Tài li
ệ
u Khóa h
ọ
c
Chuyên đ
ề

Ngh
ị

lu
ậ
n xã h
ộ
i

-

Th
ầ
y
Ph
ạ
m H
ữ
u Cư
ờ
ng
thống nhất, chặt chẽ; lí lẽ sắc sảo, thông minh; dẫn chứng chính xác, chân thực, giàu sức thuyết phục.
c. Sự kết hợp giữa lí lẽ và tình cảm
Văn nghị luận nói chung là sản phẩm của tư duy lô gích, suy lí, vì thế ý tứ phải rõ ràng, lập luận
phải chặt chẽ, văn phong phải sáng sủa, bảo đảm độ chính xác, giàu sức thuyết phục, Tuy nhiên, nói như
thế không có nghĩa là văn nghị luận chỉ trình bày vấn đề một cách khô khan, trừu tượng, từ chối mọi cảm
xúc và hình ảnh. Trái lại muốn tăng thêm sức thuyết phục, bên cạnh việc "gõ" vào lí trí, bài văn nghị luận
cần tác động mạnh mẽ vào tình cảm của người đọc. Muốn thế người viết văn nghị luận cần phải có tình
cảm, cảm xúc cao độ. Ngôn ngữ văn nghị luận cũng cần phải hấp dẫn, lôi cuốn bằng các từ ngữ giàu hình
ảnh và có sức biểu cảm cao.

Tài li
ệ
u Khóa h
ọ
c
Chuyên đ
ề

Ngh
ị

lu
ậ
n xã h
ộ
i

-

Th

xã hội mà nhà văn đặt ra trong tác phẩm văn học.
2. NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG KHI LÀM CÁC KIỂU BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
a. Các kiểu bài này đều nằm ở Câu II, 3 điểm, PHẦN CHUNG CHO TẤT CẢ THÍ SINH, trong Đề
thi Đại học - Cao đẳng và Tốt nghiệp hiện hành. Loại đề này yêu cầu thí sinh vận dụng kiến thức xã hội và
đời sống để viết bài nghị luận xã hội.
b. Đề thi giới hạn cụ thể dung lượng bài nghị luận xã hội: ngắn gọn (không quá 600 từ đối với kì thi
ĐH,CĐ và không quá 400 từ đối với kì thi Tốt nghiệp PT).
c. Người viết cần nêu và phân tích các hiện tượng đời sống có liên quan để làm sáng tỏ quan điểm và
sự đánh giá của mình.
d. Khi làm bài, cần nêu và phân tích các dẫn chứng trong lịch sử, trong đời sống. Cũng có thể lấy dẫn
chứng văn học nhưng cần có mức độ (không nên quá 30%) để tránh lạc sang bài nghị luận văn học.
e. Thí sinh thi ĐH nên làm câu này trong vòng 54 phút, thí sinh thi TN nên làm câu này trong vòng
45 phút.
g. Bài làm nên có mở và kết bài, nên viết thành một bài văn hoàn chỉnh.
h. Đề thi ĐH,CĐ chỉ rơi vào 2 kiểu bài nghị luận xã hội:
● Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí
● Nghị luận về một hiện tượng đời sống.
III. PHƯƠNG PHÁP LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ
MỞ BÀI
- Dẫn dắt, giới thiệu tư tưởng, đạo lí cần bàn luận.
- Mở ra hướng giải quyết vấn đề.
Tài li
ệ
u Khóa h
ọ
c
Chuyên đ
ề

Ngh

THÂN BÀI
1. Giải thích tư tưởng, đạo lí cần bàn luận: 0,5 điểm
Khi giải thích cần lưu ý:
- Bám sát tư tưởng đạo lí mà đề yêu cầu, tránh suy diễn chủ quan, tuỳ tiện.
- Chỉ giải thích những từ ngữ, hình ảnh còn ẩn ý hoặc chưa rõ nghĩa.
- Phải đi từ yếu tố nhỏ đến yếu tố lớn: giải thích từ ngữ, hình ảnh trước, rồi mới khái quát ý nghĩa của
toàn bộ tư tưởng đạo lí mà đề yêu cầu.
2. Bàn luận tư tưởng đạo lí mà đề yêu cầu: 2,0 điểm
a. Bàn luận về mức độ đúng đắn, chính xác, sâu sắc của tư tưởng đạo lí mà đề yêu cầu:
Khi bàn luận nội dung này, cần lưu ý:
- Phân tích, chia tách tư tưởng đạo lí thành các khía cạnh để xem xét, đánh giá.
- Dùng lí lẽ, lập luận và dẫn chứng để chứng minh tính đúng đắn, đồng thời bác bỏ những biểu hiện
sai lệch có liên quan đến vấn đề tư tưởng, đạo lí được bàn luận.
- Khi bàn luận, đánh giá cần thận trọng, khách quan, có căn cứ vững chắc.
b. Bàn luận về mức độ đầy đủ, toàn diện của tư tưởng đạo lí mà đề yêu cầu:
Khi bàn luận nội dung này, cần lưu ý:
- Người viết nên tự đặt ra và trả lời các câu hỏi: Tư tưởng đạo lí ấy đã đầy đủ, toàn diện chưa? Có thể
bổ sung thêm điều gì?
- Người viết cần lật đi lật lại vấn đề, xem xét từ nhiều góc độ, nhiều quan hệ để đánh giá và bổ sung
cho hợp lí, chính xác.
- Người viết cần có bản lĩnh, lập trường tư tưởng vững vàng, cần có suy nghĩ riêng, dám đưa ra chính
kiến riêng, miễn là có lí, có tinh thần xây dựng và phù hợp đạo lí.
3. Rút ra bài học nhận thức và hành động trong cuộc sống: 0,5 điểm
Khi đưa ra bài học nhận thức và hành động, cần lưu ý:
- Bài học phải được rút ra từ chính tư tưởng đạo lí mà đề yêu cầu, phải hướng tới tuổi trẻ, phù hợp và
thiết thực với tuổi trẻ, tránh chung chung, trừu tượng.
- Nên rút ra 2 bài học, một về nhận thức, một về hành động.
- Bài học cần được nêu chân thành, giản dị, tránh hô khẩu hiệu, tránh hứa suông hứa hão.
KẾT BÀI
- Đánh giá ngắn gọn, khái quát về tư tưởng, đạo lí đã bàn luận.

ngVài nét về văn nghị luận xã hộ
i

Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Tổng đài tư vấn: 1900 58-58-12
- Trang | 4
-PHẦN III: TÀI LIỆU THAM KHẢO VỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
A. Một số đề văn nghị luận trong chương trình trung học của Mĩ :
1. Sự bất lợi của thực phẩm Mĩ đối với học sinh, sinh viên nước ngoài.
2. Tình trạng nhà tù: Sự trừng phạt hay cải tạo giáo dục?
3. Những hoạt dộng nhà trường sẽ làm tăng óc sáng tạo cho trẻ em trước tuổi đến trường.
4. Chì trong dầu hỏa: một dấu hiệu của tình trạng ô nhiễm.
5. Sự trôi nổi của dầu và mỡ trong nước: lợi và bất lợi?
6. Gây tổn thương trong bóng đá: có thể ngăn chặn được không?
7. Sức truyền tin rộng rãi của ti vi?
8. Chất các-bon và sức khỏe con người.
10. Những khó khăn của người Nhật khi nói tiếng Anh.
(Th.s Phạm Hữu Cường tổng hợp và dịch từ nguyên bản tiếng Anh trong sách Joy M. Reid, The
process of composition, Colorado State University, 1982)
B. Một số đề văn trung học của Cộng hoà liên bang Đức :
1. "Hãy nhận rõ bản thân anh". Câu cách ngôn ấy có ý nghĩa gì đối với bạn trẻ?
2. Người già và người trẻ khác nhau ở chỗ nào, vì sao như vậy ?
3. Anh-xtanh nói : "Tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức" . Anh (chị) có đồng ý với ý kiến đó
không?
4. “Cuộc sống rất buồn tẻ", nhiều bạn thanh niên nói như vậy, anh (chị) có những lời khuyên nào?

-

Th
ầ
y
Ph
ạ
m H
ữ
u Cư
ờ
ngVài nét về văn nghị luận xã hộ
i

Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Tổng đài tư vấn: 1900 58-58-12
- Trang | 5
-1. Đề thi tỉnh An Huy: Viết một bài với chủ đề “Hiểu cuộc sống, hiểu cha mẹ”.
2. Đề thi của Bắc Kinh: Viết một bài viết với tiêu đề “Một nét chấm phá về Bắc Kinh”.
3. Đề thi tỉnh Triết Giang: “Cuộc sống cần nghỉ ngơi, cuộc sống không ngơi nghỉ”. Em có suy nghĩ gì
về vấn đề này? Hãy viết bài viết không dưới 800 chữ với chủ đề này, có thể viết về một mặt cũng có thể viết
về cả hai mặt.
4. Đề thi của thành phố Thượng Hải: Hãy viết một bài viết với chủ đề “Tôi muốn nắm chặt tay bạn”.
5. Đề thi tỉnh Giang Tô: Lỗ Tấn nói, trước kia thế giới vốn không có đường, người đi nhiều nên đã
tạo ra đường. Cũng có người nói, thế giới vốn ngay từ đầu đã có đường, người đi nhiều nên đường bị mất

ề

Ngh
ị

lu
ậ
n xã h
ộ
i

-

Th
ầ
y
Ph
ạ
m H
ữ
u Cư
ờ
ngVài nét về văn nghị luận xã hộ
i

Hocmai.vn – Ngôi trường chung của học trò Việt Tổng đài tư vấn: 1900 58-58-12
- Trang | 6

17. Nhiều tác giả, Dám thành công, NXB Trẻ, 2008.
18. Nhiều tác giả, Nguyên lý của thành công, NXB Văn hóa thông tin, 2009.
19. Tủ sách Sống đẹp.
20. Nhiều tác giả, Người Trung quốc xấu xí
21. Nhiều tác giả, Phẩm chất và thói hư tật xấu của người Việt
Tài li
ệ
u Khóa h
ọ
c
Chuyên đ
ề

Ngh
ị

lu
ậ
n xã h
ộ
i

-

Th
ầ
y
Ph
ạ
m H