CHUYÊN ĐỀ 2014
HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
VỀ NÊU CAO TINH THẦN TRÁCH NHIỆM, CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ
NHÂN, NÓI ĐI ĐÔI VỚI LÀM
* ĐẶT VẤN ĐỀ:
Thế hệ người Việt Nam hiện tại và mãi mãi về sau, chúng ta có quyền tự
hào, trân trọng và biết ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, vị lãnh tụ kính yêu của
dân tộc ta,Người đã hóa thân vào trời đất và trở nên vĩnh hằng và bất tử, bởi
Việt Nam là Bác, bác là Việt Nam. Xứng đáng với lời ghi nhận của nhân dân và
của Đảng trong lời điếu do đồng chí Lê Duẩn- Bí thư thứ nhất Trung ương
Đảng đọc tại lễ truy điệu: “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã
sinh ra Hồ Chủ tịch, người anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính Người đã làm
rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”.
Hiếm thấy trong lịch sử có con người nào mà tên tuổi và sự nghiệp lại gắn
bó với vận mệnh của cả một dân tộc, một đất nước như Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Có thể tìm thấy hình ảnh Người trong tâm tưởng của mỗi người dân và cũng có
thể tìm thấy số phận mỗi người dân trong từng suy tư, trăn trở của Người. “Bác
Hồ”, đó là tên gọi trìu mến nhất, thiêng liêng nhất mà cả dân tộc đã dành để gọi
vị lãnh tụ kính yêu của mình. Đến nay, tuy Bác đã đi xa, nhưng Người đã để lại
cho chúng ta di sản tinh thần to lớn, những tư tưởng vô giá, những giá trị nhân
văn cao cả. Cả cuộc đời và sự nghiệp của Người là tấm gương sáng ngời cho
toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nguyện phấn đấu suốt đời học tập và noi theo.
Nói về Bác Hồ, có lẽ ai cũng có đôi điều hiểu biết về Bác, nhưng mà để
hiểu thấu đáo và hệ thống thì chúng ta cần phải có thời gian để nghiền ngẫm và
suy nghĩ mà nhiều sự kiện chúng ta nhắc đi nhắc lại, nhiều câu nói, lời văn của
Bác ta đã nghe đã đọc rất nhiều lần rồi mà mỗi lần đọc lại dường như ta lại cảm
thấy phát hiện thêm điều gì rất mới mẻ, rất gần gũi, rất đặc biệt và có những
điều đã trở thành vĩnh hằng, bất tử, bởi Bác đã nói được tiếng nói của lòng dân,
Bác đã nói được những điều sâu thẳm nhất của cuộc sống, cho nên ai ai cũng
cảm thấy gần gũi và thân thương. Còn riêng tình cảm của Bác dành cho mỗi
người Việt Nam chúng ta thì không có lời cảm động nào bằng nhận xét của Cố

CAO TINH THẦN TRÁCH NHIỆM, CHỐNG CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN, NÓI
ĐI ĐÔI VỚI LÀM
1. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về nêu cao tinh thần trách nhiệm
1.1. Về tinh thần trách nhiệm và sự cần thiết phải nêu cao tinh thần
trách nhiệm
- Trách nhiệm là điều phải làm, phải gánh vác hoặc phải nhận lấy về
mình. Ai cũng có trách nhiệm bởi mỗi người đều có một vị trí nhất định trong
các mối quan hệ xã hội, như gia đình, dòng họ, địa phương, tập thể, tổ chức
chính trị - xã hội, công dân của một nước, thành viên của cộng đồng dân tộc và
rộng nhất là của nhân loại, Trong các mối quan hệ đó, trách nhiệm được hình
thành trên cơ sở những quy định của luật pháp, quy chế, thỏa thuận của tập thể,
tổ chức, địa phương Trách nhiệm còn được hình thành do dư luận xã hội và bị
chi phối bởi dư luận xã hội.
- Tinh thần trách nhiệm là kết quả nhận thức đúng đắn về trách nhiệm của
con người, từ đó chi phối hành động tích cực, tự giác của họ. Những người có
nhận thức và hành động như thế được gọi là có tinh thần trách nhiệm cao.
- Trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, người đã nêu lên hệ thống các
quan điểm toàn diện và sâu sắc về những phẩm chất đạo đức của con người Việt
Nam trong thời đại mới. Người đề cập đến đạo đức công dân và đạo đức cách
mạng, chuẩn mực đạo đức chung của mọi người và chuẩn mực đạo đức riêng
của cán bộ, ngành nghề, lứa tuổi, cấp bậc, chức vụ Trong nội dung đạo đức
công dân và đạo đức cách mạng, có vấn đề về tinh thần trách nhiệm.
Trong thời kết thúc buổi ra mắt Đảng Lao động Việt Nam (3-3-1951), Hồ
Chí Minh nói: “Đảng Lao động Việt Nam không sợ kẻ địch nào dù cho chúng
hung tợn đến mấy, không sợ nhiệm vụ nào dù nặng nề nguy hiểm đến mấy,
nhưng Đảng Lao động Việt Nam sẵn sàng vui vẻ làm trâu ngựa, làm tôi tớ trung
thành của nhân dân”.
- Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, công
chức đối với Tổ quốc, đối với nhân dân bắt nguồn từ nguyên lý: “Nước lấy dân
làm gốc”, “sự nghiệp cách mạng là do nhân dân tiến hành”; “nhân dân là người

một cách tự giác, theo lương tâm, lương tri; làm việc theo nhu cầu nội tâm cá
nhân. Làm việc cẩu thả, làm cho có chuyện, dễ làm khó bỏ, đánh trống bỏ dùi,
gặp sao làm vậy, v.v. là không có tinh thần trách nhiệm.
b) Ý thức đúng đắn về trách nhiệm của mình trên mọi cương vị, vị trí
công tác
Tất cả mọi người, ở mọi địa vị, vị trí công tác, trong mọi hoàn cảnh đều
phải nêu cao tinh thần trách nhiệm. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định nghề nào
cũng vinh quang và việc gì cũng phải cố gắng, chuyên tâm, không chủ quan, đại
khái. Trong các bài nói, bài viết của mình, Người nêu rất cụ thể về trách nhiệm
của mỗi ngành, mỗi cấp, mỗi nghề.
Thí dụ, người nấu bếp, luôn luôn lo làm cho cơm lành, canh ngọt, bát đũa
sạch sẽ. Không phí phạm của công. Tìm cách tăng gia, trồng rau, nuôi gà. Khi
anh em ốm yếu, thì có bát canh, bát cháo. Khi bộ đội đang mải đánh giặc, thì tìm
cách đưa cơm đến nơi cho anh em ăn. Khi tiếp tế khó khăn thì tìm mọi cách
vượt qua, không để anh em thiếu thốn. Như thế là có tinh thần trách nhiệm hoàn
thành nhiệm vụ được phân công.
Người cán bộ quân sự, thì luôn luôn học hỏi chính trị và kỹ thuật, chiến
thuật. Luôn luôn săn sóc đến tinh thần và vật chất của đội viên. Đoàn kết nội bộ.
Giúp đỡ nhân dân. Kiên quyết chấp hành mệnh lệnh trên giao xuống. Khi đánh
giặc thì làm cho toàn đội thấm nhuần tinh thần quyết chiến, quyết thắng. Gặp
việc khó khăn thì cố tìm mọi cách giải quyết đúng. Như thế là có tinh thần trách
nhiệm.
c) Nắm vững chính sách và thực hiện đường lối quần chúng
- Đảng và Chính phủ đề ra chính sách. Cán bộ phải nghiên cứu, hiểu rõ,
thấm nhuần chính sách ấy. Theo chính sách ấy mà điều tra, nghiên cứu, nắm
chắc hoàn cảnh thiết thực của đơn vị mình, địa phương mình. Rồi đặt kế hoạch
rõ ràng, tỉ mỉ, thiết thực để giải thích, tuyên truyền, cổ động quần chúng, làm
cho mọi người hiểu rõ và ủng hộ chính sách của Đảng và Chính phủ như là của
họ, rồi thi đua thực hiện đầy đủ chính sách ấy. Như thế là làm trọn nhiệm vụ.
- Để thực hiện chính sách, làm trọn nhiệm vụ, cán bộ chẳng những phải

thự khỏ nguy him, vỡ nú khụng mang gm, mang sỳng, m nú nm trong cỏc
t chc ca ta, lm hng cụng vic ca ta, l bn ng minh ca thc dõn
v phong kin. Vỡ nú lm chm tr cụng cuc khỏng chin v kin quc ca ta.
Nú lm hng tinh thn trong sch v ý chớ khc kh ca cỏn b ta. Nú phỏ hoi
o c cỏch mng ca ta. Theo H Chớ Minh, tiờu dit ch thc dõn,
phong kin, xõy dng dõn ch mi, phi ty cho sch ht nhng thúi xu ca xó
hi c, phi chng quan liờu.
- Về chống bệnh quan liêu.
+ Bác luôn luôn nhắc nhở phải kiên quyết chống bệnh quan liêu. Câu
chuyện: Chữ quan liêu viết thế nào.
+ Với tự mình, Ngời luôn gần gũi nhân dân, đi cơ sở.
+ Bác hòa mình với nhân dân để nắm vững dân tình, hiểu rõ dân tâm.
Chuyện Bác để cải trang để cùng nhân dân đón giao thừa quanh Hồ Gơm năm
1946; xem chợ Đồng Xuân, đến thăm nhà chị Tín ở phố Hàng Chĩnh đêm 30 tết;
lội ruộng cùng nông dân
*. Tm gng ca Bỏc v nờu cao tinh thn trỏch nhim
Bỏc H cú mt cuc i gian lao, súng giú, au kh t tui u th. 10 tui u
ó m cụi m. M Bỏc - b Hong Th Loan sng cú 33 tui, b ni ca Bỏc 32 tui
ó mt. M Bỏc cht ngay trờn khung ci lm ngh dt la, dt vi nuụi chng,
nuụi con Hu. Khi m mt b khụng cú ú, ch gỏi ca Bỏc l b Nguyn Bch
Liờn (bớ danh l b Thanh), anh trai ca Bỏc l ụng Nguyn Tt t (bớ danh l ụng
C Khiờm) u khụng cú y, ch cú Bỏc 10 tui vi em nh cũn ang tui bỳ sa
m b trờn tay, Bỏc phi nh v b con, cụ bỏc hng xúm lm tang l cho m cho
nờn ta hiu ti sao n tng v ngi ph n, v ngi m trong lũng Bỏc sõu m
n nh vy.
- Trỏch nhim vi gia ỡnh: Trỏch nhim vi t nc:
Kể từ khi ra đi tìm đường cứu nước cho đến khi trở về thủ đô của một nước độc lập, Bác Hồ
chưa lần nào gặp lại người thân. Lần đầu tiên Bác gặp lại người thân là cô Thanh, vào đúng
Chủ nhật ngày 27-10-1946 khi cô Thanh ra thăm Bác ở Hà Nội. Một tuần lễ sau, đúng vào
Chủ nhật, ngày 3-11-1946, Bác đón anh mình ra Hà Nội thăm. Sau những chuyện thân tình

Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa.
21 tuổi, Bác đã rời Tổ quốc ra đi từ bến cảng Nhà Rồng tìm đường cứu
nước. Một cuộc đi dài 30 năm trong thế kỷ XX, đi qua gần 40 nước khác nhau trên
thế giới làm đủ mọi nghề để sống, để tồn tại, để tranh đấu và có khi còn phải nuôi cả
đồng chí mình khi mất liên lạc với tổ chức. 21 tuổi Bác có mặt ở khắp các châu lục:
Châu Á, Châu Âu, Châu Phi, Châu Mỹ. Ngay cả nước Mỹ - nơi có tượng thần Tự
Do - cũng có dấu chân của Người. Chỉ bằng con đường tự học, Bác làm cho thế
giới kinh ngạc về trí tuệ mẫn tiệp, sự uyên bác về mọi phương diện. Hồ Chí Minh đã
tiếp thu văn hóa Đông Tây - 2 nền văn hóa lớn của nhân loại - tinh hoa rực rỡ nhất
để làm giầu trí tuệ của mình và làm cho dân tộc Việt Nam thăng hoa.
- Ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh mang theo hoài bão, khát vọng
giành lại nền độc lập cho Tổ quốc. Người đã xác định trách nhiệm của một
người dân đối với Tổ quốc, ở đây là người dân mất nước. Những hoạt động của
Người trong thời gian tìm đường cứu nước (1911-1920) là công việc tự giác, là
trách nhiệm của một người dân đối với Tổ quốc, đối với nhân dân. Suốt gần
mười năm trải qua bao nhiêu sự tìm tòi, chiêm nghiệm, khám phá, cuối cùng
Người đã tìm được con đường cứu nước, giải phóng dân tộc, hoàn thành trách
nhiệm đầu tiên do chính mình đặt ra.
Sau khi tìm được con đường cứu nước Hồ Chí Minh tự xác định trách
nhiệm thức tỉnh dân tộc Việt Nam, trước hết là lớp trí thức thanh niên yêu nước,
về nhiệm vụ và con đường cứu nước, giải phóng dân tộc. Đầu năm 1930, Người
đã hoàn thành được một nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng hàng đầu, đó là sáng
lập ra đội tiên phong của giai cấp công nhân và của cả dân tộc - Đảng Cộng sản
Việt Nam - để lãnh đạo toàn dân đấu tranh giành lại nền độc lập của Tổ quốc.
Vào đầu những năm 30 của thế kỷ trước, khi còn ở trong nhà tù Victơria của
thực dân Anh ở Hồng Kông, Hồ Chí Minh không nề gian khổ, đau đớn, thậm chí
hy sinh cả tính mạng của mình, mà nỗi lo lớn nhất của Người là những công
việc mình làm chưa xong, ai sẽ tiếp tục làm thay. Người tâm sự: Đối với người
cách mạng, không gì khổ tâm bằng đã không hoạt động được, lại mất liên lạc
với đoàn thể lâu ngày. Điều đó làm cho người cách mạng đêm, ngày cô độc.

Lời tâm sự của Người đã nói lên ý thức với tinh thần trách nhiệm cao cả:
“Cả đời tôi chỉ có một mục đích, là phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc, và hạnh
phúc của quốc dân. Những khi tôi phải ẩn nấp nơi núi non, hoặc ra vào chốn tù
tội, xông pha sự hiểm nghèo - là vì mục đích đó. Bất kỳ bao giờ, bất kỳ ở đâu,
tôi cũng chỉ theo đuổi một mục đích, làm cho ích quốc lợi dân”.
- Từ sau năm 1945, với cương vị là người đứng đầu Đảng và Nhà nước,
Hồ Chí Minh đã tự xác định cho mình trách nhiệm người công dân của nước
Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và trách nhiệm nặng nề của người lãnh đạo cao
nhất. Trong hoàn cảnh cách mạng “ngàn cân treo sợi tóc” những năm 1945-
1946, Người xác định trách nhiệm quan trọng nhất là cùng với Đảng với dân bảo
vệ được nền độc lập dân tộc mới giành được, để xây dựng đất nước, mang lại tự
do, hạnh phúc cho nhân dân.
- Trong quan hệ với nhà nước và nhân dân, Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ
trách nhiệm của mình, đó là nhận sự ủy thác của quốc dân, đồng bào, hoàn thành
trách nhiệm được Tổ quốc giao phó “cũng như một người lính vâng mệnh lệnh
của quốc dân ra trước mặt trận nhằm làm cho “nước ta được hoàn toàn độc lập,
dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được
học hành”; xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ,
giàu mạnh và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới. . .
Hồ Chí Minh khẳng định: Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân.
Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân Trong xã
hội không gì tốt đẹp vẻ vang bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân”. Vì vậy
Người dạy :Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải
hết sức tránh”.Muốn được dân yêu, muốn được lòng dân, trước hết phải yêu dân,
kính dân, gần dân để hiểu dân
Cuộc đời Người là sự dâng hiến và hy sinh, trọn vẹn và toàn vẹn cho dân và vì
dân. Người nói: Tôi hiến đời tôi cho dân tộc tôi, nhân dân của tôi và nhân loại. Sự
nghiệp của Người là tranh đấu đến cùng cho Độc lập - Tự do - Hạnh phúc của
muôn người. Với Người, làm chính trị và đấu tranh Cách mạng vì cơm ăn, áo mặc,
nhà ở cho đồng bào, cho ai ai cũng được học hành, được tiến bộ, được hưởng

sống vì hợp vệ sinh, lại đỡ tốn đất. Khi sửa lại, Người còn ghi rõ: đỡ tốn đất ruộng,
điều ấy cũng lại chan chứa tấm lòng của Người dành cho dân, cho nông dân ở
nước ta. Đọc lại những lời này, nghĩ về nông nghiệp - nông dân - nông thôn theo
Nghị quyết gần đây của Đảng, ta càng thấy công ơn và tấm lòng trời biển của
Người.
Ta mới hiểu vì sao, sinh thời, Người sắn quần, lội ruộng, tát nước chống hạn
cùng dân, lo trồng cây và càng lo việc “trồng người” để dân tộc độc lập, dân quyền
tự do và dân sinh hạnh phúc.
Cả cuộc đời Bác, Bác ngóng trông, chờ đợi miền Nam giải phóng mà đến lúc
Bác ra đi miền Nam cũng chưa được giải phóng. Có lẽ đây là một trong những điều
ân hận lớn nhất của chúng ta và cũng là một trong những nỗi đau đời của Bác. Ta
nhớ là Tố Hữu trong bài thơ Bác ơi có viết:
“Bác chẳng buồn đâu, Bác chỉ đau.
Nỗi đau dân nước, nỗi năm châu.
Ngổn ngang trăm mối như lòng mẹ.
Cho hôm nay và cho mai sau”.
Thủ tướng Phạm Văn Đồng có một người thư ký rất tài hoa - đó là nhà thơ,
cũng là nhà lý luận nổi tiếng: Việt Phương. Lúc làm thư ký cho Thủ tướng, Việt
Phương còn rất trẻ, một thời là thần tượng thanh niên của chúng ta và bây giờ đã là
lão đồng chí 84 tuổi. Việt Phương là người viết bài thơ “Muôn vàn tình thân yêu trùm
lên khắp quê hương” khóc Bác rất cảm động. Đọc đoạn thơ Việt Phương ta biết
được rất nhiều về đời sống hàng ngày của Bác giản dị và vĩ đại:
Bác thường để lại đĩa thịt gà mà ăn trọn mấy quả cà Xứ Nghệ/
Tránh nói chữ to mà đi nhẹ cả trong vườn/
Tim đau hết nỗi đau của người ở chân trời góc bể/
Đến bên Người ta thở dễ dàng hơn”.
- Bác thương các cụ già xuân về gửi biếu lụa…
- Bác không ngủ được cũng là vì lo cho mọi người ( Đêm nay Bác không ngủ)
- Có miếng ăn ngon Bác cũng nghĩ đến mọi Người.
- Cả cuộc đời vì nước vì dân như vậy, nên khi người vĩnh biệt chúng ta, đã để

văn nghệ sĩ, báo giới trong nước và quốc tế nhiều thế hệ”.
Trong lãnh đạo cách mạng, có lúc Đảng phạm sai lầm, khuyết điểm.
Trước khuyết điểm đó, Hồ Chí Minh đã thể hiện tinh thần dám chịu trách nhiệm,
không né tránh, thay mặt Đảng, Nhà nước xin lỗi nhân dân. Trong Thư gửi đồng
bào nông thôn và cán bộ nhân dịp cải cách ruộng đất ở miền Bắc căn bản hoàn
thành, sau khi nêu những khuyết điểm, sai lầm của Đảng trong việc đoàn kết
nông thôn, việc đánh kẻ địch, việc chấn chỉnh tổ chức, trong chính sách thuế
nông nghiệp, Người viết: “Trung ương Đảng và Chính phủ đã nghiêm khắc
kiểm điểm những sai lầm, khuyết điểm ấy và đã có kế hoạch kiên quyết sửa
chữa, nhằm đoàn kết cán bộ, đoàn kết nhân dân, ổn định nông thôn, đẩy mạnh
sản xuất”.

* Hồ Chí Minh đã từng là người đứng ở vị trí quyền lực cao nhất
của Đảng và Nhà nước của một nước Việt Nam đã giành được độc lập, tự do
trong 24 năm, từ tháng 8.1945 đến tháng 9.1969, sau cũng ngần ấy năm đã từng
là lãnh tụ của Đảng, của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc trước 1945. So với
V.I Lênin chỉ có 7 năm lãnh đạo Nhà nước Xô Viết (1917-1924), Hồ Chí Minh
có hơn gấp ba thời gian ở cương vị Chủ tịch Nước. Với 24 năm là lãnh tụ của
một Đảng cầm quyền, là Chủ tịch Nước, đứng ở đỉnh cao quyền lực, song Hồ
Chí Minh trước sau vẫn thủy chung như nhất là người lãnh tụ của nhân dân,
gắn bó máu thịt với nhân dân, chiếm trọn trái tim của nhân dân, xứng đáng với
lời ghi nhận của nhân dân và của Đảng: “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông
đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch, người anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính
Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về chống chủ nghĩa cá nhân
2.1. Về chủ nghĩa cá nhân và sự cần thiết phải chống chủ nghĩa cá
nhân
- Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng
chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập
thể. “Miễn là mình béo, mặc thiên hạ gầy”. Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính

Vì vậy, đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải quyết tâm
đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân. Người kết luận: “Chủ nghĩa cá nhân là một
kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội. Người cách mạng phải tiêu diệt nó”.
- Trong đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, Hồ Chí Minh lưu ý: “Đấu
tranh chống chủ nghĩa cá nhân không phải là “giày xéo lên lợi ích cá nhân””.
Người phân tích: “Mỗi người đều có tính cách riêng, sở trường riêng, đời sống
riêng của bản thân và của gia đình mình. Nếu những lợi ích cá nhân đó không
trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu. Nhưng lại phải thấy rằng chỉ ở
trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điều kiện để cải thiện đời
sống riêng của mình, phát huy tính cách riêng và sở trường riêng của mình”.
2.2. Những biểu hiện và tác hại của chủ nghĩa cá nhân
a) Biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân
Chủ tịch Hồ Chí Minh coi “chủ nghĩa cá nhân là một loại giá trị và
nguyên tắc đạo đức, là hệ thống lý luận chính trị, kinh tế và đạo đức của giai cấp
tư sản”. Chủ nghĩa cá nhân là sản phẩm của xã hội người bóc lột người, dựa
trên chế độ tư hữu; là sự đối lập giữa lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội, đặt quyền
lợi của cá nhân trên quyền lợi tập thể.
- Hồ Chí Minh thường căn dặn, cách mạng và những người cách mạng
phải chiến thắng ba kẻ thù:
+ Chủ nghĩa tư sản và bọn đế quốc;
+ Thói quen và truyền thống lạc hậu;
+ Chủ nghĩa cá nhân.
Hồ Chí Minh gọi chủ nghĩa cá nhân là giặc nội xâm, kẻ địch ở bên trong.
Người so sánh: "Địch bên ngoài không đáng sợ. Địch bên trong đáng sợ
hơn, vì nó phá hoại từ trong phá ra".
Vì vậy, tư tưởng nhất quán của Hồ Chí Minh là kiên quyết chống mọi kẻ
thù, đồng thời với đấu tranh đến cùng chống ngoại xâm theo tinh thần "hễ còn
một tên xâm lược trên đất nước ta thì ta còn phải chiến đấu quét sạch nó đi",
phải kiên quyết "quét sạch chủ nghĩa cá nhân". Người nhấn mạnh, chủ nghĩa cá
nhân là một thứ vi trùng rất độc, là bệnh chính, bệnh mẹ sinh ra trăm thứ

mà chỉ “tự tư tự lợi”. Dùng của công làm việc tư. Dựa vào thế lực của Đảng để
theo đuổi mục đích riêng của mình. Sinh hoạt xa hoa, tiêu xài bừa bãi. Tiền bạc
đó ở đâu ra? Không xoay của Đảng thì xoay của đồng bào. Thậm chí làm chợ
đen buôn lậu. Không sợ mất thanh danh của Đảng, không sợ mất danh giá của
mình”.
- Bệnh lười biếng: Thực chất của bệnh lười biếng là đối lập với đức “cần”.
Lười biếng biểu hiện ở sự thỏa mãn với sự học, kiến thức vốn có của mình,
“Làm biếng học hỏi, làm biếng suy nghĩ. Việc dễ thì tranh lấy làm cho mình.
Việc khó thì đùn cho người khác. Gặp việc nguy hiểm thì tìm cách để trốn
tránh”.
- Bệnh tham ô: “Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: Ăn cắp của công
làm của tư. Đục khoét của nhân dân. Ăn bớt của bộ đội. Tiêu ít mà khai nhiều,
lợi dụng của chung của chính phủ để làm quỹ riêng cho địa phương mình, đơn vị
mỡnh, cng l tham ụ ng v phớa nhõn dõn m núi, tham ụ l: n cp ca
cụng, khai gian, lu thu Nú cú hi n s nghip xõy dng nc nh, cú hi
n cụng vic ci thin i sng nhõn dõn, cú hi n o c cỏch mng
+ Sinh thi Chủ tịch Hồ Chí Minh rất căm các hành vi tham ô, tham
nhũng. Ngời coi đó là hành vi đê tiện nhất. Với vai trò lãnh đạo, Ngời kiên
quyết xử lý, trừng trị để làm gơng.
+ Chuyện Đêm trắng và quyết định xử bắn đại tá Trần Dụ Châu. L
giỏm c nha quõn nhu ó bin th mt s lng ln ti sn tin bc ca quõn
i trong lỳc ng bo chin s gp khú khn. Tuyn dng , dung tỳng Lờ S
Cu 1 phn t lu manh vo lm vic ti Nha quõn nhu, dựng tin cụng qu
hi l, n chi sa o, c bc nghin hỳt.
To ỏn binh ti cao lỳc by gi ( To ỏn quõn s trung ng) do /c Chu
Vn Tn lm Chỏnh ỏn ó bỏo cỏo v vic vi Bỏc. Qua nhiu ờm trng trn
tr, Bỏc H rt day dt khi phi x lý ngi /c ca mỡnh. Trong suy ngh ca
Bỏc l nhng mõu thun day dt an xen, 1 bờn l /c Chõu ó tng ng cam
cng kh, cú cụng vi cuc khỏng chin; 1 bờn l tờn Chõu h hng, xa o,
hng lc. Cui cựng ngi ó quyt nh hng x lý v giao cho To ỏn binh

tuyên bố bản án.
Trước đó, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao giữ quyền công tố tại tòa đã đề
nghị giữ nguyên mức án tử hình đối với Dương Chí Dũng và Mai Văn Phúc.
Tại bản án sơ thẩm ngày 16/12/2013, HĐXX sơ thẩm TAND TP Hà Nội đã tuyên phạt
bị cáo Dương Chí Dũng tử hình về tội “Tham ô tài sản”; 18 năm tù về tội “Cố ý làm trái quy
định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”. Tổng hợp mức hình phạt
là “Tử hình”.
Bị cáo Mai Văn Phúc, nguyên Tổng giám đốc Vinalines, nguyên Phó vụ trưởng Vụ
Vận tải Bộ Giao thông vận tải tử hình về tội “Tham ô tài sản”; 18 năm về tội “Cố ý làm trái
quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”. Tổng hợp mức hình
phạt là “Tử hình”.
Cùng với hai tội danh trên, bị cáo Trần Hải Sơn, nguyên Tổng giám đốc Công ty TNHH Sửa
chữa tàu biển Vinalines bị đề nghị phạt là 22 năm tù.
Bị cáo Trần Hữu Chiều, nguyên Phó tổng giám đốc Vinalines từ 19 năm tù.
Cùng tội danh “Cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả
nghiêm trọng”, HĐXX tuyên phạt bị cáo Mai Văn Khang, nguyên Phó tổng giám đốc Công ty
TNHH MTV Vận tải Viễn Dương Vinashin thuộc Vinalines 7 năm tù.
Bị cáo Bùi Thị Bích Loan, nguyên Kế toán trưởng Vinalines 4 năm tù.
Lê Văn Dương, đăng kiểm viên Chi cục Đăng kiểm số 6, Cục Đăng kiểm Việt Nam 7
năm tù.
Huỳnh Hữu Đức, nguyên Phó chi cục trưởng Chi cục Hải quan Vân Phong, tỉnh Khánh
Hòa, nguyên Phó chánh văn phòng Cục Hải quan tỉnh Khánh Hòa 8 năm tù.
Lê Ngọc Triện, nguyên Đội trưởng Đội Nghiệp vụ Chi cục Hải quan Vân Phong - Cục
Hải quan tỉnh Khánh Hòa 8 năm tù.
Lê Văn Lừng, cán bộ Chi cục Hải quan Vân Phong 8 năm tù.
Bị cáo Dương Chí Dũng được nói đầu tiên và cũng là người nói nhiều nhất. Nguyên văn lời
sau cùng của bị cáo này như sau:
“Thưa HĐXX, bị cáo với cương vị là cán bộ quan trọng của Vinalies, đã để ra sai phạm tiêu
cực nghiêm trọng như thế này, bị cáo rất hối hận và những ngày vừa qua rất đau khổ trong
trại, bị cáo thành tâm nhận thức về trách nhiệm của mình, xin lỗi Đảng, nhà nước, nhân dân.

hành vi: kinh doanh trái phép; cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây
hậu quả nghiêm trọng; lừa đảo chiếm đoạt tài sản, và trốn thuế.
Có 9 bị can bị truy tố: Nguyễn Đức Kiên, Trần Xuân Giá, Lê Vũ Kỳ, Trịnh Kim
Quang, Phạm Trung Cang, Lý Xuân Hải, Huỳnh Quang Tuấn, Trần Ngọc Thanh và Nguyễn
Thị Hải Yến. Trong số này bầu Kiên bị truy tố 4 tội danh.
Các bị can Trần Xuân Giá, Lê Vũ Kỳ, Trịnh Kim Quang, Phạm Trung Cang ; Huỳnh
Quang Tuấn và Lý Xuân Hải bị truy tố về tội "cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý
kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng".
Bị can Trần Ngọc Thanh và Nguyễn Thị Hải Yến bị truy tố tội "lừa đảo chiếm đoạt tài
sản".
Tổng số tiền thiệt hại do 9 bị can gây ra trong vụ án này là 1.695,6 tỷ đồng.
- Về chống lãng phí.
+ Với tự mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn tiết kiệm, không xa hoa
lãng phí và nhắc nhở mọi ngời phải tiết kiệm chống lãng phí.
+ Chuyện về bữa cơm tối của Bác; Bác Hồ chi tiêu nh thế nào; Bác Hồ
với nông dân
+ Chuyện phê bình của Bác về lãng phí: đón vua hay đón Bác; Bác có phải
là vua đâuT92-Q1
b) Tỏc hi ca ch ngha cỏ nhõn
- H Chớ Minh cho rng, chng no cũn ch ngha cỏ nhõn nú s ngn
tr ngi cỏn b, ng viờn phn u vỡ mc tiờu lý tng ca ng, ca
dõn tc, lm mt lũng tin cy ca dõn i vi ng. Mt dõn tc, mt ng
v mi con ngi, ngy hụm qua l v i, cú sc hp dn ln, khụng nht nh
hụm nay v ngy mai vn c mi ngi yờu mn v ca ngi nu lũng d
khụng trong sỏng na, nu sa vo ch ngha cỏ nhõn.
- Do cỏ nhõn ch ngha m ngi gian kh, khú khn, sa vo tham ụ,
h húa, lóng phớ, xa hoa. H tham danh trc li, thớch a v quyn hnh.
H t cao t i, coi thng tp th, xem khinh qun chỳng, c oỏn,
chuyờn quyn. H xa ri qun chỳng, xa ri thc t, mc bnh quan liờu
mnh lnh. H khụng cú tinh thn c gng vn lờn, khụng chu hc tp

mạnh khoẻ. Lần Bác tới thăm Xí nghiệp May 10 (nay là Tổng công ty May 10),
Xí nghiệp biếu Bác bộ quần áo ka ki, Bác nhận và sau đó Bác gửi lại và kèm thư
cảm ơn: “Bác cảm ơn các cô, các chú biếu Bác bộ quần áo, Bác đã nhận rồi, nay
Bác xin gửi lại để làm phần thưởng thi đua”. Trong dịp Bác sang thăm Liên Xô,
Uỷ ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô gửi cho Bác 4.000 rúp, đồng chí
thư ký của Bác 1.000 rúp để “tiêu vặt”. Trước khi rời Mátxcơva, Bác đã gửi lại
Uỷ ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô 5.000 rúp và nói đã được Nhà nước
Liên Xô lo chu đáo rồi, không tiêu gì đến số tiền đó
- Trong hàng ngàn hàng vạn bức ảnh thước phim để lại nhưng tuyệt nhiên
không có 1 bức ảnh nào, thước phim nào Bác chụp với những người thân yêu
ruột thịt của mình.
3. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về nói đi đôi với làm
3.1. Về nói đi đôi với làm và sự cần thiết phải nói đi đôi với làm
- Nói đi đôi với làm là nguyên tắc đầu tiên trong ba nguyên tắc đạo
đức cách mạng theo quan niệm của Hồ Chí Minh: nói thì phải làm, xây đi cùng
với chống và tu dưỡng đạo đức suốt đời. Trong bài giảng "Tư cách một người
cách mệnh", Bác viết:
"Tự mình phải:
Cần kiệm.
Hòa mà không tư.
C quyt sa li mỡnh.
Cn thn m khụng nhỳt nhỏt.
Hay hi.
Nhn ni (chu khú).
Hay nghiờn cu, xem xột.
V cụng vong t.
Khụng hiu danh, khụng kiờu ngo.
Núi thỡ phi lm". . .
Núi thỡ phi lm l th hin s thng nht gia lý lun v
thc tin, t tng v hnh ng, nhn thc v vic lm. i vi mi ngi

+ Chuyện chiếc quần ka ki xuống gấu, chiếc quạt giấy dùng trong 10
năm
- Tiết kiệm tiêu dùng cho cá nhân, để tặng cho cán bộ, chiến sĩ, nhân dân.
+ Chuyện chiếc áo trấn thủ, chiếc áo len mang đi đấu giá do Hội mùa
đông chiến sĩ tổ chức.
+ Chuyện Bác tặng cho các chiến sĩ bộ đội phòng không miền Bắc toàn
bộ tiền tiết kiệm trị giá 60 lạng vàng.
- Tiết kiệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện một lối sống vì mọi ngời,
mang dấu ấn của truyền thống ca dõn tc, ca phật giáo, nho giáo, luôn luôn
thanh cao, dành cho mình rất ít, còn lại dành cho đời, cho tt c mi ngi,
khụng quờn khụng sút 1 ai, cú chng ch b quờn mỡnh. C cuc i rt thanh
cao khụng gn chỳt riờng t
Quờn mỡnh i ngi khụng lm phin ai tt c.
Dộp 1 ụi, ỏo qun vi b.
Ch cú trỏi tim l tt c gia ti. ( Ch Lan Viờn)
- Nh nh non cao t du mỡnh,
Trong rng xanh lỏ ghột h vinh ( T Hu)
- Bỏc tỡnh thng cho chỳng con ( T Hu)
* Liờn h: Nho gia xng "tu thõn, t gia, tr quc, bỡnh thiờn
h", trong ú tu thõn l t qun lý chớnh mỡnh- l cn bn ca mi hot
ng qun lý. Theo Khng T, ch cú th qun lý c bn thõn mỡnh mi
qun lý c ngi khỏc, mi qun lý c quc gia, mi qun lý c
dõn chỳng. ễng lý lun rng: Thõn mỡnh m c chớnh, thỡ khụng cn ra
lnh, dõn cng nghe theo; thõn mt khi ó khụng chớnh, cú ra lnh, cng
khụng ai theo
- Theo t tng H Chớ Minh, v bn cht, núi i ụi vi lm khụng ch
l nguyờn tc o c, l sng, phng chõm hot ng m cũn l biu hin sinh
động cụ thể của việc quán triệt sâu sắc nguyên tắc thống nhất giữa lý luận với
thực tiễn, giữa suy nghĩ và hành động, giữa tư tưởng đạo đức và hành vi đạo đức
của mỗi người.

công việc, nhiệm vụ cụ thể. Khi nói phải gắn với công việc, nhiệm vụ cụ thể,
không chung chung, đại khái dẫn đến nói chung, ai cũng nói được, nghe thì hay,
nhưng không biết thực hiện thế nào. Nói đi đôi với làm yêu cầu phải đi sâu đi
sát, kiểm tra đôn đốc kết quả của việc thực hiện những công việc đã đề ra, không
thể làm theo lối quan liêu, như cách “Tỉnh gửi giấy về huyện, huyện gửi giấy về
xã. Giấy không thể che rét cho trâu bò được”.
c) Không được hứa mà không làm
Lời hứa chỉ có giá trị khi đi liền với việc làm cụ thể. “Làm” ở đây chính là
hành động, là hoạt động thực tiễn, là tổ chức thực hiện, đưa chủ trương, đường
lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, từ việc nhỏ
đến việc lớn mang ý nghĩa thiết thực. Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ, đảng viên đã
nói thì phải làm, “Nói ít, bắt đầu bằng hành động”; “Tốt nhất là miệng nói, tay
làm, làm gương cho người khác bắt chước”.
Đối với Đảng ta, Hồ Chí Minh yêu cầu “Đảng phải luôn luôn xét lại
những nghị quyết và những chỉ thị của mình đã thi hành thế nào. Nếu không vậy
thì những nghị quyết và chỉ thị đó sẽ hóa ra lời nói suông mà còn hại đến lòng
tin cậy của nhân dân đối với Đảng”.
Hồ Chí Minh cho rằng, với trình độ giác ngộ và dân trí ngày càng cao,
không phải cứ nghe cán bộ nói là quần chúng sẽ làm theo mà họ xem việc cán
bộ làm. Cán bộ, đảng viên “cần phải óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng
nói, tay làm. Chứ không phải chỉ nói suông, chỉ ngồi viết mệnh lệnh phải thật
thà nhúng tay vào việc”.
*4.3. Tấm gương của Bác về “nói đi đôi với làm”
- Nói đi đôi với làm là một trong những phẩm chất sáng ngời của Chủ tịch
Hồ Chí Minh cho mọi thế hệ người Việt Nam học tập và làm theo. Theo các nhà
nghiên cứu, toàn bộ cuộc đời Hồ Chí Minh thực hành năm nội dung căn cốt
nhất: Thực hành lý luận; thực hành dân chủ; thực hành dân vận; thực hành đại
đoàn kết; thực hành đạo đức cách mạng và đạo đức làm người. Thực hành nghĩa
là nói thống nhất với làm, chú trọng làm, nói ít làm nhiều.
Hồ Chí Minh thường nhắc nhở: Nói cái gì phải cho dân tin - nói và làm