Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa Thành Công - Thành Công Study
Địa chỉ đăng ký: Số 6, Lô A1, Tiểu khu Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 86 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội (gần trường Tiểu học Tân Mai)
Cơ sở 3: Số 45 Thi Sách, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 1
CHUYÊN ĐỀ 3: VĂN THUYẾT MINH
HỆ THỐNG LÍ THUYẾT
A. Tóm tắt kiến thức cơ bản:
1. Khái niệm: Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong
đời sống nhằm cung cấp tri thức về: đặc điểm, tính chất, nguyên nhân… của
các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới
thiệu, giải thích.
2. Yêu cầu:
- Tri thức trong văn bản thuyết minh phải khách quan, xác thực, hữu
ích cho mọi người.
- Văn thuyết minh cần trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ, hấp dẫn.
3. Sự khác nhau giữa văn miêu tả và văn thuyết minh:
Văn miêu tả
Văn thuyết minh
+ Có hư cấu tưởng tượng, không nhất
thiết phải trung thành với sự vật, đối
tượng….
+ Dùng nhiều so sánh, liên tưởng.
+ Mang nhiều cảm xúc chủ quan của
người viết.
+ ít dùng số liệu cụ thể.
VD: “Những đám mây trắng như

VD: Giun đất là động vật có đốt, gồm khoảng 2500 loài, chuyên sống ở vùng
đất ẩm.
2. Phƣơng pháp liệt kê:
VD: Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con người: thân cây làm
máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa già làm chõ đồ xôi,
nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm…
3. Phƣơng pháp nêu ví dụ:
VD: Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những
người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái
phạm phạt 500 đô la).
4. Phƣơng pháp dùng số liệu:
VD: Một tượng phật ở Nhạc Sơn, Tứ Xuyên, Trung Quốc, cao 71m, vai rộng
24m, trên mu bàn chân tượng có thể đỗ 20 chiếc xe con”.
5. Phƣơng pháp so sánh:
VD: Biển Thái Bình Dương chiếm một diện tích lớn bằng ba đại dương khác
cộng lại và lớn gấp 14 lần diện tích biển Bắc Băng Dương là đại dương bé
nhất.
6. Phƣơng pháp phân loại, phân tích:
VD: Muốn thuyết minh về một thành phố, có thể đi từng mặt: vị trí địa lý, khí
hậu, dân số, lịch sử, con người, sản vật…
5. Cách làm bài văn thuyết minh:

Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa Thành Công - Thành Công Study
Địa chỉ đăng ký: Số 6, Lô A1, Tiểu khu Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 86 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội (gần trường Tiểu học Tân Mai)
Cơ sở 3: Số 45 Thi Sách, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 3

Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 4
của hoa thơm, trái ngọt và những làn điệu dân ca đặc sắc: Then, Sli, Lượn
của các dân tộc Tày, Nùng, Dao.
+ Viết phần thân bài:
Phần này thường gồm một số đoạn văn được liên kết với nhau thành một
hệ thống nhằm giải đáp một số yêu cầu của đề bài.
Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh nên tuân thủ theo thứ tự cấu tạo
của sự vật, theo thứ tự nhận thức (từ tổng thể đến bộ phận, từ ngoài vào
trong, từ xa đến gần), theo thứ tự diễn biến sự việc trong một thời gian trước-
sau; hay theo thứ tự chính phụ: cái chính nói trước, cái phụ nói sau.
+ Viết phần kết bài:
Phần kết bài có thể nhấn mạnh một lần nữa đặc sắc của đối tượng giới
thiệu-thuyết minh hoặc nêu một lời mời, một kiến nghị, hoặc một ấn tượng
mạnh mẽ nhất về đối tượng đó.
Ví dụ 1: Hiện tại và tương lai, Chiêm Hoá là một điểm du lịch thu hút
rất nhiều khách tham quan. Hãy đến với Chiêm Hoá để dự hội Lồng Tông tổ
chức vào ngày mùng 8 tháng giêng hàng năm, thăm đền Bách Thần, đền
Đầm Hồng. Vào mùa hè các bạn có thể đi du ngoạn thác Bản Ba và đặc biệt
chúng ta sẽ được thăm khu di tích lịch sử Kim Bình. Chúng ta sẽ thấy Chiêm
Hoá đẹp biết nhường nào.
B. Các dạng đề:
1. Dạng đề 2 hoặc 3 điểm
Nhận biết yếu tố thuyết minh trong bài ca dao sau:
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh, bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng, bông trắng, lá xanh


là:
- Nêu một định nghĩa chung về thể thơ
- Nêu các đặc điểm của thể thơ:

Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa Thành Công - Thành Công Study
Địa chỉ đăng ký: Số 6, Lô A1, Tiểu khu Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 86 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội (gần trường Tiểu học Tân Mai)
Cơ sở 3: Số 45 Thi Sách, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 6
+ Số câu, chữ.
+ Quy luật bằng trắc.
+ Cách gieo vần.
+ Cách ngắt nhịp.
+ Cảm nhận về vẻ đẹp, nhạc điệu của thể thơ.
*Khi đối tượng thuyết minh là một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, thì
nội dung thuyết minh thường là:
- Vị trí địa lí.
- Những cảnh quan làm nên vẻ đẹp đặc sắc của đối tượng.
- Những truyền thống lịch sử, văn hoá gắn liền với đối tượng.
- Cách thưởng ngoạn đối tượng.
*Khi đối tượng thuyết minh là một danh nhân văn hoá thì các nội dung
thuyết minh thường là:
- Hoàn cảnh xã hội.
- Thân thế và sự nghiệp.
- Đánh giá xã hội về danh nhân.
Lưu ý: Trong các phần trên, phần thân thế, sự nghiệp chiếm vai trò chủ
yếu, có dung lượng lớn nhất trong bài viết.

* Đề 1. Em hãy viết đoạn văn giới thiệu về thân thế và sự nghiệp của nhà
văn Nam Cao.
C. Bài tập về nhà: (Dạng đề 5 hoặc 7 điểm)
- Viết hoàn chỉnh bài văn cho một trong các đề bài sau:
* Đề 1. Thuyết minh về cái phích nước.
* Đề 2: Giới thiệu về một danh lam, thắng cảnh ở địa phương em.
* Đề 3. Giới thiệu về di tích lịch sử, văn hoá của địa phương.

CHUYÊN ĐỀ 4
VĂN BẢN HÀNH CHÍNH CÔNG VỤ

Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa Thành Công - Thành Công Study
Địa chỉ đăng ký: Số 6, Lô A1, Tiểu khu Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 86 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội (gần trường Tiểu học Tân Mai)
Cơ sở 3: Số 45 Thi Sách, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 8
Hệ thống kiến thức:
1. Cách viết đơn theo mẫu và không theo mẫu
2. Khái niệm về văn bản hành chính, mục đích, nội dung, yêu cầu và
các loại văn bản hành chính thường gặp trong cuộc sống. Cụ thể là:
- Nắm được đặc điểm của văn bản đề nghị, văn bản báo cáo.
- Hiểu tình huống cần viết văn bản đề nghị, văn bản báo cáo, nhận ra
những sai sót thường gặp khi viết văn bản đề nghị, báo cáo.
3. Nắm được đặc điểm của văn bản tường trình: Mục đích, yêu cầu, nội
dung và cách làm loại văn bản này. Thông qua luyện tập biết ứng dụng cách
làm văn bản tường trình vào các tình huống cụ thể.
4. Phân tích được các yêu cầu của biên bản, liệt kê được các loại biên bản

D- Một số HS vi phạm khuyết điểm làm mất điểm thi đua của lớp.
Đ- Do sơ xuất, em bị mất giấy chứng nhận Tiểu học.
b. Đề nghị:
Bài tập: Trong 2 tình huống sau, cần sử dụng văn bản hành chính
nào? Từ hai tình huống hãy so sánh điểm giống và khác nhau giữa các loại
văn bản hành chính đó?
A. Do có việc đột xuất không thể tham gia buổi hoạt động ngoài giờ lên
lớp được.
B. Có một vở chèo rất hay, liên quan đến tác phẩm đang học cả lớp cần đi
xem tập thể.
2. Dạng đề 5 hoặc 7 điểm
Đề bài: Em hãy viết đơn xin miễn (giảm) học phí?
C - Bài tập về nhà: (dạng đề 5 hoặc 7 điểm)
Đề bài: Em hãy viết một lá đơn xin nghỉ học

Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa Thành Công - Thành Công Study
Địa chỉ đăng ký: Số 6, Lô A1, Tiểu khu Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 86 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội (gần trường Tiểu học Tân Mai)
Cơ sở 3: Số 45 Thi Sách, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 10

VĂN BẢN HÀNH CHÍNH CÔNG VỤ: BÁO CÁO, TƢỜNG TRÌNH
A. Tóm tắt kiến thức cơ bản:
1. Báo cáo: Là văn bản trình bày về tình hình, sự việc và các kết quả đạt được
của một cá nhân hay tập một tập thể.
2. Tường trình: Là văn bản trình bày thiệt hại hay mức độ trách nhiệm của
người tường trình trong các sự việc xảy ra gây hậu quả cần phải xem xét.

luật hoặc chính sách Nhà nước.
- Biên bản phải ghi chép các sự việc, hiện tượng kịp thời tại chỗ với
đầy đủ mọi chi tiết, mọi tình tiết khách quan.
- Ghi chép trung thực, đầy đủ. Lời văn ngắn gọn chính xác.
2. Hợp đồng: Là văn bản phản ánh sự thoả thuận giữa các cá nhân hoặc
giữa các đơn vị cơ quan, tập thể. Hợp đồng là cơ sở pháp lý để các bên tham
gia ký kết ràng buộc lẫn nhau, có trách nhiệm thực hiện các điều khoản đã
ghi nhằm đảm bảo cho công việc thu được kết quả, tránh thiệt hại cho các bên
tham gia.
B – Các dạng đề:
1. Dạng đề 2 hoặc 3 điểm
a. Biên bản:
Viết phần mở đầu biên bản bàn giao nhiệm vụ trực tuần của chi đội em cho
chi đội bạn.
b. Hợp đồng:
Bản hợp đồng gồm những nội dung nào? Trình tự sắp xếp ra sao?
2. Dạng đề 5 hoặc 7 điểm

Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa Thành Công - Thành Công Study
Địa chỉ đăng ký: Số 6, Lô A1, Tiểu khu Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Cơ sở 2: Số 86 Tân Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội (gần trường Tiểu học Tân Mai)
Cơ sở 3: Số 45 Thi Sách, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Điện thoại: 04.6680.7124 - Hotline: 0983.398.619 – 0978.288.562
Website: tanmaistudy.weebly.com - Email: [email protected]

Văn thuyết minh – Ôn thi vào lớp 10 Trang 12
Đề bài: Em hãy ghi lại biên bản bàn giao nhiệm vụ trực tuần của chi đội em
cho chi đội bạn?
C. Bài tập về nhà: (dạng đề 5 hoặc 7 điểm)
Đề bài: Gia đình em cho thuê phòng trọ. Em giúp mẹ làm hợp đồng cho