TRUdNGDAT
Hec
lrduc
NGrrrEp
nA
Ner
KHOA
KINII TN
C, PUAT
TRIEN N.6NC
rrrbN
r,txnAc
so
,
'
iii'
:
'ln
''"*"
'";,,*'
7
ar:i.:!
:l
tt
BAI
GIANG
1i}'
':
.:
-, ,::,:.
)
th6ng k6
,.
'-\r,
"**,"n
22
",j:r.
_lq&.
CHTIONG
3. H6I
QTIY
HAI BIEN
.
.q';
:
3.1 Gi6i
thiQu
'11
29
3.2 Hem
h6i
quy
t6ng th6 vi h6i
quy
m6,
.,;.
30
3.3 tl6c
luqni
i6c h6 s5
cria
quy
trai bltigi
F
40
3.8 Y nghia
cria hdi
quy
tuyiin
tinh vd m6.ry
dqng hdm
thulng tluoc st dpng 42
.n 1qn:!
cHuoNG
4. u6 niNA
HOI auYFuvEN
riNH BQr
4.1 X6y dsng
m6 hinh.
-"Ji\"}i
4s
4.2 tl6c luqng
tham s"6 c"trg
frrfl
hifih
h6i
quy
b6i
45
4.3 R'z
vir n' hi,eu
variable)
49
MUCLUC
CHTIONG
1. GIOI
THIE,U
1.1 Kinh
tii luqng
li
gi?
I
.2 Phuong
ph6p luin
cria
Kinh
t6 lugng
1.3 Nheng
cnu h6i
d{t ra
cho mQt
nhd kinh
t6 luqng
1.4 Dt
ligu cho
nghiEn
cr?u kinh
ti5 luqng
1.5
Vai trd oia
miy vi
gian
6.2 Tinh
ch6t tr5 cta dt lieu;hu6i
thoi
gian
vi hQ
qud
cua n6 diSn m6 hinh
6.3
M6
hinl
t.u h6i
quy
6.4 M6
hinl c6 tt6 tr6
phnn
phili
6.5
t-ldc luong m6 hinh
t.u
h6i
quy
6.6 Pb6t hiQn
tu tuong
quan
trong
m6 hinh t.u h6i
quy
Trang
3
pnan
cua du lrgu chuol tnfi
glan
7.2 Du
biio theo xu hu6ns dii han
,^,
l ,,
^,,
,: .
/.J Mot
so l(y thu?t du bao don
gran
7.4 Ti6u chu6n
tldnh sii m6 hinh du bdo
./
7.5
M6t vi du
beng
s6
7.6 Gioi thiQu
m6 hinh ARIMA
C6c bing tra Z, t
,F
vir
y2
Tii liQu tham khio
66
67
68
69
do lu.onc
!hhf''
Th{t
ra.ph4m
vi
cria
Urf,^t6-f"frg
iO"i
t-,
Ao
luong
kinh
t6. Chring
ta sE
thAy
di6u t16
qua mQt dlnh
nghia
v6
kinh t6 luone
nhu
sau:
**';h;;;';,7;,i)
,na"g
ka kinh
# c6
nQi dung
chinh td
sd tiQu
thiing
ri,
til
XiZ*
chilms
li,
rhuyir
kinh
t0 bing
dft
liQu.thqrc
i.vd.kidm
dinh
gid
thidi'cia
t'inh
t6
hoc
vi hdnh
vi,
vi
13)
Dtr bdo
hdnh
vi
cia biin
s6
kinh
ft
"'
Sau
luqng
quan
hf
kinh t6
.
:
,
,
(l)
D"lu}ll;
mric
d6ldc
d6ng
crla
vi6c
ha I6i su6r
16n
tang trutog
kig[]^g,.
.
.,
.
.
(2)
Udc
lugng
nhu
ciu
cria m6t
mAt
iuia ra
t6c dQng
cira
chuong
trinh
$firviln
n6ng
ldm
trng ndng
su6t
lfa.
(2)
KiCm
chimg
nhdn
dinh
d0 co
ddn
theo
e- __-
,qu
"w
.
.{i{*,"
ciu vil
c6 basa
dang
fillet d
thi
trudng
c6cludc
n}u
sau3:
(1) Ph6t bi
gin
thi6t.
(z)
x4gdinh
dad
(3) Xric,.diph dac
",iu
,ia ni*,
toan
kinh
ti5 cho lli
thuyi5t hoac
gie
thiiit.
cria m6
hinh
kinh
t6
luong
cho
11i thuy6t noic
gla
titrit.
i
li6u.
tham s6
Introductory
Econometrics
with APplications,
Harcourt College
Publistrers-2oo2
s6ch,
tham
hut
thuong mqi,
l4m
ph6t
lo+i cd
phi6u
cu
th6
*u n-rE.
U6c
(6)
(1)
(8)
April
201I
L1i
thuyt5t
holc
gii
thirit
LAp m6 hinh
to6n
kinh ti!
kinh te sri dpng kinh t6 luong
v6i
3n cria n6n kinh t6
Vi6t Nam.
(t)
Ph6t bi6u l,i
Keynes
cho
Qui
luAt tlin
6ng
(t1in
bi) mu5n, nhu m6t
qui
tic
vd vd
trung
binh,
ting
ti6u ding
ilu ntr4p cria hg ting l6n, nhung
kh6ng nhidu nhu ld
gia
tlng
xu hu6ng tieu ding bi6n(marginal propensity to
consume-MPC),
l6n khi
thu
nhfp tdng 1 d<rn v! ti6n t6 l6n h<rn
0 nhrmg nh6 hon I .
April 201I
il ,';;6'.;fi;rO5'niiia"
u"n"
gini
thich cNr:
u6n a$'l4phav, pii5n
giei
thich
Hinh l.
2.
Him
ti6u dirng
theo thu nh{p.
.ra
M6
hinh
to6n v6i d4ng him
(1.1)
the hiQn m6i
quan
h!-
.tit
dinh(determrnistic
relationshrp)
gita
ti6u drirng
vd,thu,nhip
trong khi
quan
hQ
birin
+dfu Siege
ti€n
cho c6c nhan ti5 kh6c
cflng tiic
dQng l€n
ti6u dirng mi chua
ilugc dua vio}{hilE
Phu<rng trinh
(1.2)
ln mot m6
hinh kinl tdtydhg
M6 hinh tr€n dugc
goi
li m6 hinh
h6i
qoy
ruy6n
tirt
.
H6j
Cuv
tuv6n
tinh llfQi duqt'chinh
cua hgc
phAn niy.
(4)
Thuthepsi5
lieu
' 3"-
Biiln dd.Cl4p'hav, bfi5n
giei
thich
t.1*5'irtori!6
t6ng ti6u ding vir GNP
cria ViQt Nam
s53.099.984.896
526.442.004.480
2.530.537 .897 .984 2.667 .299.99s.648
13.285.535.514.624
14.33t .699.189.824
26 .849 .899 .9'l 0 .560 28.092.999.401.412
39.446.699.311.104 4t.954.997 .960.704
64.036.997 .693.440
16.707 .000.22t .696
245.t8
1 10.535.001.505.792
88.203.000.283.136
114.704.00s.464.064 t36.57 t.000.979.4s6 371;77 4
139.822.006.009.856 170.258.006.540.288
186.418.693.406.720
222.839.999.299.s
222.439.040.614.400 258.609.007.034.368
250.394.999.521.280 313.623.008.247 .808
36r .468 .004 .401 .t52
April
2011
Ngudn : World Development Indicator CD-ROM
2000,
WorldBank.
ph6t
rdt cao
n6n
chring
ta
cin
chuyiin
dang
s6 li6u
ve
ti6u
dirng
vd
thu
nhnp
thuc
v6i
nIm
g6c
Li
1989.
Bingl.Z.
Ti6u
dring
vi thu
nhlp
cria
ViQt
Nam, gin
cd
27.760.775.225.362
29.526.AA0.611:153
1991
26.118.36s.11A.rc3
31.2.8s.998,882.8t
3
1992
27
.123.609.120.80r
.33
.990.:9.99
:913:67
9
1993
30.853.195
.807
.661
'
3:6,1
3 5.4
A,L,
69 2. 5
I 1
1994
32.834.660.781.138
:s.9ez.oo:.187.889
1995
36.638.7
54.378.646
43.19V
qua
ti
.'
'ii
-_
.
if, ,".,.
,o,h-e.'S6'iata
m6
hinh)
'rfuS,"t6i
thi6u ttrdng
ry nhir
sau:
thudng
(or
dinary
Least
(s)
u
Xu hu6ng
(6)
Ki6m
dinh
Irl so
ll6c
luong
.6
F,
;
niy
ctng
duoc
trinh
bdy rrong
chuong
1
v.9,,
j
2.
(7)
giii
kiit
qu6
5
Se duoc gi6i
thieu
trong
chuong
2.
Dua
theo
1i
nghia
kinh t6
cria
MpC
chung ta
diQn
giai
hoic
ph6n
tich
t6c
d6ng cia
chinh
s6ch.
vf
du
n€u
d,
brio
dugc
GNP cta
vi6r
Nam nim
2004
thi chrrne
ta
c6 thd
iu brio
tieu dims
clta
Vj€l
N1m.rrong
nam
20O4.
Ngorii
ra khi bi6r
MpC
h6i
quy
niy
hfiu ich
cho
phin tich chinh srlch
tliu tu,
chinh sich
kich ciu-
1.3. Nhtng
ciu h6i il{t ra
cho mQt
nhir
kinh tA luqng
1.
M6 hinh
c6
f
nghia
kinh
tii kh6ng?
2. Dt
liPu c6 ding
tin cAY kh6ng?
3.
Phucrng
pbrip
u6c luqng
c6
bing
Dir ti6n ch 6o hro oAm orran s6t cho nhidu don vi kinh ti5 d m6t
thdi tliiim
cho tru6c. C6r
Dft
liQu
chlo bao
gdm quan
s6t cho nhidu
don vi kinh
ti5 d mQt
thdi tliiim
cho tru6c. CdLc
tlcrn vi kinh
t5 bao
gdm
cic c6c nhdn,
c6c hQ
gia
dinh,
c6c c6ng ty, c6c
tinh cac
quoc
9n
Dtr
lifu
chuSi thoi
gian
bao
g6m
nhu
o vi du
trdn, chLing
ta thu thfp spfi
cdng ty trong
cirng mQt khoang
thdi
gian.
tai
ttic
Bi6n rci rac hav li6n tuc
'r"d"
;ffi
i}i;il ia ilOi'i;i;
"o
tap.hqp c6c k6t
qua
c6 tr,6 a$yi auoc.vidu biiin
Quy
m6 hQ
gia
dinh 6
vi iu *u" i.z la m6t
bi6n ;;i r?c.
.r :
Y." ".
^r
, ,1
Bi6n [6n
tgc lA biiin nhan k6t
nghi€m
kong n6ng hoc,
y
khoa vi
D6i v6i kinh t6 hoc n6i ri€ns var
.kho
,"&a
tol noi chung, chring
ta r6t kh6 b6 tri
thi
tdt ci moi
thir
d6u
thav d6i n6n chrine
ta
chi
c6
D6i
v6i kinh
tti
hoc
n6i
r-i
nghiQm c6 ki6m sodt,
vd su itrgb
-dufog
alru
tit ca mqi
thir
d6u
xu li kinh
tii
luqng.
Excel i1"'
N6i
chufr'gfiep
phin
m6m bang tinh(spreadsheet) dAu c6 mQt s6
chric ning tinh torn
inh t6 m6m bing tinh th6ng dung nhdt hign nay li Excel
nim trong
b6 Office
ft. Do
tinh th6ng dpng cria Excel n6n
mdc
dir c6 mdt sii han chtl trong
vlec tinh to6n kinh ti5 luong,
gi6o
trinh
niy c6 sri dung Excel trong tinh toen d vi
du minh'hoa vi huong dAn
gini
bii
tip.
cich nhanh ch6ng vi hiQu
qu6
chring ta
phdi
quen
thuQc v6i it nh6t m6t
\CaUSSeptech
System
lnc
,\-IMDEPNew
York
Uni
versiry
(
MATLABMathWorks
Inc
YC-TSPTSP
Intemational
/P-STA-tp-stat
Inc
\SA
S/STATVAR
Econometrics
/bCA
SYSTEMSAS
Instifute
]nc
I
SUeZelfUniversiry
olBritish
Columbia
\sontrfcrne
Soritec
Group Inc
,,t,.,,,,
$rsssRss
ii0p
ot6
,giic"
",*
th6ng
kd
vi, ctng
tuong
d6i
thu6n
tiQn cho tinh
to6n
kinh,t0.lugt,rB.,, trong
tdri
"eVmWS
'ti
"t.ja
April 201I
.8
cI{t/oNG
2. 6N
rAP
vE xAc suAr
vA ru6Nc
rd
Bi5n
nsiu
nhi6n.
MQt bi6n
md
bing ky
t.u hoa X,
Y
,
Z
"
Cic
gi6
tri cia
bi6n
ngiu nli6n
ruong
img dugc
bi6u
thi
blng
lci tu thudng
x,
y.
2
Bitii
neau
nhi6n
co thE rdi
rac hay lidn
tUc.
M6t bii5n
ngiu nhi6n
rtri rac
nlrin mQt s6
ngiu). X\ajrilt'Uien
ngdu
nhi6n roi rac
vi n6 chi
c6 th6 nhfln
cdc k6t
qud
1,2,3,4,5
vit 6.
\.
2.1. X6c suAt
3s
2.1.1 X{c
suAt biiin
ng6u
nhi6n nhfln.rtuqc
pQt gin
tr-l-cq th6
Ch{ng ta
tbunng
quan
tim diin xric sudt.Uiiin:igffil-i6n
nh4n dugc
mQt
gie
tri xric dinh.
Vi
du khi ta sip
tung mQt sric
sac,vnta
kh6ng
gian
mAu.
Vi dg 2.3. Gqi
phdp thu tung hai
con stc sic.
Kh6ng
gian
F:CvdD:CnD:{4;5;6}
Cric
tinh chdt cria
xic suit
P(s):1
0<P(A)<1
P(E)
=
P(A
uB)
=
P(A)
+P(B)-P(AnB)
I an sltat
Khlo srit
bii5n X li sii
aliim khi tung sric
sic. Gii su
chring ta tung n lin thi sii lin xu6t
hiQn
gi6
tri
qui
ld 1/K.
r
ld m6t tip hqp
tit cd cric khA nlng
xiy ra cta
h S. M6i kha neng
xiy ra ld m6t tti6m
miu.
mQt
plrdp thu, h.i
hiQu cho
Bi6n c6 : Bi6n c6 liimi
,
n,
n
Niiu
sti ph6p
thu
dt-lon
thi tin
suAt
xuAt hi6n
xi ti6n
dtjn
x6c
su6t
xudt
hi6n
xi.
r4c
X nhAn
ciic
giri
rri
xi ri6ng
rC xb
x2, , xn.
Ham
s6
f(x)
:
P(X:xi)
,
va
i:
1;2; ;n
=0
,vdix
+
xi
.
duoc goi
ld
hdm
mit
dQ x5c
su6t
rdi rac
cria X.
bi6n
nqiu nhi6n
roi
rac X
X
2 J
4
6
P(X:x)
1/6
1/6
1t6
1/6
1/6
1/6
li t6ng
s6 di€m
cria
ph6p
thri rung
2 con
sriclffi.
H iatE
h6p thri tung
2
Bing
2.1.
Xdtbi€nZ
mdt tl6
x6c
1,,'6t36t: I s/\6
4/36
3136
2136
1/36
Hinh
2.1.
Bieu
da tan
suAt cria
biiln
ngiu nhi6n
Z.
Him
mit
tl6
x{c
suit(pag-Biiin
ngau nhion
li6n
tgc.
Yi
d42.4.
chring ta
xdt
bi6n R
li con s5 x,rdt
hien
khi bdm
nirt
Chung
ta c6
m6t dang ph6n ph5i
xric sudt
c6 mdt
doxdc
sudt deu
Him m6t
d6
xric
sudt d6u aluoc
dinh
nghia nhu
sau:l(r)
-
I
U_L
April
2Al I
LA Khdc
86
-
HUA
Bdi
gidne Kinh
td llrans
V6i L : Gi6
fi
th6p nhdt
cna
<r<b)
*+
t}
'
U-L
+
.i.
Cu
th6
x6c su6t
a6 R *ran
gi6
tr! trong khodng
(0,2;
O,$,K
&,u
-"-'"
P(0,2<r< 0,4):0'11_:'2
=20Vo,dzrychinhlidigntichdJ$,gach?ch6otrenhinh2.l.
Ti5ng
qu6t,
him
mdt dQ xric su6t cta mQt
bii5n ngdu nhi6nli6n
qri
c6 tinh ch6t
nhu sau:
(i)
f(x)>0
'*
h,-St#."i, *i^^
-a,;e
-;^ -,.i,
^i.^
v.,; v
r
'.!
ffi
ffi
*i&y
I
A)
0.4 0.6
2 0.3 0.1 0.4
P(x) 0,5 0,5 1.0
i X vd Y ld hai
bi6n
ngAu nhi6n rdi r4c. Hdm
.p!nh
ngHiqg+Gqi X vd Y ld hai
bi6n
ngAu nhi6n rdi r4c. Hdm s6
f(ir.,y)
:
PIX=x vn Y:y)
:
o'iilix+ x viY+y
duqctgi li hdm dting mft tlQ xAc su6t,
n6
cho
If
(x
=
3,
y)
=0,1
+
0,4
:
0,5
v
Apil 2011
11
f(51)
=
f
f(x,y
=
t)=0,2
+
0,4
=
0,6
(r2)
=
If(x,y
=2):0,3
+0,1
=
0,4
Hdm sri
f(y
I
x1
:
P(Y:y
lX:x;,
xa"
su6t
y
nh6n
gi6
tri
y
v6i
didu
ki6n
X nhdn
gi6
tri
x,
duoc
goi
ld
x6c su6t co
di6u ki6n
crla
Y.
f
Gly)
suat c6 tridu
kiQn
cria
mQt bi6n-'dE1{i€
tirihr.iiu-oc tu
hdm
ddng
m6t d6
xic
su,t
vd hdm
mflt tlo
x6c su6t
bi6n cria
bi6niia.
'1;r,::
Yi
du 2.7
.
Tii5p tuc
vi du 2.5
vd vi du
2.6.
f
1y,1 =
jf
1x,
ylax
,
hdm
mQt biiln
ngiu
nhi€n
li6n tuc
E(x)
=
ixf(x)dx
x,
Vi
rfq 2.S.
Tinh
gin
tri kj'vong
billn
X
ld si5
di€m
cua
ph6p thri tung 1
con
stc s1c
f,(f,)
=
|
+11
/*1 *3
*l*a*]-,'
5*1*6*]
=
:,s
s6
(3)
Nilu X
vd
Y ld dqc
lap
th6ng k6
thi E(XY)
=
E(X)E(Y)
i+l
N6"
X
li mQt bi6n
ngiu
nhiin
c6 him
mit
d6 x6c
suit f(x)
thi
!Gr;iili'r;ijrt,j',"?,i' u"
.,.,,.
\a'''b
,
e[etx)]=
Je(xX(x)dx,n6uXli6ntuc
d'\U.,i
Fr
Ngudi
phucrng sai
theo dinh
nghia
nhu s$i
var(X)
=
62
=
E(X-P)'
E6
i6ch chuAn
cria
X li cln b?c
hai
Ta
c6 thti
tinh
phuong sai theo
dinh
hiQu li
o" .
varl!
:
l(x
r
p)'f (x)
,
n6u
X li
ten rol rac
(2)
var(a) -
0
vdi a li hing si5
(3)
var(a+bX) = b'var(X)voi
a vi
b ld hing
s6
(4) N6u X vd Y ld
cdc bi6n ngiu
nhi6n
tl6c lAp thi
var(X+Y)
=
var(X)
+
var(Y)
var(X-Y) =
v2p1a;
+
var(\)
(5)
N6u
X vd Y ld
crlc biiln dQc
lAp, a vd
b ld hing s6
thi
var(ax+bY)
:
E(xy) -
p_p,
Chring
ta
c6
th€ rinh
rorin
tryc
ri6p
hifp phLrong
sai nhu
sau
D6i
v6i
bitin
ngiu
nh-i6n
rdi rac
cov(X,
y)
=
II
G
-
p,
Xy
-
p,
)f(x,
ldp th5ng
k6 thi
hi6p phuo,ng
sai cria
chtng
bing
0.
cov(X,Y)
-
E(XY)
-p-pr,
?)
cov.(a
rbx,c
rdY
)
bdcov(X.Ylvbi
a,b,c,d
ld cdc
bing
so
Nhuoc
di6m
c0a hi6p phuong
sai Id
n6
phu
rhu6c
dmr
vi Ao'Iudng.
.'
_;:
rxY
J"*(x)r-(y)
-
"-",
,,qi
i 1,,
.!
._re:6
y.lqfran
tio
Iuong
-ai
quuni*iqp$lihtini.,
;iru
r,ui
bitin. p
se
nh6n
gi6
tri
nim
F.tI1 1 Il,.t ,N:,
p=-1
thi
m6i quan
ha ln
iifui, ct{rbi6n
hodn
ld hai
var(X+Y)
:
:
var(X) +
var(X-g:
2cov(X,Y)
-
2cov(X,Y)
2.f.5.
MQt
s6
phin
ph5i
x{c
su6t
quan
trgng
PhAn
phdi
chuAn
_
Bi6n
ngiu
nli6n
X
c6 lcj,vqng
li
p, phuong
sai ld
mdt
d0
Tinh chit
cria
Xiip
xi 95%
Xiip
xi 99,7Y.
diii x(mg
quanh
gi6
tri
trung binh.
(1)
Him
(2)
x6p
tich nim dudi
c
du6i
dudng
pclf nim trong
kholng
pto-,
x6p xi 95%
diQn
trong khoang
F+2o',
vi xdp xi 99,1%
di€n tich ndm
vit X,
-
N(u,,ol)
thi Y
=aXr+bXz
voi a
vi
b h
heng s5 c6
phAn phtSi
Y-N[(ap1+bp),(
a' o', + b' ol)
].
_(5)
Dlnh
$
gi6i
han trung
tim 2: Duoi
mQt s6 tli6u ki€n xic tlinh,
gi6
t{ trung binh
miu cria
c6c m6t bitin
ngiu nhi6n sE
gAn
nhu
hrAn theo
ph6n ph6i
chu6n.
l
E6 nhon(kurtosis):
f,
-
z
-'l
I/
-'L
,,\'t
K:El l"
tsl
l=j
L(
"
/l
(7)
Dga
vlo ki5t
qua
d muc
(6),
ngudi
c6 th6
ki6m dinh
xem mQt bi6n
ngSu nhi6n c6
tu6n theo phdn
phi5i
chuin
hay kh6ng bing c6ch ki6m dinh
nirn
rlt
, ffa" Xt, Xz, ,Xr
lir c6c bi5n ngiu
nhicn dQ.cgip
.O
ppan pnai
chu6n hod
k '-'-
'
thi
xi
=
iXl
tu6n
theo phdn ph6i
Chi-bintr
phuong
vdi
k bflc I: do,
i-t
Tinh
chit
cria
12
Phin
ph6i
Student
t
r;
b6c tu do.ldm hon
1
/r\ ,,
=
n.+}}
^
ta thay
phdn ph6i
t
bing
phAn phtii
chuAn
ho6.
"ri,/
Ia
doc
tdp
th5ng
k€ thi
F(Kr,r2)
=
#
ruin theo ph6n ph6i
F
/k,
voi
(kr,k)
bAc tu
do.
m6t
phAn
ph5i t
voi
k
bic
tg
do 1A
mQt
phin
ph6i F
v6i
t vA
k b4"
tu do
tl
=
F1,.ry
(a)
N6u
bdc
tu do
miu
kz kh6
lon
thi
k,F,.,,1,1
=
Ii, '
Luu f
chudn
2.z.Thdngke
m6
ta
MA
ti daiieu
th6ng
k6(Descriptive
Statistic)
c6 b5n tinh
chdt
m6
ti
phin ph6i
x6c
sudt
cia
:
C6
bi5n
tinh
chit
m6
ti
phin
su6t
cria
mOt
bi6n
ngiu
th6ng
kO
gita hai
bi6n
s6
dugc
m6
tri
blng
2.2.t.
Xtt
hn6ng
trung
tam
cria
dfr
liQu
-
DO
tr6i(skewness)
cria
phdn
ph6i
Trung
binh
ti5ng
th6
6ia
tri t"3l
vg"g)
sip
hQ s6
khi P(X<Md)
=
0,5.
Trung
vi
miu
: Niiu
s6
PhAn
tu
crira
theo
thu
tu
ting
din
hoic
giam ddn.
Trong
kinh
t6 tuqng
hiu€ohu
chgng
ta chi
trCn
trung
\4.
l3r
sai
Phuong
sai
ola
b(x-p,)'l
Phuong
sai mAul
D6
lQch
chuAn
mI, :
S,
=
1ffi
^ln
hoac:
ox
=1,16x
2.2.3.
DQ
tr6i S
D6 tr6i
t6ne
th6 , ufltLll'l
L\
o.
/l
Le Khic
Bo HUA
Bii gi.tne
ngdn di
oi
:i00.
Trung
binh
dua
tr6n
mOt m6u
e6j
.Chring
ta dirng
thO u. Hdrr"*tt6c lrr
2.2.4. DQ
nhgn K
Do
n.tron crja
ta"e *e effx
-r.,
]''l
L\
o
/l
v6i
s,,
=_Li(x,_xft_y)
2.3.
Th5ng
k6 suy di6n
- vdn tli udc Iugng
2,3.1.
phi
cho
hoc
tdp
cira m6t
hqc sinh
. Gi6 su chtng ta
bi6t
phuong
sai cria
X ld
p
ld mQt si5 chua
bitlt. Chring
ta
tim c6ch
udc lugng
p
binh miu d6 u6c luong cho
gi6
tri
trung
binh cua t6ng
1
F
He+ u.oc
luqng nhu sat
1',- i
x
=;(\
luong
dlem.
X6c su6t d6 m6t u6rX6c
sudt dE m6t
udc
luong
di€m nhu
tr6n
dfrng bing trung
bin-h
thuc
Li bao nhi€u?
Rdr
.p
hav
c6 thd n6i hiu nhu
bins
0.
th6p hay
c6 th6 n6i hAu nhu
beng
0.
I-l6c luqng
khoing
Udc lugng
khoing cung cdp mQt khoing
gi6
tri c6 th€ chua
gie
tri
April 201I
LA Khdc
B6 - HUA
Bdi
siane
Kinh
tE ltottz
girip
ich dugc
gi
cho chring
ta trong
viec
x6c dinh
p.
Nhu v{y
c6 mQt su
tl6nh d6i
trong
u6c
luqng khoang
voi
cimg mQt
phuong
ph6p
udc
luqr.g nh0t
tlfuh: khoang
cing hep
thi
sai.
Kj vgng
cria X
95%.
tl6c luqng khoAng
v6i tlQ tin
cly
95%
Luu f: Mic dir vC
u voi xic su6t 95%
nhung khong
thd p6!m6t cu
thC nhu
(103;
107) c5 xic suit
chria
p
li 95%. Khoing
(103;107) chi
p
ho[c
kh6ng
chfa
p.
dd
tin cdy 95% cho u6c
luong khoang cho
p
nhu sau: Vdi
quy
<
cr< 1
hay x6c
su6t khoing tu 0, diln 0, chria
gi6
tri that 0 li 1-cr thi l-a dugc
ggi
li dQ tin
cly ctia udc lu<rng,
cr du.c
ggi
li mric
j
nghia
cta udc luqng vA cflng ld x6c su6t mic sai
lim ioai
I.
N€u cr
=
5% thi l-cr li
95%.
Mric
f
nghia
5% hay d6 rin c$y
95Yo
thudng tlugc sti dlmg
trong th5ng k6 vi trong kinh t6 lugng.
X
x Z2 vd chring
vt6i
m6u
nh6
Kh6ng thi6n
lQch(kh6ng chQch)
M6t udc
luqng
1d kh6ng
thi6n
l6ch ni5u kj, vgng cua 0 thing
bing 0 .
E(e)
=
0
Nhu dZ chimg
minh d hin
tr6n,
X
o(0)
ld
u6c
luong kh6ng thi6n
l6ch
cria
p.
s,qi ".!h6
ig- khi
e;
ld
u6c luong thi6n 16ch
hon
01.
Phuong
sai nh6 nhit
Hdm
u6c luons 0. c6 nhuons
/A,- ,A' I r
Apnl 2011 20
Tuy6n
tinh
MQt
udc luqng
0
cta 0
tlugc
goi
ld utic
luqng
tuy6n
tinh n6u
n6 li
mQt him
s6
tuyt5n
tinh cta c6c
quan set mAu
1
Ta
c6 X
=
u6c luqng
tuyt5n
tinh, kh6qglhicn
lQch
vd c6
phutmg
sai
nh6 nh6t
trong 1op
c6c u6c
luqng
tuyi:n tinh
khong thi6n
tqcff6ha:.%
ca
th6 chimg minh
tluqc X
ta stUE.
&q*
{
Sai
sii'btnt
phudng
trung
binh
rih6 nhAt
.!
.
'{
.
l€ch cua
udc luqng.
Chring
ta mu5n
u6c lgqng
it
thiCn lQch il6ng
th
j
c6
phumrg
sai n]rd.
Ngudi ta
sri
dung inh ctr6isai
sti
binh
phurmg
trung bin} nhd
khi k:hbng
th6 chgn u6c lugng
kh6ng
thidn l€ch
t6t nh6t.
I
, \"
$,5
1 a
(
Tinh
tinh
chdt,cria
mflfi kvn hay
tin] ti6m can.
Tinh kh6ng
thi6n IQch
Udc
lucrng 0 tlugc
gqi
li
l€ch
ti€m cdn cia 0
Vi dg
2.12. X6t
t
blen
ngau
n-t en x:
f
f*,-*
minh
tluoc
ntiu limr(6")
=
o
/ r\
Et6'i1=olll-r
I
\
n,/
a}= r ,,ii
6 li mQt si5 duong
nh6 tu,
i.
April
201 1
2l
s{sl
Hinh
2.6.
Udc
luong nhdt
qurin
Quy
lu$t
chuin
tiQm
cfn
M6t
udc
lucrng
0 dugc
goi
ld ph6n phiii
tttin phdn
ph6i
"t
iA,
tt i'"01l6u
I tid" a6rr
phrit
bi6u v€
gi6
tri
cta rham
sii hoa.
m6t rap lop ttram
iti t<tr i
cdn khi phAn
ph5i
mAu
cria n6 tirin
Trong phdn
tr6n chring
ta d6. th6y
ph6i
chuin
v6i
trung
birh
p.
vd
phuong
sai
o2 thi
X c6
phan
ph6i
chuan
binh
k6 gie
thi6t
thiins
ke
2.4.1.
cie
cdc
tham
gin
thiiit
kh6ng thudng dugc
ki1' hi€u
ld Ho
vi
gii
thii5t nguoc
thulng
tinh
tlugc
Xr
=105
ngdn d6ng/hoc
sinh/th6ng.
Chring ta
xem x6t
kha neng
bec b6
ph6t
bi6u
cho
kh6ng chfa
p
:]
nhi6n
p6
cung
sl
Apil
20l l 22
La Khic 86 HuA
Bdi sianz
Kinh i
lLrcnP
thi ta b6c b6
gin
thi6t kh6ng
v6i d6 tin ciy 95o/o,
ngtgc l4i
ta kh6ng drl co sd dti
b:ic bd
gid
thi6t Ho.
d
phAn
tr6n chring
ta dd tinh
duoc u6c luqng
khoing cria
p
dua theo X, 12r(103;107).
,,(
mlen
chap nian
ouoc
g9l
ra
ml
_ '-l
to3
|
ro7
l
rvrid',
biLC
|
20
Mi6D chfp
d{n
,"
|
*;:o*
[{i6n bic ulin arhp nrin tIIaubnc
b6
Znn
Ta c6 tdt cri hii midn b6c
b6
vi do tinl chdt tltii
xung cia
phAn ph6i
chuin,
lacotatcahalII
chdp
nnan
va miBn b6c b6 theo tr cria tri thilng k6 Z
.
midn b6c
b6
vi
do
tinh ch6t a6i
xung cria
phAn phi5i
chuAn,
ni5u mric
1i
Xic suAt itii Z nim trong
hai khoing t6i h4n lA
P(2.,,
<
z
<
z,_.,
r)
=
|
-
a
(z.l)
hay
Pt Z,_,,,
121
\
/n
"''
.!n,l
Cric
mQnlr
dA
e.t)
vd
(2.2)
ld nh&ng
m6nh
ttd
xric
su6r.
f ltlh
gia
thi6t
rh6ng,k6
theo phuong
phdp
truyin
rhSng
Ph61
bi6u
mfnh
tl6 xic
suAt
r(X
Neu
xt-L,.",2
Ji
>po
hoic
X,+2,_o,,
J;=.
U,
thi ta
b6c bo
He vdi
d6
.
tin
c6y
1-cr
hay
xdc
su6t
m[c sai
lAm
ld cr.
'
''
>
N5u
X,-2,_,,,*<po3X,+2*,,,-|
tntat<trOpgrfrJia.tffi,
\i
n
IU
>
Z1-"p
thi
ta bic
bd H6
vdi
d6
tin ciy
1-cr
ha
>N
V<ii
mric
1i
t-7-d/)
-
LAi
.n/^
va
thi
ta
kh6ng thii
b6c
b6
Hs.
I05
-
106
__-t
tic quy6t
dinh
F
N6up<o:B6cb6Ho.
F
Nilu
p
>
cr : Kh6ng
the
bec b6
Ho.
Trong
vi dp tr6n p
=
0,32> ct:5%.V4y
ta
kh6ng th6
b6c
b6 Ho.
April
2al
l