CÁC BÀI TẬP ĐIỂN HÌNH VỀ TÌM CÔNG THỨC PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ
A. Nhắc sơ qua về lí thuyết :
THIẾT LẬP CÔNG THỨC PHÂN TỬ CHẤT A có dạng C
x
H
y
O
z
N
t
CÁCH 1:
12 16 14
A
hchc C H O N
M x y z t
m m m m m
= = = =
CÁCH 2:
12 16 14
100 % % % %
A
M x y z t
C H O N
= = = =
CÁCH 3:
qua CT thực nghiệm (C
a
H
b
O
d

y y
C H x O xCO H O+ + → +
2 2 2
( )
4 2 2
o
t
x y z
y z y
C H O x O xCO H O+ + − → +
TÌM QUA CÔNG THỨC ĐƠN GIẢN
B1. PHÂN TÍCH NGUYÊN TỐ
Dùng định luật bảo toàn nguyên tố, bảo toàn khối lượng
A (C, H, O, N) + O
2

→
CO
2
+ H
2
O + N
2
Bảo toàn cacbon
)()(
2
AC CO AC
mnn
⇒=
Bảo toàn hiđro

22
)(
+=+
Khi chuyển hóa Nitơ thành NH
3
, rồi cho NH
3
tác dụng H
2
SO
4
thì nhớ phản ứng2NH
3
+ H
2
SO
4

→
(NH
4
)
2
SO
4
Định lượng CO
2
bằng phản ứng với kiềm phải chú ý bài toán CO
2
Định lượng nước bằng cách sử dụng các chất hút nước như:CuSO

3
PO
4
H
2
SO
4
đặc chuyển thành dung dịch có nồng độ loãng hơn.CaO hoặc kiềm KOH, NaOH đặc… Nếu dùng chất hút nước mang tính
bazơ thì khối lượng bình tăng là khối lượng của CO
2
và của H
2
O Nếu dùng chất mang tính axit hay trung tính (CaCl
2
, P
2
O
5
, H
2
SO
4
…) hấp thụ sản phẩm cháy thì khối lượng bình tănglên chỉ là khối lượng của H
2
O.B2. THIẾT LẬP CÔNG THỨC ĐƠN GIẢN
Sauk hi xác định số mol mỗi nguyên tố; xác định công thức đơn giản
Đặt công thức của A là C
x
H
y

DỰA VÀO KHỐI LƯỢNG MOL PHÂN TỬ (M
A
)
Khi biết M
A
ta có: (12a + b + 16c + 14d).n = M
A
Có thể tìm M
A
theo một trong những dấu hiệu sau nay
Dựa vào khối lượng riêng hay tỷ khối lơi chất khí.
Dựa công thức tính M
A
=
AA
mn
Dựa vào phương trình Menđeleep :
A AAA
m m R T P V
= n R T = . R T M = MPV
⇒
Dựa vào hệ quả của định luật Avogađro ( ở cùng một điều kiện về nhiệt độ và áp suất, tỉ lệ về thể tích khí hay hơi cũnglà tỉ lệ
về số mol).Khi đề cho V
A
= k.V
B

⇒ ⇒ ⇒
A B A
B A B AA B B

N
t
S
r
ta có :x : y : t : r =
3 1 7 8 :::1 2 1 1 4 3 2
= 0.25 : 1 : 0.5 : 0.25 = 1 : 4 : 2: 1 ( thường chia cho số nhỏ nhất 0.25 )

Công thức dơn giản nhất : (CH
4
N
2
S)
n
vì theo đề CTPT của A chỉ chưa 1 S nên CTPT A là CH
4
N
2
S
Câu 2 : Đốt cháy hoàn toàn a g một chất hữu cơ chứa C , H , Cl thu được 0,22g CO
2
, 0,09g H
2
O. Khi phân tích aghợp chất trên có mặt AgNO
3
thì thu được 1,435g AgCl . Xác định CTPT biết tỉ khối hơi của hợp chất so với NH
3
là5.
Giải : Gọi CTPT chất A là C
x


n= 1Vậy CTPT chất A là : CH
2
Cl
2
Câu 3 : Đốt cháy hoàn toàn a g chất A cần dùng 0,15 mol oxi , thu được 2,24 lít CO
2
(đkc) và 2,7g H
2
O . ĐịnhCTPT A.
Giải : Gọi CTPT chất A là C
x
H
y
O
z
( có thể có O hoặc không).

Đọc xong đề bài ta nên chú ý dữ kiện đề cho
cần dùng 0,15mol oxi
để

làm gì. Để xác định CTPT A ta phải tính bằng cách : m
A
+ m
O
= m
CO2
+ m
H2O

dư thấy bình nặng thêm 4,86g đồng thời có 9g kết tủa tạo thành . Xác định CTPT.
Giải : Vì là hidrocacbon nên chỉ có C
x
H
y
. khi đốt cháy C
x
H
y
nhất thiết phải tạo ra { CO
2
& H
2
O } lưu ý là cho toàn bộ 2sp này vào
Ca(OH)
2
dư
“
thấy bình nặng thêm 4,86g đồng thời có 9g kết tủa tạo thành“.
+
bình nặng thêm 4,86g : khối lượng bình nặng thêm = m {
CO
2
+ H
2
O }+
9g kết tủa tạo thành ( CaCO
3
) :
n

10
.
Câu 5 : Khi đốt 1 lít chất X cần 5 lít oxi thu được 3 lít CO2 , 4 lít hơi nước (thể tích các khí đo ở cùng điều kiện t
°
,p). Xác định CTPT của X.
Giải : Vì (
thể tích các khí đo ở cùng điều kiện t
°
, p)
nên ta có tỉ lệ về thể tích cũng chính là tỉ lệ về số mol.V
C
= 3 l i t ; V
H
= 8

V
O
= 0 vì V
O2
ban đầu = 5/2 = 10 lit = V
O2
sau phản ứng = 2* V
C
+ V
H

Công thức tổng quát : C
x
H
y

H
8
.
Câu 7 : A là chất hữu cơ chứa C, H, O có M = 74 đvC. Tìm CTPT A ?.
Giải : bài này thuộc dạng biện luận :+ Giả sử A chỉ có 1 O

C
x
H
y
có M = 74-16 = 58. Ta có : 12x + y = 58

y = 58 – 12x.Đk :
0 5 8 1 2 0 4 . 8 3
2 2 2 2 5 8 1 2 4
y x
x x y x
x x
> − > <
    + ≥ + ≥ − ≥   
. Vì x là số nguyên

x =4

CTPT C
4
H
10
O.+ Tương tự ta giả sử có 2 O, 3 O các bạn tự giải tiếpĐáp số : C
4

. ta có m
C
= 0.12 g ; m
H
= 2/75

x:y = (0.12/12) : ( 2/75 ) = 3/8 ( cùng chia cho 2/75)

CTPT A có dạng (C
3
H
8
)
n
O
z
. Vì m
O
vẫn chưa biết nên ta phải biện luận :Ta đã có M = 19*4 = 76 dvC

(12*3+8)n + 16z = 76

44n + 16z = 76.

44n < 76

n < 1.7

n =1 ( số nguyên )


2
O bằng 2 lần số mol O
2
tham gia phản ứng. Phân tử khối Y < 95. Tìm CTPT Y.
A. C
3
H
6
O
2
N B . C
2
H
7
O
2
N
2
C. C
2
H
7
O
2
N D . C
3
H
5
ON
2