SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT3 CẨM THỦY
Chung Thị Sen
Tổ: Vật Lý – Công Nghệ
Trường THPT3Cẩm Thủy
Trường THPT3Cẩm Thủy
2
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Vật lý là môn học vô cùng trừu tượng nhưng rất bổ ích. Nó giúp chúng ta
khám phá những hiện tượng thiên nhiên kỳ thú, giải thích được những hiện
tượng thiên nhiên bí ẩn. Vật lý ở xung quanh chúng ta với những ứng dụng thiết
thực trong đời sống. Vật lý quan trọng như vậy nhưng không phải ai cũng nhận
thức được điều đó. Đặc biệt là các em học sinh khi tiếp cận với môn vật lý
thường hay gặp phải trục trặc vì kiến thức trừu tượng, khô khan và khó hiểu nên
các em hay nản chí với môn học.
Để tạo hứng thú cho học sinh thêm yêu thích môn học nhiệm vụ của giáo viên
là tìm phương pháp dạy học tích cực, sôi nổi.Không những thế phải tạo ra sân
chơi để các em có thể khẳng định được kiến thức của mình đồng thời khẳng định
bản thân trước bạn bè và thầy cô, rộng hơn là với xã hội.
Với tính cấp thiết của thực trạng như vậy. Tôi quyết định thực hiện đề tài:
Tạo sân chơi vật lý cho học sinh THPT
2. Mục đích nghiên cứu:
* Lên khung chương trình, chuẩn bị các phương tiện như máy chiếu, các
thiết kế trên máy tính, lên hệ thống các câu hỏi và chuẩn bị mảng kiến thức giới
thiệu cho học sinh ôn tập trước.
* Củng cố kiến thức trong chương trình học một cách liên tục, giúp học
sinh khắc sâu kiến thức cơ bản.
* Tổ chức được ít nhất 1 buổi trong 2 tháng cho học sinh toàn trường và 1
tiết trong một tuần cho hs một lớp
3. Phương pháp nghiên cứu:

Để học sinh có nhiều cơ hội thực thi những hành động vật lí thì chúng ta
nên lồng ghép nhiều phương pháp và phương tiện dạy học, nhằm thu hút học
sinh cả lớp tham gia hoạt động, trong đó có hình thức dạy học thông qua trò chơi
vật lí. Tức là từ trò chơi mà lồng ghép kiến thức vật lí vào, làm cho học sinh có
những giây phút thoải mái hoạt động, làm giảm bớt căng thẳng nhưng vẫn đảm
bảo học tốt. Muốn trò chơi đem đến hiệu quả giáo dục cao thì cần phải thiết kế
trò chơi với các yêu cầu như sau:
* Trò chơi phải có mục đích giáo dục rõ rệt.
* Trò chơi phải có nội dung phong phú, dựa trên kiến thức chuyên
môn, mang tính khoa học và phải gắn liền với các yêu cầu giáo dục
trong trường và ngoài xã hội ở từng thời điểm cụ thể.
* Hình thức tổ chức phải gọn nhẹ, dễ hiểu, dễ nhớ, hấp dẫn, vui tươi,
lành mạnh và thời lượng vừa phải hợp lý.
2
* Trò chơi phải thu hút đông đảo học sinh tham gia, nhằm phát huy sự
ham hiểu biết, giàu trí tưởng tượng, biết suy luận, nhanh trí, khéo léo,
sôi nổi nhưng không ồn ào, tư duy sâu sắc nhưng không quá trầm lặng.
Trong trò chơi, người làm chủ là học sinh. Song giáo viên có vai trò rất quan
trọng, là người hướng dẫn học sinh tổ chức trò chơi, khéo léo dẫn dắt các em học
sinh tự giác tham gia.
2. Một số trò chơi vật lí:
2.1. Trắc nghiệm vật lí:
* Luật chơi: Các câu trắc nghiệm được lựa chọn trong chương trình
học sách giáo khoa, mỗi câu có một lựa chọn đúng nhất trong 4 lựa
chọn A, B, C, D. Các đội sẽ được chuẩn bị trước các bảng trả lời với
các chữ cái “A, B, C, D”. Mỗi đội sẽ thảo luận trong thời gian qui định
và đưa ra đáp án đúng nhất bằng cách giơ đáp án trả lời theo yêu cầu
của ban tổ chức (có thể là 10 giây sau khi nghe ban tổ chức đọc xong
câu hỏi). Đội nào có số câu trả đúng nhiều hơn sẽ chiến thắng.
* Phương tiện tổ chức: Thiết kế các câu trắc nghiệm, quy định thời

- Cách tạo ô chữ thường: Để có ô chữ vật lý có ý nghĩa và hay thì
chúng ta nên chọn chủ đề cho ô chữ. Chủ đề đó chính là nội dung của ô chữ hàng
dọc. Từ ô chữ hàng dọc này, chúng ta đặt từ khóa cho các ô hàng ngang. Dựa
vào từ khóa để đặt câu hỏi cho từng hàng ngang.
- Ô chữ ở mức độ khó hơn: Tương tự như trên nhưng chủ đề của ô
chữ không nhất thiết phải đặt trong ô hàng dọc mà đặt trong từng ô riêng rẽ của ô
hàng ngang. Mỗi câu hỏi trả lời đúng ở ô hàng ngang sẽ cung cấp một từ khóa
2
cho chủ đề. Khi các từ khóa từ từ hiện ra thì chúng được xếp theo trình tự giải
đáp, sau đó người chơi phải sắp xếp lại tất cả các từ khóa và dự đoán chủ đề của
ô chữ. Chú ý, người chơi không nhất thiết phải trả lời hết các câu hỏi, khi đoán
đúng chủ đề thì trò chơi kết thúc. Đội nào có số câu trả lời đúng nhiều nhất sẽ
chiến thắng (xem phụ lục 3).
* Phương tiện tổ chức: Sử dụng phần mềm powerpoint để thiết kế trò
chơi và trình chiếu trên máy tính.
* Hình thức chơi: Chia đội hoặc sử dụng chơi cho cả lớp vào cuối tiết
học để củng cố bài.
3. Qui trình tổ chức trò chơi vật lí:
Để thực hiện một trò chơi vật lí, người dạy vật lí cần phải thực hiện theo
một qui trình cụ thể như sau:
- Bước 1: Xây dựng thể lệ trò chơi. Thể lệ có thể dựa trên nguyên tắc đã
nêu, cũng có thể bỏ bớt hay bổ sung thêm tùy điều kiện thực tế.
- Bước 2: Lựa chọn nội dung, chủ đề cần tuyên truyền.
- Bước 3: Xây dựng hình thức và kết cấu câu hỏi.
- Bước 4: Thiết kế trò chơi trên phần mềm. Lựa chọn phần mềm thích hợp,
sao cho đảm bảo dễ thiết kế, dễ sửa chữa, hiệu chỉnh, giao diện đẹp. Phải thiết kế
sao cho thí sinh lựa chọn từ câu hỏi một cách ngẫu nhiên. Mỗi lần thí sinh chọn
câu hỏi nào thì câu đó đổi màu hoặc nhấp nháy đồng thời xuất hiện nội dung gợi
ý. Nếu học sinh trả lời đúng, đáp án sẽ được mở ra, ngược lại, câu hỏi đó vẫn là
bí mật nhưng màu sắc phải khác để thông báo với người chơi rằng câu hỏi này

vấn đề trong thực tế khi gặp phải một cách nhanh lẹ hơn. Để tạo nên những buổi
2
sinh hoạt định kì cho môn học, trường phổ thông nên hình thành Câu lạc bộ vật
lí. Với các trò chơi nêu trên, kết hợp với các buổi báo cáo khoa học, trình diễn
thí nghiệm vật lí, hóa trang vật lí,… sẽ tạo nên những buổi sinh hoạt lí thú, đa
dạng, đáng nhớ và ấn tượng, đồng thời bổ sung nhiều kiến thức vật lí mới kịp
thời cho học sinh.
2
MỤC LỤC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ 2
1. Tính cấp thiết của đề tài: 2
2. Mục đích nghiên cứu: 2
3. Phương pháp nghiên cứu: 2
a. Nghiên cứu lý thuyết: 2
b. Nghiên cứu thực nghiệm: 3
II. PHẦN NỘI DUNG: 4
1. Những yêu cầu của một trò chơi vật lí: 4
2. Một số trò chơi vật lí: 5
2.1. Trắc nghiệm vật lí: 5
2.2.Lật ô chữ bí mật: 5
2.3.Mô tả vật lí: 6
2.4. Đố vui ô chữ vật lí: 6
3. Qui trình tổ chức trò chơi vật lí: 7
4. Kiểm nghiệm thực tế: 8
III. KẾT LUẬN: 8
PHỤ LỤC 1: LẬT Ô CHỮ BÍ MẬT 11
PHỤ LỤC 2: TRÒ CHƠI MIÊU TẢ VẬT LÍ 13
PHỤ LỤC 3: ĐỐ VUI Ô CHỮ VẬT LÍ 16
2
PHỤ LỤC 1: LẬT Ô CHỮ BÍ MẬT

CÂU 2
CÂU 3
CÂU 5
CÂU 7
CÂU 9
CÂU 4
CÂU 6
CÂU 8
CÂU 10
2
động điện có cùng tần số?
4
Nêu ứng dụng của hiện
tượng tán sắc ánh sáng?
Giải thích một số hiện tượng trong tự
nhiên và ứng dụng trong máy quang phổ
lăng kính.
5
Định nghĩa khoảng vân
giao thoa?
Là khoảng cách giữa hai vân sáng hoặc
hai vân tối liên tiếp nhau.
6
Kể tên các bộ phân cấu tạo
nên máy quang phổ lăng
kính?
Ba bộ phận: Ống chuẩn trực, hệ tán sắc,
buồng tối
7
Hiện tượng quang điện

sóng âm. Vật lí lớp 12 ban cơ bản.
- Mục đích giáo dục:
+ Ôn lại các kiến thức đã học ở 2 chương nêu trên.
+ Giúp học sinh nhìn nhận được sự liên tục của kiến thức trong
chương trình học.
STT Từ yêu cầu miêu tả Cách miêu tả gợi ý
1
Dao động cơ
Sự di chuyển qua lại của vật nào đó quanh một
vị trí cân bằng
2
cos( )x A t
ω ϕ
= +
Dạng của phương trình dao động điều hòa là
gì?
3 Biên độ dao động x cực đại được gọi là gì?
4
Chu kì
Khoảng thời gian để vật thực hiện được một
dao động toàn phần gọi là gì?
5 Tần số Nghịch đảo của chu kì là đại lượng nào?
6 Rađian Đơn vị của tần số góc là gì?
7
Cơ năng
Trong dao dộng điều hòa, đại lượng này được
bảo toàn?
8
Con lắc đơn
Vật nhỏ (khối lượng m) treo vào đầu sợi dây

phương vuông góc với phương truyền gọi là?
16
Sóng dọc
Các phần tử của môi trường dao động theo
phương trùng với phương truyền gọi là?
17
Chân không
Sóng cơ không truyền được trong môi trường
nào?
18
Bước sóng
………… là quãng đường mà sóng truyền
được trong một chu kì?
19
Giao thoa
Hiện tượng hai sóng kết hợp gặp nhau tạo
thành các gợn sóng ổn định gọi là hiện tượng
gì?
20
Sóng kết hợp
Hai nguồn dao động cùng phương, cùng tần số
và có hiệu số pha không đổi theo thời gian gọi
là hai nguồn gì?
21
Sóng dừng
Khi có dao động lan truyền trên sợi dây xuất
hiện các nút và các bụng gọi là?
22
Nút sóng
Những điểm đứng yên trên sợi dây có tên gọi

9 P H Ó N G X Ạ
Chủ đề M Á Y B I Ế N Á P
NỘI DUNG CÂU HỎI
STT CÂU HỎI ĐÁP ÁN
1 Một cuộn cảm có độ tự cảm L mắc nối tiếp với
một tụ điện có điện dung C thành một mạch điện
kín gọi là?
Mạch dao động
2
2 Hiện tượng ánh sáng trắng bị tách thành nhiều
chùm sáng có mà sắc khác nhau khi đi qua lăng
kính gọi là hiện tượng gì?
Tán sắc
3 Đại lượng nào có thể tồn tại trong những mạch
điện có chứa tụ điện?
Dòng điện xoay
chiều
4 Dùng lý thuyết gì để giải thích về cấu tạo của
nguyên tử (hay giải thích quang phổ phát xạ và
hấp thụ của nguyên tử Hiđrô)?
Tiên đề Bo
5 Mỗi khi một chùm tia catôt – tức là chùm
electron có năng lượng lớn tới đập vào một vật
rắn thì vật đó phát ra gì?
Tia X
6 Dùng thuyết này để giải thích tính chất hạt của
ánh sáng?
Thuyết Photon
7 Sóng truyền trên sợi dây trong trường hợp xuất
hiện các nút và các bụng gọi là?