BÁO CÁO
MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ AN TOÀN THỰC PHẨM TRONG
HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU MẶT HÀNG RAU QUẢ CỦA VIỆT NAM
MỤC LỤC
1
Lời nói đầu
Kiểm soát chất lượng, tính an toàn của thực phẩm nhập khẩu, trong đó có
rau quả nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng trong nước là đặc biệt quan trọng.
Song song với đó, hiện nay việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong xuất khẩu mặt
hàng rau quả cũng hết sức cần thiết, do đó là điều kiện sống còn cho sự tăng trưởng
bền vững của xuất khẩu rau quả Việt Nam; cải thiện thu nhập của người sản xuất
và góp phần bảo vệ môi trường . Việc đảm bảo an toàn thực phẩm đối với mặt hàng
xuất khẩu rau quả không thể chỉ thực hiện ở phần ngọn tức là công tác quản lý xuất
khẩu, mà cần xuất phát từ phần gốc, tức là hoạt động sản xuất của từ từng doanh
nghiệp đến các hộ sản xuất rau quả phục vụ xuất khẩu…
Trong khuôn khổ bài viết về: “Một số vấn đề về an toàn thực phẩm trong hoạt
động xuất khẩu mặt hàng rau quả”, người viết tập trung vào các vấn đề sau đây
- Điểm lại những nét chính trong xuất khẩu mặt hàng rau quả của Việt
Nam trong những năm gần đây
- Tính cần thiết của việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong xuất khẩu mặt
hàng rau quả của Việt Nam
- Những khó khăn và hướng giải quyết trong công tác giám sát an toàn thực
phẩm trong quản lý xuất khẩu mặt rau quả của Việt Nam
1. Một vài nét về tình hình xuất khẩu mặt hàng rau quả của Việt Nam trong
những năm gần đây
1.1. Tình hình xuất khẩu
Hiện Việt Nam đứng thứ 5 châu Á về sản lượng rau quả, trái cây. Đến nay, sản
phẩm rau quả, trái cây của Việt Nam đã có mặt tại trên 50 quốc gia trên thế giới.
2
Theo tính toán từ số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, từ năm 2003 đến nay,
kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đã gia tăng đáng kể, từ khoảng 151 triệu

2001 330,3 55,0 15.029,0 2,2
2002 200,0 -39,4 16.706,1 1,2
2003 151,5 -24,3 20.149,3 0,8
2004 179,0 18,2 26.485,0 0,7
2005 235,0 31,3 32.447,1 0,7
2006 259,0 10,2 39.826,2 0,7
2007 305,6 18,0 48.561,4 0,6
2008 396,0 29,6 62.906,0 0,6
2009 438,0 10,6 56.600,0 0,8
2010 460,2 5,1 72.236,6 0,6
2011 622,5 35,3 96.905,6 0,6
4 tháng 2012 204,9 37.760,4 0,5
Nguồn: Tính toán từ số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan
1.2. Những thuận lợi, khó khăn
1.2.1. Thuận lợi
- Việt Nam có nhiều mặt hàng rau quả nhiệt đới đặc trưng, có hương vị ngon
vượt trội so với rau quả từ các thị trường khác, ví dụ như chuối, thanh long,
chôm chôm…
- Các mặt hàng rau quả đa dạng, đáp ứng nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng
nhiều nơi trên thế giới. Do đặc tính khí hậu nhiệt đới, thổ nhưỡng tốt nên các
mặt hàng rau quả của Việt Nam đa dạng, cho thu hoạch mùa nào thức đấy,
đáp ứng nhu cầu quanh năm của người tiêu dùng trên thế giới.
4
- Nhu cầu tiêu thụ rau quả của thế giới trong xu hướng gia tăng
1
. Xu thế ăn
kiêng hoặc tăng lượng rau trong khẩu phần ăn nhằm kéo dài tuổi thọ, hạn chế
các bệnh do ăn nhiều đạm đã dẫn đến việc nhập khẩu các loại rau tăng tại
nhiều thị trường. Ví dụ, tại thị trường Nhật Bản, ngay cả những loại rau trước
đây ít được nhập khẩu như: rau diếp, tỏi tây, hành tăm, salát, củ cải và một số

có một số ít doanh nghiệp lớn và các siêu thị có biện pháp bảo quản rau quả
ở nhiệt độ lạnh. Hầu hết các doanh nghiệp hoặc hợp tác xã không có đủ vốn
để đầu tư hệ thống hệ thống bảo quản sau thu hoạch. Khi có đầu mối xuất
khẩu họ thường phải qua một công ty trung gian làm công việc vận chuyển,
thủ tục hải quan, thủ tục xuất khẩu. Do rau quả phải gom từ nhiều nguồn,
thời gian thu hái khác nhau, kích cỡ cũng không đồng nên thường không đáp
ứng hoàn toàn các yêu cầu mà các đối tác nhập khẩu đưa ra.
2. Tính cấp thiết của việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong xuất khẩu mặt
hàng rau quả của Việt Nam
2.1. Tính cấp thiết của việc đảm bảo an toàn thực phẩm trong xuất khẩu
mặt hàng rau quả
Vấn đề an toàn thực phẩm đối với hàng nhập khẩu đang ngày được coi trọng tại
nhiều nước trên thế giới, từ các nước phát triển cho đến các nước đang phát triển như
Trung Quốc.
Đối với các thị trường phát triển và khó tính, với các qui định rất chặt chẽ về bảo
vệ quyền lợi người tiêu dùng, các hàng rào kỹ thuật được dựng lên với các tiêu chuẩn
ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm đối với hàng hóa nhập khẩu, trong đó có rau
6
quả. Ví dụ, Nhật Bản
2
chỉ cho phép nhập vào nước này những loại thực phẩm đảm bảo
các qui định về VSATTP. Những loại thực phẩm không được phép nhập vào Nhật Bản
bao gồm: thực phẩm chứa các thành phần độc tố hoặc có hại, hoặc bị nghi vấn có chứa
độc tố; thực phẩm bị thối rữa hoặc hư hỏng; thực phẩm không đáp ứng được tiêu chuẩn
và đặc điểm kỹ thuật trong quá trình chế biến, công thức hoặc nguyên liệu chế biến;
thực phẩm sử dụng chất phụ gia quá mức cho phép; thực phẩm không kèm theo các
chứng từ chứng minh. Một số mặt hàng thực phẩm còn phải đáp ứng đầy đủ các quy
định kiểm tra nghiêm ngặt khác mới được nhập vào Nhật Bản như: không chứa các côn
trùng gây bệnh hoặc có hại tới sức khỏe con người có trong thịt và cá tươi, các sản
phẩm thịt chế biến như hamberger, xúc xích…, trái cây, rau quả hoặc ngũ cốc. Khi tiêu