Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
MỤC LỤC
SVTH:
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
MỞ ĐẦU
Con người dần dần nhận thức được tính trật tự và mối liên hệ có tính lặp lại của các
hiện tượng trong đời sống hằng ngày, từ đó hình thành nên khái niệm “quy luật”. Các quy
luật của tự nhiên, của xã hội cũng như của tư duy con người đều mang tính khách quan.
Con người không thể tạo ra hoặc tự ý xóa bỏ được quy luật mà chỉ nhận thức và vận dụng
nó trong thực tiễn.
Nước ta đang quá độ lêm CNXH, bỏ qua giai đoạn phát triển của CNTB, việc nhận
thức đúng đắn quy luật lượng chất sẽ có ý nghĩa rất lớn trong quá trình xây dựng đất
nước, hình thành và phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, thực hiện công cuộc
công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH – HĐH) đất nước.
Từ năm 2006 đến nay, nền kinh tế tăng trưởng hơn trước; văn hóa xã hội có nhiều
tiến bộ, đạt nhiều thành công trên con đường hội nhập: chính thức gia nhập tổ chức
thương mại thế giới (WTO), tổ chức thành công hội nghị cấp cao APEC, bình thường hóa
vĩnh viễn quan hệ thương mại(PNTR) với Hoa Kì, được đề cử là ứng viên duy nhất vào
vị trí không thường trực của HĐBA-LHQ. Những thành quả đã đạt được trong những
năm đổi mới càng minh chứng rõ hơn sự đúng đắn của con đường phát triển đất nước ta
theo ánh sáng của chủ nghĩa Mac Lenin, đồng thời khẳng định vai trò cuả chủ nghĩa Mac
Lenin với phép duy vật biện chứng. Đặc biệt đối với thế hệ trẻ hiện nay-thế hệ kế cận sẽ
tiếp tục con đường phát triển của đất nước, việc nghhiên cứu sâu sắc chủ nghĩa Mac
Lenin càng trở nên quan trọng. Để từ đó vận dụng đúng đắn các quy luật trên vào quá
trình xây dựng đất nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của dân tộc tận dụng cơ hội loại bỏ
thách thức ,thực hiện thắng lợi.
Trong phạm vi nghiên cứu, tôi xin trình bày tiểu luận: “Quy luật lượng – chất của
phép duy vật biện chứng và sự vận dụng quy luật này trong quá trình xây dựng Việt Nam
hiện nay”.
SVTH: 2
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2

này được coi là chất thì trong mối quan hệ khác được coi là lượng. Ví dụ, số 4 trong mối
SVTH: 3
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
quan hệ phân biệt với các số nguyên, dương khác thì nó được coi là chất. Nhưng trong
mối quan hệ số 4 có tổng số bằng 4 số 1 cộng lại, hay bằng 2 số 2 cộng lại thì khi ấy nó
được coi là lượng.
c. Khái niệm Độ:
Độ là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thống nhất giữa lượng và chất, là giới
hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật, sự
vật chưa biến thành cái khác. Trong giới hạn của độ, lượng và chất tác động biện chứng
với nhau, làm cho sự vật vận động.
d. Điểm nút:
Là điểm mà tại đó lượng biến đổi đã gây nên sự thay đổi căn bản, tập hợp những
điểm nút gọi là đường nút.
e. Bước nhảy:
Sự thay đổi căn bản về chất, cái cũ mất đi cái mới ra đời phải thông qua bước nhảy. Bước
nhảy là 1 phạm trù triết học dùng để chỉ sự biến đổi căn bản từ chất sự vật này sang chất
của sự vật khác.
Các hình thức của bước nhảy:
Sự thay đổi về chất của sự vật hết sức đa dạng, với nhiều hình thức bước nhảy khác
nhau. Tính chất của các bước nhảy được quyết định bởi tính chất của bản thân sự vật, bởi
những mâu thuẫn vốn có của nó, bởi điều kiện trong đó diễn ra sự thay đổi về chất.
* Bước nhảy đột biến và bước nhảy dần dần:
Những bước nhảy được gọi là đột biến khi chất của sự vật biến đổi một cách nhanh
chóng ở tất cả các bộ phận cấu thành của nó.
SVTH: 4
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
Khi tăng khối lượng Uranium 235 (Ur 235) đến một mức độ cần thiết được gọi là
khối lượng tới hạn (khoảng gần 1kg) thì sẽ xảy ra phản ứng dây truyền, xảy ra vụ nổ
nguyên tử ngay trong chốc lát.

* Các nhà triết học duy vật máy móc thời cận đại phân tích thấu đáo những quy định về
lượng là bước tiến quan trọng trong sự phát triển của nhận thức con người về lượng.
Song, việc nghiên cứu vấn đề lượng theo quan điểm đó đã dẫn tới một thái cực khác: phủ
định tính đa dạng về chất của các sự vật và hiện tượng, xem mọi sự khác nhau giữa các
sự vật là do sự khác nhau về lượng.
* Hêghen cũng xem xét tính độc lập tương đối giữa sự thay đổi về lượng và thay đổi về
chất trong một khoảng nhất định. Đó là cơ sở để hình thành phạm trù “độ”.
Tất nhiên, với tư cách là nhà triết học duy tâm, Hêghen đã xem các phạm trù chất,
lượng, độ chỉ như những nấc thang tự phát triển của “ý niệm tuyệt đối”.
3. Nội dung của quy luật Lượng - Chất của phép biện chứng duy vậy:
Quy luật lượng - chất hay còn gọi là quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về sự
thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại là một trong ba quy luật
cơ bản của phép biện chứng duy vật trong triết học Mác - Lênin, chỉ cách thức của sự vận
động, phát triển, theo đó sự phát triển được tiến hành theo cách thức thay đổi lượng trong
mỗi sự vật dẫn đến chuyển hóa về chất của sự vật và đưa sự vật sang một trạng thái phát
triển tiếp theo.
Ph.Ăng-ghen đã khái quát quy luật này: “Những thay đổi đơn thuần về lượng, đến
một mức độ nhất định, sẽ chuyển hóa thành những sự khác nhau về chất”
Theo quan điểm của Triết học Mác - Lenin, bất cứ một sự vật, hiện tượng nào cũng
bao gồm mặt chất và mặt lượng. Hai mặt đó thống nhất hữu cơ với nhau trong sự vật,
SVTH: 6
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
hiện tượng. Phép biện chứng duy vật đưa ra khái niệm chất, lượng và quan hệ qua lại
giữa chúng như sau:
(1) - Chất và lượng thống nhất với nhau:
Bất kỳ sự vật hiện tượng nào cũng có chất và lượng. Chất và lượng của sự vật đều
mang tính khách quan. Trong sự tồn tại khách quan của mình, sự vật có vô vàn chất, do
đó, nó cũng có vô vàn lượng. Tuy nhiên, chất và lượng là hai mặt quy định lẫn nhau
không thể tách rời; một chất nhất định trong sự vật có lượng tương ứng của nó. Thí dụ: sự
khác nhau về chất (trạng thái) của nước ở thể lỏng với nước ở thể rắn (nước đá) được quy

giai đoạn phát triển mới. Bước nhảy vọt làm cho sự vật phát triển bị gián đoạn.
(3) - Những thay đổi về chất dẫn đến những thay đổi về lượng:
Chất mới ra đời sẽ tác động trở lại tới sự thay đổi của lượng mới (làm thay đổi quy
mô, nhịp điệu, tốc độ v.v phát triển của sự vật). Ví dụ, khi trở thành cử nhân thì tốc độ
đọc, hiểu vấn đề tốt hơn khi còn là sinh viên, v.v. Như vậy, không chỉ sự thay đổi về
lượng gây nên những thay đổi về chất mà cả sự thay đổi về chất cũng gây nên những thay
đổi về lượng.
Từ những điều trình bày trên có thể rút ra nội dung cơ bản của quy luật chuyển hoá
từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại như sau: bất
kỳ sự vật nào cũng là sự thống nhất giữa chất và lượng, sự thay đổi dần dần về lượng
vượt quá giới hạn của độ sẽ dẫn tới thay đổi căn bản về chất của sự vật thông qua bước
nhảy; chất mới ra đời sẽ tác động trở lại tới sự thay đổi của lượng. Đó chính là cách thức
phát triển của sự vật. Quá trình này diễn ra liên tục làm cho sự vật không ngừng vận
động, biến đổi.
4. Ý nghĩa phương pháp luận:
Nhận thức đúng đắn mối quan hệ biện chứng giữa thay đổi về lượng và thay đổi về
chất chúng ta sẽ rút ra được ý nghĩa phương pháp luận quan trọng cho hoạt động nhận
thức và hoạt động thức tiễn.
SVTH: 8
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
- Để có tri thức đầy đủ về sự vật, ta phải nhận thức cả mặt lượng và mặt chất của nó.
Những nhận thức ban đầu về chất (thấy sự khác nhau) của các sự vật chỉ trở nên đúng
đắn và được làm sâu sắc thêm khi đạt tới tri thức về sự thống nhất giữa chất và lượng của
các sự vật đó.
- Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng bắt đầu bằng quá trình tích luỹ dần
dần về lượng đến một giới hạn nhất định, thực hiện bước nhảy để chuyển về chất. Do đó,
trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn phải biết từng bước tích luỹ về lượng
để làm biến đổi về chất theo quy luật và chống cả hai khuynh hướng:
- Trong hoạt động thực tiễn của mình, chúng ta còn phải biết vận dụng linh hoạt các hình
thức của bước nhảy. Sự vận dụng linh hoạt đó sẽ tuỳ thuộc vào việc phân tích đúng đắn

cấp, và cũng cha hoàn toàn là kinh tế thị trờng XHCN, còn có sự đan xen và đấu tranh
giữa cái cũ và cái mới, vừa có lại vừa cha có đầy đủ cỗ yếu tố CNXH.
Phát triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN ở nớc ta là một tất yếu khỏch quan.
Bởi vì:
- Kinh tế thị trờng định hớng XHCN là kết quả của sự nhận thức và vận dụng quy luật v
sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lợng sản xuất. Cùng với
CNH, HĐH đất nớc, nền kinh tế thị trờng định hớng XHCN là con đờng kinh tế cơ bản đa
nớc ta quá độ lên CNXH.
- Nớc ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH, là thời kỳ đang thực hiện hoá dần dần CNXH,
thời kỳ xuất hiện nhiều hình thức kinh tế quá độ, vừa có CNXH vừa còn CNTB. Chủ trơng
xây dựng kinh tế thị trờng định hớng XHCN là phù hợp với bản chất của thời kỳ lịch sử
đặc biệt này.
- Chúng ta đã biết thời kỳ quá độ là một thời kỳ lịch sử đặc biệt, trong đó kết cấu kinh tế
xã hội vừa bao hàm những yếu tố của xã hội cũ đang suy thoái dần, vừa bao hàm những
yếu tố của xã hội mới ra đời đang lớn lên từng bớc nhng cha dành toàn thắng.
Thành phần kinh tế khỏc phơng thức sản xuất ở chỗ khi nó cha vơn lên đóng vai trò
thống trị, nhng cũng không ở vào vị trí chi phối, nó tồn tại nh một bộ phận tơng đối độc
SVTH: 10
Bi tiu lun Nguyờn lý 1 Ch ngha Mỏc Lờnin Lp: K46DQ2
lập, đan xen với cỗ bộ phận khỗ của kết cấu kinh tế-xã hội. Do vậy, nền kinh tế nhiều
thành phần là đặc trng riêng có của thời kỳ quá độ lên CNXH.
Nh vậy, phát triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN là một tất yếu khỏch quan, là
sự nhận thức đúng đắn quy luật từ những thay đổi về lợng sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất
và ngợc lại. Điều đó có nghĩa là khi chúng ta cha tích luỹ đợc đầy đủ những điều kiện vật
chất cho CNXH thì chú ng ta cha thể nóng vội xây dựng quan hệ sản xuất XHCN ngay
nh trớc năm 1986 chúng ta đã làm, mà chúng ta phải tiến hành dần dần, hay nói cỏch
khỏc, chúng ta phải có một thời kỳ quá độ.
b.Tớnh tt yu khỏch quan ca Cụng nghip húa hin i húa (CNH-HH):
Mun t n mt cht mi phi cú mt quỏ trỡnh tớch ly v lng n mt gii
hn nht nh. CNH-HH t nc chớnh l quỏ trỡnh tớch ly v lng.

đường, biện pháp, bước đi của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới; thử nghiệm
những hình thức kinh tế phù hợp với thực trạng phát triển của lực lượng sản xuất và đem
lại hiệu quả kinh tế thực sự.
Với đường lối phát triển đó chúng ta đã phải xác định đúng Chất mà chúng ta phải
có tương ứng với Lượng thực tế của đất nước. Đó là:
Phát triển nền kinh tế nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường dưới sự
điều tiết của nhà nước .Đối với một nước tiểu nông CNTB chưa phát triển ,chưa có mâu
thuẫn kinh tế cơ bản giữa trìng độ xã hội hoá cao của LLSX với sự chiếm hữu tư nhân
TBCN thì chế độ tư hữu chưa'' hết thời'' mà vẫn còn tác dụng tích cực nhất định đến tăng
trưởng kinh tế. Xóa bỏ hoàn toàn tư hữu sớm là trái với quy luật khách quan, trái với quá
trình phát triển của tự nhiên. Bởi vậy đây được coi là biện pháp có ý chiến lược nhằm
khai thác khả năng của mọi thành phần kinh tế, giải phóng sức sản xuất và xây dựng một
cơ cấu kinh tế hợp lý.
Điều chỉnh cơ cấu nền kinh tế theo hướng coi trọng công nghiệp hóa nông nghiệp
nông thôn, phát triển công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu đồng thời
xây dựng có chọn lọc một số cơ sở công nghiệp nặng trọng yếu và hết sức cấp thiết như
năng lượng, nhiên liệu, luyện kim, hóa chất
SVTH: 12
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
Thực chất điều chỉnh cơ cấu kinh tế là cụ thể hóa nội dung chính của công nghiệp
hóa XHCN cho phù hợp với trình độ phát triển kinh tế ở nước ta.
Đổi mới cơ chế quản lý bao gồm đổi mới hệ thống các công cụ, chính sách quản lý,
tạo lập các yếu tố thị trường và tăng cường chức năng quản lý của nhà nước'' xóa bỏ cơ
chế tập trung quan liêu bao cấp hình thành cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước
theo định hướng XHCN''. Công tác kế hoạch hóa được triển khai theo hướng chuyển từ
kế hoạch hóa tập trung mang tính chất pháp lệnh trực tiếp sang kế hoạch hóa gián tiếp.
Thưc hiện xóa bỏ bao cấp, tự do hóa giá cả, khôi phục các quan hệ hàng hóa tiền tệ, đổi
mới hệ thống chính sách tài chính tiền tệ.
Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại bằng cách ban hành chính sách'' mở
cửa'' để thu hút vốn và khoa học kỹ thuật từ nước ngoài, đa phương hóa quan hệ kinh tế

tựu xóa đói giảm nghèo chưa thật vững chắc tỷ lệ tái nghèo còn cao, chính sách hỗ trợ
chưa thật sự hiệu qủa;vấn đề y tế vệ sinh an toàn thực phẩm còn nhiều bất cập, đội ngũ
cán bộ còn yếu kém; trật tự an toàn giao thông chưa tốt thiéu đồng bộ, ý thức chấp hành
luật giao thông còn thấp, quản lý nhà nước còn nhiều hạn chế.
Kết cấu hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu phát triển,còn lạc hậu thiếu đồng bộ. Chưa
phát huy được tác dụng tích của khoa học công nghệ với phát triển kinh tế: tốc độ chuyển
giao công nghệ còn chậm, nghiên cứu khoa học còn hạn chế cả về phương pháp và cán
bộ, quyền sở hữu trí tuệ chưa được coi trọng đúng mức.
Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa còn nhiều bất cập, một số
nguyên tắc của thị trường bị vi phạm, cong tác quản lý giá cả thị trường và lưu thông tiền
tệ còn chưa phù hợp, dể xảy ra đầu cơ gây đột biến giá một số mặt hàng thiết yếu.
Lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế chưa thật chủ động, chưa gắn liền với hoàn thiện
chính sách pháp luật. Sức cạnh tranh của hàng hoá chưa theo kịp yêu cầu hội nhập.Tỷ lệ
xuất khẩu qua chế biến,chế tác còn thấp quy mô xuất khẩu còn nhỏ nhập siêu còn lớn.
Môi trường đầu tư kém hấp dẫn so với một số nước xung quanh, giải ngân vốn ODA còn,
khả năng cạnh tranh của nền kinh tế còn yếu so với nhiều nước trong khu vực.
Có thể thấy để thực hiện thành công mục tiêu phát triển trước mắt nước ta còn rất
nhiều việc phải làm nhằm nâng cao lượng, cải tạo chất cuả nền kinh tế. Để làm được điều
đó chúng ta cần đề ra một giải pháp khắc phục sự bất cập giữa lượng và chất trong quá
trình xây dựng nước ta.
SVTH: 14
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp: K46DQ2
3. Giải pháp:
Đổi mới phải đi vào chiều sâu và toàn diện hơn, dứt khoát hình thành nhanhvà đồng
bộ các yếu tố của kinh tế thị trường điịnh hướng XHCN, tực hiện đầy đủ các nguyên tắc
của thị trường. Đồng thời phải chăm lo tốt hơn phúc lợi xã hội: giải quyết việc làm, xóa
đói giảm nghèo, phát triển giáo dục, phát triển giáo dục văn hóa, chăm sóc sức khỏe
nhân dân.Đổi mới tư duy trong thời hội nhập: chủ động tích cực, vững chắc, không do dự
chần chừ, cũng không được nóng vội giản đơn. tăng trưởng về số lượng phải đi liền với
nâng cao chất lượng hiệu quả vá sức cạnh tranh của nền kinh tế.

hiện đại hóa trong những năm qua có thể thấy chúng ta đã có những chuyển đổi tiến hóa
của tư duy mới trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa.
Chúng ta đã dũng cảm nhận thức đánh giá những sai lầm, nóng vội dưới góc nhìn
của quy luật Lượng Chất, để từ đó bằng việc nghiên cứu sâu sắc hơn các quy luật cơ bản
của phép biện chứng duy vật, vân dụng phù hợp trong quá trình xây dựng đất nước ở Việt
Nam; 20 năm qua từ những đổi mới về chất nước ta đã đạt được nhiều thành công về cả
Chất và Lượng của nền kinh tế.
Tuy nhiên như nội dung quy luật Lượng Chất muốn đạt đến sự chuyển biến về Chất
phải kiên trì tích lũy về Lượng đến giới hạn Độ rồi kiên quyết thực hiện bước nhảy. Qúa
trình xây dựng đất nước là một quá trình lâu dài để Việt Nam chuyển từ một nước nông
nghiệp lạc hậu thành một nước công nghiệp, thoát khỏi tình trạng kém phát triển. Bởi vậy
những năm tới toàn Đảng toàn dân ta cần kiên trì thực hiện từng bước nhiệm vụ và mục
tiêu trước mắt cũng như lâu dài, xây dựng cơ sở vật chất cho CNXH mà chúng ta đang
hướng tới.
SVTH: 14
Bài tiểu luận Nguyên lý 1 Chủ nghĩa Mác – Lênin Lớp:
K46DQ2
TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản
Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2006
• Giáo trình Triết học Mác - Lê nin, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản
Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2006
• Giáo trình Triết học Mác – Lê nin, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn
giáo trình Quốc gia các bộ môn khoa học Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí
Minh, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, năm 2004
• Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ 8 - 9
SVTH: