhận thấy rằng cần phải có biện pháp tích cực để
đẩy mạnh chất lượng hoạt động nhóm trong giảng dạy môn sinh học.
Chính vì vậy tôi xin nêu ra một số kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả
của hoạt động nhóm thông qua đề tài sáng kiến kinh nghiệm:
thực hiện những biểu bảng SGK thông qua cụm từ lựa chọn ,thông tin
trong SGK hoặc việc chuẩn bị trước ở nhà .
Ví dụ : Dạy bài :’ LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG (tt)
*Hãy xác định kết quả của các phép lai sau:
P Hoa đỏ x Hoa trắng
AA aa
P Hoa đỏ x Hoa trắng
Aa aa
*Điền từ thích hợp vào ô trống :
Phép lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang tính trạng … cần xác định
……… với cá thể mang tính trạng ……… Nếu kết quả phép lai là đồng
tính thì cá thể amng tính trạng trội có kiểu gen là …… Nếu kết quả phép
lai là phân tính thì cá thể đó có kiểu gen là………
Học sinh dựa vào kiến thức bài học cũ và thông tin sgk thảo luận nhóm
tìm ra nôi dung trả lời câu hỏi .
Ví dụ : Dạy bài Nguyên phân
Dựa vào tranh vẽ sự biến đổi hình thái NST và thông tin sgk thảo luận
nhóm hoàn thành bảng sau:
class="bi x3 y26 w4 h5"
Hình thái
NST
Kỳ trung
gian
Kỳ đầu Kỳ giữa Kỳ sau Kỳ cuối
Ví dụ : Dạy bài “ ADN”
Quan sát mô hình ADN mô cấu trúc không gian của phân tử ADN :
- Các nucleotit nào giữa 2 mạch liên kết với nhau thành từng cặp?
Ví dụ : Dạy bài “Đột biến gen”
Yêu cầu học sinh quan sát tranh thảo luận nhóm :
Giáo viên theo dõi hoạt động của nhóm xem nhóm nào hoàn thành
bị điểm trừ
2.2.6Biện pháp 6:Thi đua ,khen thưởng
Giáo viên phân cho tổ trưởng các tổ theo dõi các thành viên trong nhóm
mỗi tiết học và ghi điểm cộng , điểm trừ .Giáo viên cho các nhóm cụ thể
như sau:
+nhóm báo cáo đúng được ghi một điểm (+)
+nhóm báo cáo sai quá nhiều ghi một điểm (-)
+Nhóm thảo luận ồn ào ,mát trật tự ghi hai điểm (-)
+nhóm có thành viên không tham gia thảo luận ghi một điểm (-)
Cuối tiết học các tổ trưởng tổng kết điểm các nhóm thông báo cho toàn
lớp
Giáo viên cho điểm tập thể bằng biện pháp :
-nhóm đạt 5 điểm (+)được cộng một điểm vào điểm kiểm tra miệng
-Nhóm đạt 5 (-)không được cộng điểm còn bị phê bình .
Gv luu ý gọi học sinh trung bình yếu ,nếu các em trả lời đúng Gv
khuyến khích cho điểm miệng luôn nhằm tạo hứng thú học tập cho các
em
2.2.7 Biện pháp đối thoại: Sau khi điều tra thực tế tại địa phương, các
nhóm sẽ trình bày kết quả điều tra của nhóm mình. Sau khi báo cáo
xong các nhóm sẽ chất vấn nhóm bằng đối thoại trực tiếp . Giáo viên
nghe các nhóm báo cáo và đối thoại se cho điểm các nhóm.
*KẾT QUẢ :
Việc xây dựng phương pháp dạy học mới với biện pháp nâng cao chất
lượng và hiệu quả hoạt động nhóm đã tạo nên không khí hoạt động vui
tươi ,hào hứng kích thích được lòng say mê học tập ,phát triển năng lực
trí tuệ ,dẫn dắt học sinh vào gìơ học một cách nhẹ nhàng ,thoải mái giúp
học sinh nắm được kiến thứcmột cách tự giác ,tích cực , độc lập ,sáng
tạo
Có sự động viên nhắc nhở của các em trong cùng nhóm và có sự thi đua
giữa các nhóm