Chapter7.1: Primary Health Care, Preventive Medicine and National Health Target Programs
Chương 7: Cung ứng dịch vụ y tế
1
7.1 Chăm sóc sức khỏe ban đầu, Y tế dự phòng và các
Chương trình mục tiêu y tế quốc gia
7.1.1 Cập nhật những chính sách chủ yếu
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thông qua
Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020, nêu rõ 12 định hướng phát triển kinh tế xã
hội, đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, nhằm tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp
hóa, hiện đại hóa, “phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo
hướng hiện đại”[1].Chiến lược đã đề cập đến việc “Phát triển mạnh sự nghiệp y tế, nâng cao
chất lượng công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân”,trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ của y tế dự
phòng và nâng cao sức khỏe nhân dân. Cụ thể là:
 Hoàn chỉnh mô hình tổ chức và củng cố mạng lưới y tế cơ sở. Nâng cao năng lực của
trạm y tế xã, hoàn thành xây dựng bệnh viện tuyến huyện, nâng cấp bệnh viện tuyến
tỉnh và tuyến trung ương.
 Phát triển mạnh y tế dự phòng, không để xảy ra dịch bệnh lớn. Tiếp tục kiềm chế và
giảm mạnh lây nhiễm HIV. Tiếp tục giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng. Nâng cao chất
lượng và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.
Quốc hội đã thông qua Luật vệ sinh An toàn thực phẩm ngày 17/6/2010 (có hiệu lực thi
hành từ ngày 1/7/2011).
Chính phủ ra Quyết định 2331/QĐ-TTg,ngày 20/12/2010,“Ban hành Danh mục các
Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2011”, gồm 15 Chương trình.Trong số các chương trình
do Bộ Y tế chủ trì, có 4 chương trình, dự ánliên quan y tế dự phòng, gồm i) Dự án Vệ sinh
nông thôn trong Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn;
ii) Chương trình Mục tiêu Quốc gia Y tế, iii) Chương trình mục tiêu Quốc gia vệ sinh An toàn
thực phẩm; iv) Chương trình Mục tiêu Quốc gia phòng, chống HIV/AIDS. Thủ tướng Chính
phủ đã phê duyệt Chương trình quốc gia về an toàn lao động, vệ sinh lao động giai đoạn 2011-
2015 (Quyết định số 2281/QĐ-TTg, ngày 10/12/2011).
Bộ Y tế đang khẩn trương trình Chính phủ các văn bản quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm và đã dự thảo Chiến lược An toàn thực

nguy cơ đối với sức khỏe do môi trường, lối sống; iii) Phát triển mạnh y tế dự phòng, hoàn
chỉnh mô hình tổ chức và củng cố mạng lưới y tế cơ sở.
Tăng cường công tác giáo dục truyền thông giáo dục sức khỏe
Kết quả đạt được
Một số can thiệp được thực hiện để nâng cao nhận thức của người dân và cán bộ lãnh
đạo cộng đồng, các cấp chính quyền về phòng bệnh, phòng dịch, bảo vệ sức khỏe, vệ sinh môi
trường, xây dựng lối sống lành mạnh. Một số kênh thông tin mới, đặc biệt qua mạng internet,
đã được sử dụng, trong đó khu vực tư nhân đã đóng góp đáng kể nâng cao sự sẵn có thông tin
về sức khỏe trên internet.
Cục Y tế dự phòng đã phối hợp với Đài truyền hình Việt Nam, Đài Phát thanh và
Truyền hình Hà Nội, Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng các thông điệp truyền
thông về phòng bệnh và công tác phòng chống dịch.
Cục Vệ sinh An toàn thực phẩm đã triển khai Tháng hành động vì chất lượng ATVSTP
năm 2010 và 2011, và phối hợp với đài truyền hình, đài phát thanh cũng như báo chí để phổ
biến rộng rãi các thông điệp về an toàn thực phẩm.
Việc ưu tiên về thời điểm, thời lượng phát sóng trên đài phát thanh, đài truyền hình;
dung lượng và vị trí đăng trên báo in, báo điện tử đối với thông tin, giáo dục, truyền thông về
phòng, chống HIV/AIDS được đề ra trong Thông tư liên tịch 20/2010/TT-BTTTT-BYT.Sáu
thángđầu năm 2011 hoạtđộng truyền thông trực tiếp về thay đổi hành vi nguy cơ lây nhiễm
HIV đượcđẩy mạnh, tăng 17% (hơn 1 triệu lượt/người) sốđối tượngđược tiếp cận so với 6
thángđầu năm 2010, đưa tổng số lượt ngườiđược truyền thông trực tiếp phòng chống lây nhiễm
HIV/AIDS trong cả nước lên gần 7 triệu người (gần 400 ngàn lượt người thuộc nhóm nghiện
chích ma tuý).
Mạng lưới y tế thôn bản được củng cố trong dự án Tăng cường năng lực hệ thống y tế
cơ sở cho một số tỉnh trọng điểm giai đoạn 1, 2007-2011 do GAVI tài trợ, trong đó có sự nâng
cao đáng kể trong khả năng tuyên truyền tại cộng đồng.
Bộ Y tế đã xây dựng kế hoạch hoạt động năm 2011 của Chuơng trình Làng Văn hóa
sức khỏe.
Khó khăn, hạn chế
3

chống dịch bệnh mùa hè.
Hỗ trợ kỹ thuật và tài chính từ một số tổ chức quốc tế (ADB, WHO, USAID, Quỹ
Rockefeller) đã giúp tăng cường các hoạt động kiểm dịch trong vùng.
Khó khăn, hạn chế
Điều phối và chia sẻ thông tin giữa lĩnh vực y tế dự phòng và khám chữa bệnh, và giữa
ngành y tế với các ngành khác còn yếu.
Một số địa phương thiếu cán bộ y tế dự phòng để thực hiện các điều tra dịch tễ, đặc
biệt là đội lưu động. Khó tuyển chọn cán bộ y tế dự phòng mới và nhiều cán bộ y tế dự phòng
có kinh nghiệm đang gần đến tuổi về hưu.Hệ thống nhân lực y tế dự phòng chưa được đào tạo
đầy đủ. Nhân viên y tế thôn bản ở những khu vực thành thị (thị trấn, thị xã và phường) chưa
nhận được phụ cấp để hoạt động, nên không được động viên đầy đủ để tham gia tích cực giám
sát dịch bệnh so với những nhân viên y tế thôn bản làm việc tại nông thôn có nhận phụ cấp.
4
Chapter7.1: Primary Health Care, Preventive Medicine and National Health Target Programs
Một số bệnh lây nhiễm chủng mới gây chết người như E. Coli và cúm A(H1N1) và sự
gia tăng tử vong do bệnh rubella và bệnh tay-chân-miêng tạo ra thách thức mới cho mạng lưới
y tế dự phòng do khó dự báo tiên lượng dịch.
Phòng chống bệnh lao, phong, sốt rét, sốt xuất huyết, tiêm chủng mở rộng, HIV/AIDS
Kết quả đạt được
Sự gia tăng số người mắc mới HIV/AIDS đã bắt đầu chững lại: năm 2010 có 13 815
bệnh nhân mới so với 15 713 bệnh nhân mới năm 2009[1; 2]. Sáu tháng đầu năm 2011 số
người mới nhiễm HIV, số bệnh nhân và số chếtđều thấp hơn 6 thángđầu năm 2010. Đây là kết
quả thực hiện hiệu quả các chính sách và chiến lược phòng, chống HIV/AIDS. Cục Phòng,
chống HIV/AIDS đang xây dựng các chiến lược mới và sẽ có Chương trình mục tiêu quốc gia
riêng để phòng, chống HIV/AIDS trong giai đoạn 2011-2015 (2331/2010/QĐ-TTg). Thực hiện
thí điểm điều trị thay thế nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc methadone được đánh
giá hiệu quả và sẽ được mở rộng áp dụng toàn quốc (Thông báo số 119/2010/TB-VPCP). Một
số quy định mới được ban hành, như Thông tư số 01/2010/TT-BYT quy định trách nhiệm, trình
tự thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính; Thông tư 09/2011/TT-BYT hướng dẫn điều
kiện và phạm vi chuyên môn của cơ sở y tế điều trị bằng thuốc kháng HIV. Các hoạt động